Belgische regisseur Chantal Akerman (65) overleden

Chantal Akerman op een archieffoto uit 2011 tijdens de première van haar film La Folie Almayer (Almayers dwaasheid) op het filmfestival van Venetië. Foto Giuseppe Cacace/AFP

De Belgische regisseur Chantal Akerman is vandaag op 65-jarige leeftijd in Parijs overleden. Dat berichten verschillende Franse en Belgische media. Akerman maakte vele films en documentaires en was een van de bekendste Belgische filmmakers in het buitenland.

De producent van Akerman heeft haar dood bevestigd, maar niets gezegd over de doodsoorzaak. Akerman wordt gezien als een van de boegbeelden van de Europese experimentele film van de jaren zeventig en tachtig. Zo hebben beroemde Amerikaanse regisseurs als Gus van Sant, Todd Haynes en Sofia Coppola haar als inspiratie genoemd. Ze stond verder bekend als een feministische regisseur die meer dan veertig lange en korte films en documentaires maakte.

Meer dan 40 films en documentaires

Ze maakte onder andere films als Je, tu, il, elle (ik, jij, hij, zij, 1976) en Jeanne Dielman, 23, quai du Commerce, 1080 Bruxelles (1975). In de jaren negentig maakte ze populaire films zoals de komedie Un divan à New York (Een bank in New York, 1996). Haar laatste film is No Home Movie die komende zondag in première gaat op het New York Film Festival.

Onze televisierecensent Hans Beerekamp:

Twitter avatar Hansbeerekamp Hans Beerekamp Geschokt door dood Chantal Akerman (65), die een nieuwe filmtaal introduceerde: intuïtief, teder, vrouwelijk, ons gevoel voor tijd tergend.
Twitter avatar Hansbeerekamp Hans Beerekamp Wat Pina Bausch deed voor dans, deed Chantal Akerman voor film. http://t.co/RY1pYLitEV Leg dat maar eens uit in clipjescultuur.

Een clip uit Akermans laatste film No Home Movie:

Zo dichtbij maar ook ver weg

In 2012 verscheen er de overzichtexpositie Too far, too close van Akermans films. Namens NRC bezocht Janneke Wesseling de tentoonstelling in Antwerpen en schreef over Akerman:

“De werkelijkheid komt in de films van Chantal Akerman zo dichtbij dat die niet alleen zichtbaar, maar ook hoorbaar en voelbaar is. [...] Haar films gaan over gewone handelingen en de beelden zijn zó traag dat het alledaagse bijzonder wordt, er ontstaat een bijna fysieke intimiteit.

Het magistrale van Akerman is dat zij haar persoonlijke geschiedenis omzet in films die het persoonlijke overstijgen, zodat je als beschouwer de hunkerende blik op de wereld en het verlangen naar bevrijding kan navoelen en ervaren, ook zonder haar geschiedenis te kennen. [...] Filmen betekent voor Akerman een totale overgave aan de blik, het is een schaamteloos staren.

Akerman krijgt van de kijker gedaan wat ze zelf met het filmen in praktijk brengt: het idee dat er iets moet gebeuren loslaten en jezelf overgeven aan het kijken. De traagheid van het beeld maken haar werk oneindig fascinerend en betoverend. Akerman toont de volheid van een leeg moment.”

Lees meer in NRC Handelsblad: Vlakbij en ver weg van dingen en mensen