Air France moet flink gaan snijden

Directieleden van Air France zijn gisteren bijna gelyncht door vakbondsleden. Dat is ook slecht voor KLM.

Pierre Plissonnier, een van de directeuren die moest vluchten. Foto KENZO TRIBOUILLARD / AFP

Woeste medewerkers die de directeur personeelszaken letterlijk het hemd van het lijf scheuren. Bazen die over een hek moeten vluchten. Wat zich gisteren op het hoofdkantoor van Air France bij de Parijse luchthaven Roissy afspeelde, is zelfs voor Franse begrippen in het verhitte overleg tussen werkgevers en werknemers uitzonderlijk.

Nadat pilotenvakbond SNPL bij het zusterbedrijf van KLM eind vorige week weigerde in te stemmen met een plan voor verhoging van de arbeidsproductiviteit, sprak de directie gisteren met personeelsvertegenwoordigers over ‘plan B’. Het liep uit op een veldslag. Zeven mensen raakten gewond, onder wie één ernstig, nadat president-directeur Frédéric Gagey en personeelsdirecteur Xavier Broseta hadden uitgelegd hoe zij nu rigoureus in de kosten gaan snijden.

Demonstrerende vakbondsleden drongen het kantoor binnen. Broseta en de directeur lange-afstandsvluchten werden belaagd en moesten rennen „om te voorkomen dat ze gelyncht werden”, aldus een medewerker van de radicale vakbond CGT. Air France heeft aangifte gedaan van „ernstige geweldpleging”. Broseta, inmiddels met een nieuw wit overhemd, zei later op de dag tijdens een persconferentie in een Parijs hotel „geschokt” te zijn, maar „vastberaden” om de sociale dialoog bij het noodlijdende bedrijf te willen voortzetten.

2.900 banen verdwijnen in Frankrijk

De woede bij het personeel is groot, maar de grote lijnen van het reddingsplan waren al min of meer bekend. Air France stopt per 2017 de vluchten naar vijf niet-winstgevende verre bestemmingen, waarschijnlijk alle in Azië, en schrapt 35 wekelijkse vluchten op andere bestemmingen. Het bedrijf zal veertien toestellen afstoten en een eerdere bestelling van Boeings 787 – de relatief zuinige Dreamliner waar KLM vanaf november ook mee gaat vliegen – opschorten.

Die capaciteitsvermindering maakt 2.900 van de 64.000 medewerkers van Air France overbodig: 300 piloten, 900 cabinemedewerkers en 1.700 mensen op de grond. De laatste jaren is flink in het personeelsbestand gesneden, maar voor het eerst sluit Air France nu gedwongen ontslagen niet uit. „Groei is geen recht”, zei Gagey over de plannen om het bedrijf weer rendabel te maken, „groei moet je verdienen”.

Volgens hem hadden deze ingrijpende maatregelen voorkomen kunnen worden als de piloten net als het overige personeel hadden ingestemd met de voorstellen om de productiviteit te verbeteren. Piloten van Lufthansa en British Airways vliegen volgens Air France zo’n 100 uur per jaar meer voor hetzelfde geld. Het andere personeel lijkt de dupe te worden van de onvermurwbare piloten.

Volgens CGT-voorman Philippe Martinez zet de directie van het bedrijf zo de verschillende groepen personeel tegen elkaar op. Gagey verwierp die suggestie. Dat zou volgens hem een „ridicule strategie” zijn. Maar feit is dat de pilotenbond al langer zwaar onder vuur ligt bij de hervormingsgezinde bonden. Hun wekenlange staking van vorig najaar kostte Air France-KLM een half miljard euro.

Franse politici, premier Manuel Valls voorop, roepen sinds het mislukken van de onderhandelingen op tot hervatting van het overleg. Bestuursvoorzitter Alexandre de Juniac van Air France-KLM liet gistermiddag weten bereid te zijn weer rond de tafel te gaan mits de piloten met „serieuze voorstellen” komen.

Nederlandse vakbondsvoorzitters zien met zorg hoe het conflict in Frankrijk uit de hand loopt. Annette Groeneveld, voorzitter van de VNC, de bond voor cabinepersoneel: „Die directieleden die zo worden belaagd, dat kan natuurlijk niet. In de Nederlandse setting is dat ondenkbaar.” Bij Air France wordt heel anders onderhandeld dan bij KLM, hoort Groeneveld van haar Franse collega’s. „ De directie doet daar veel meer aan powerplay: ze leggen iets op tafel en dan is slikken of stukken.”

KLM bereikte al cao-akkoorden met de vakbonden voor piloten, cabine- en grondpersoneel. De bonden spreken van ‘inlever-cao’s’. Bij de piloten gaan onder meer de pensioenleeftijd en het aantal vlieguren omhoog. Topman Pieter Elbers bevestigde vorige week nog maar eens: KLM kan alleen overleven door goedkoper, sneller en eenvoudiger te worden. Een kwart van de banen in management en ondersteuning verdwijnt.

‘De sfeer is verpest’

De Fransen zijn nog niet zover. Dat is niet alleen financieel zorgelijk, het is ook slecht voor de verhoudingen binnen de holding, zegt Robert Swankhuizen, voorzitter van de vakbond NVLT voor luchtvaarttechnici. „De sfeer is verpest. Nu krijgen we weer het vingerwijzen, KLM’ers voelen zich gedupeerd door Air France. Er is toch al het beeld dat de koppige Fransen alleen maar staken om hun rechten te behouden.” Swankhuizen was gisteren bij de demonstratie in Parijs en merkte ook een omgekeerd sentiment. „Ze vinden daar Air France destijds te veel voor KLM heeft betaald, en denken dat dat nog steeds een probleem is.”

Air France-KLM wil tot 2020 twee miljard euro bezuinigen, waarvan 700 miljoen euro door KLM moet worden opgebracht. Dat de maatschappij slechter presteert dan British Airways en Lufthansa, en minder goed de concurrentie van budget- en Golfmaatschappijen trotseert, ligt volgens Swankhuizen niet alleen aan hogere loonkosten en lagere productiviteit. „Sociale premies en belastingen liggen in Frankrijk en Nederland veel hoger dan elders in Europa. Er is geen sprake van een gelijk speelveld.”

De Franse patstelling plaatst Air France-KLM nog verder op achterstand. KLM’ers kunnen alleen maar hopen dat de noodzaak tot bezuinigen ook in Frankrijk wordt gevoeld.