Als de onderhandelingen mislukken, ruk je de baas z’n shirt van het lijf

Name: TS-ARP4298923.jpg Caption: TOPSHOTS Human Resources Director of Air France Xavier Broseta, shirtless, tries to cross a fence, after several hundred of employees invaded the offices of Air France, interrupting the meeting of the Central Committee (CCE) in Roissy-en-France, on October 5, 2015. Air France-KLM unveiled a revamped restructuring plan on October 5 that could lead to 2,900 job losses after pilots for the struggling airline refused to accept a proposal to work longer hours. AFP PHOTO / KENZO TRIBOUILLARD IPTC Date: 08:46 05/10/15 Arrival Date: 14:30 05/10/15 Notes: foto AFP

Geweld tegen de baas. Het komt niet vaak voor, maar als het gebeurt dan haalt het snel de voorpagina’s. De beelden van twee belaagde, shirtloze Air France-topmannen gingen gisteren de wereld over. Nadat bekend werd dat 2.900 banen gaan verdwijnen bestormden woedende werknemers de zaal waar de directie en ondernemingsraad aan het vergaderen waren. Op de foto’s en video’s is te zien hoe de bestuursvoorzitter en het hoofd personeelszaken de kleren van hun lijf worden gerukt en door beveiligers worden weggevoerd.

Uit de hand gelopen conflicten rond bedrijven zijn niet nieuw, zeker niet in Frankrijk. Daar worden directeuren zelfs incidenteel gegijzeld door het personeel om betere voorwaarden af te dwingen. In de rest van de wereld blijft het meestal bij een taart in het gezicht. Of (nep)dollarbiljetten. De belaagde topman in tien foto’s:

En wat leren we hiervan? Heeft een topman gefaald als leider, als hij een conflict zo uit de hand laat lopen? Daar valt wat voor te zeggen. Lehman-topman Fuld bleef stoïcijns volhouden dat niet hijzelf maar de overheid en de media verantwoordelijk waren voor de val van de zakenbank, waarmee hij de woede van menig Amerikaan op de hals haalde. Als het bedrijf een fout heeft gemaakt, zeggen managementexperts, kan een welgemeend sorry conflicten met werknemers en het brede publiek voorkomen. In het kort is de regel: direct, oprecht spijt betuigen en serieuze verandering op het hoogste niveau aankondigen. Maar ook crisismanagement volgens het boekje voorkomt niet altijd een taart of erger. Rupert Murdoch volgde de regels van het moderne crisismanagement door News of The World op te doeken en uitgebreid zijn excuses aan te bieden. Toch bleef hij in het oog van de Britse natie de boeman.

Bij massa-ontslagen, zoals bij Air France, gelden weer andere richtlijnen. Daarbij is het belangrijk dat de communicatie helder en volledig is en dat de directie begripvol op woede en ongeloof van de werknemers reageert. Had de veldslag van gisteren voorkomen kunnen worden? Vast. Conflicten tussen vakbonden en werkgevers lopen in Frankrijk vaak hoog op. Dat heeft voor een groot deel te maken met de rigide onderhandelingscultuur in het land, die snel op stakingen uitloopt. De manier waarop de top van Air France onderhandelt is dan ook veel harder dan in Nederland gebruikelijk is, zegt de voorzitter van de Nederlandse bond voor cabinepersoneel vandaag in nrc.next: “De directie doet daar veel meer aan powerplay: ze leggen iets op tafel en dan is het slikken of stikken.”