Kwetsbaar en lang niet foutloos, maar DWDD is alsnog een verademing

Waar het cynisme en de bitterheid groeiden in Nederland, had DWDD altijd een goed humeur. Dat verklaart deels het succes van de talkshow, volgens tv-recensent Hans Beerekamp. 

De afgelopen tien jaar waren in de Nederlandse samenleving en media loden jaren. Het cynisme en de bitterheid groeiden, de burger werd steeds bozer. Ik denk dat het succes van De Wereld Draait Door niet alleen te maken heeft met vakmanschap, bevlogenheid en concentratie, bij elke afzonderlijke redacteur, maar ook met een enorme behoefte aan wat mooi is, aan enthousiasme en aan echtheid.

Ik ken mensen die alleen nog elke dag dit uurtje tv kijken en dan iets anders gaan doen dat ze geen slecht humeur bezorgt. Die immense populariteit biedt de makers veel vrijheid, want ze zijn min of meer immuun voor de gebruikelijke sturing door de leiding van zender en omroep.

Afgelopen maand was Hanneke Groenteman te gast in het programma. Het was een beetje een afscheidsbezoek: Omroep MAX en de netmanager wilden niet verder met haar programma Sterren op het Doek en ze kon niets anders dan constateren dat je als 76-jarige zelfs voor MAX te oud bent.

Maar Matthijs van Nieuwkerk (55), schatplichtig aan haar kunstprogramma De Plantage, vroeg spontaan of ze niet wilde overwegen af en toe tafeldame van DWDD te worden. Nou, graag eigenlijk, maar vinden de hoge heren dat wel een goed idee? Het antwoord van Matthijs kenmerkt de kracht van het programma: „We hebben geen hogere heren, je praat met de baas!”

Van Nieuwkerk voor de uitzending bij de make-up, in gesprek met gast Leona Philippo en na de uitzending, op weg naar de kleedkamer.Foto's: Niels Blekemolen

De baas van DWDD is hoofdredacteur Dieuwke Wynia, maar in grote eendracht doen Matthijs en zij waar ze helemaal zelf zin in hebben. Die eigenwijze afwezigheid van de gebruikelijke stijve formattering (kaartjes in de handen van de presentator, elk bedacht filmpje moet ook vertoond) en de durf om te improviseren worden door een nog steeds groeiend publiek omarmd. Er zijn ook vijanden, die op Twitter avond aan avond klagen over de vriendjespolitiek, de oppervlakkigheid en de ijdelheid, maar tussen de regels door kun je vaak ook lezen: „Oprotten, ik wil daar zitten!”

Elke dag dezelfde rituelen

Een paar keer per jaar mag ik aan tafel van DWDD iets over televisie te berde brengen. Dus doe geen moeite: ik ben inderdaad een openlijke vriend van het programma. Maar ik zou dat niet zijn als ik het niet zo’n verademing vond in het televisielandschap. Wie een opname bijwoont, voelt de positieve energie die op het publiek in de studio en thuis wordt losgelaten. Als Matthijs en Dieuwke zich niet prettig voelen bij een gast, dan wordt die gewoon niet uitgenodigd. Het is de bedoeling alles wat de moeite waard is (en elders geen plek vindt op tv) te bewonderen en te vieren. Waar vind je op televisie nog poëzie, jazz, natuurwetenschap, eigentijdse muziek, of een item waarin je een halve minuut naar een schilderij zit te kijken?

Ondanks alle Peter Pan-achtige bravoure is DWDD ook een kwetsbaar programma met een presentator die in elk van zijn spaarzame interviews bekent voor heel veel dingen bang te zijn. Een fors aantal rituelen omringt elke uitzending. Er ontstaat in het niet uitgezonden kwartiertje vooraf een intimiteit die publiek en gasten committeert aan de vereiste concentratie. In deze vertrouwde cocon krijgt iedereen vleugels.

Het heeft lang geduurd voordat het zover was. Matthijs van Nieuwkerk was tien jaar geleden een presentator die dreigde permanent veelbelovend te blijven. Er was het debacle van Nova, dat hij samen met Felix Rottenberg zou presenteren en waar het duo het slechts drie dagen volhield. De VARA had van alles geprobeerd om op de ‘progressieve’ zender Nederland 3 met partners VPRO en NPS educatief entertainment tot stand te brengen. Aan VARA Laat leverde Sander van de Pavert (Lucky TV) al ‘zapbijdragen’, terwijl onder (veel) meer Nico Dijkshoorn en Arjen Lubach teksten schreven. Afwisselend met Hadassah de Boer presenteerde Matthijs in de vooravond TV3, een ‘live praatprogramma over cultuur, media en lifestyle’, dat het ook niet goed deed.

Ewart van der Horst, de bedenker van RTL Boulevard, werd in oktober 2005 de eerste eindredacteur van DWDD, waarvan Matthijs slechts een van de zeven presentatoren was. Voor eventuele quizvragen: de zes anderen waren Claudia de Breij (elke maandag), Francisco van Jole, Astrid Joosten, Menno Bentveld, Isolde Hallensleben en Joost Karhof.

De eerste weken waren niet goed, maar de afwisseling van actuele filmpjes met in hoog tempo behandelde items werkte wel. Ook werd snel duidelijk dat er maar één presentator was voor wie dit format helemaal klopte, en die zich het programma met succes toe-eigende.

Kleine en grote gebreken

Ik kan een hele lijst opnoemen van kleine en wat grotere gebreken die nog steeds niet opgelost zijn. Matthijs is niet zo goed met kinderen, en ook niet met mode, lifestyle, techniek en Engels. De legitieme beslissing om zo goed als nooit meer een politicus uit te nodigen (te saai en te stijf in het harnas) heeft nog niet geleid tot een goed alternatief, zoals relevante commentatoren. En de populaire, grappige rubriek De TV Draait Door drijft te veel op leedvermaak.

Het zijn voetnoten. Negativiteit en een kritische toon kun je in zo’n programma niet helemaal vermijden, maar harde interviews, schreeuwlelijken en lachen om iemands pijn detoneren in het warme bad van bewondering en betrokkenheid. Want dat is waar het in de wereld van Matthijs en Dieuwke om draait.

De jubileumuitzending van DWDD wordt zaterdag uitgezonden op NPO 1, om 21.05 uur.