Ontwikkelingshulp? In China zien ze het niet zitten

16 miljard dollar wil de Chinese president Xi Jinping vrijmaken voor ontwikkelingsdoelen. In eigen land leidt dat tot onbegrip.

President  Xi Jinping spreekt de Algemene Vergadering van de VN toe. Foto Mike Segar/Reuters

Een groot, boeiend spreker zal de Chinese president en partijleider Xi Jinping nooit worden. En tegen de paus en Poetin kon hij tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten niet op. Toch heeft hij vooral bij de Verenigde Naties opzien gebaard met zijn financiële toezeggingen ter waarde van 16 miljard dollar aan de nieuwe duurzame VN-ontwikkelingsdoelen en de oprichting van een Vredes- en Ontwikkelingsfonds van China en de VN.

De Chinese leider sprak maandag voor het eerst de Algemene Vergadering van de VN toe. Xi maakte meteen duidelijk dat China niet alleen een economische supermacht is, maar ook een rol wil spelen in de oplossing van wereldproblemen. De toezeggingen werden ook uitgelegd als een opmaat naar het Chinese voorzitterschap van de G20 in 2016 en als een poging het assertieve, militaristische imago van China te verzachten. China wil daarnaast niet onderdoen voor Japan, dat op grote schaal programma’s in ontwikkelingslanden financiert.

Belofte

Xi beloofde de vredesmissies van de VN en de Afrikaanse Unie te steunen met 1,1 miljard dollar en met de opleiding (in China) van 5.000 Afrikaanse VN-soldaten naast de vorming van een Chinese vredesmacht van 8.000 soldaten. Met Chinees kapitaal zullen verder Afrikaanse ontwikkelingslanden, het VN-Vrouwenagentschap en het nieuwe Vredes- en Ontwikkelingsfonds worden gesteund.

Details over precieze bedragen en tijdschema’s ontbraken in de VN-toespraak van Xi en de toelichting van Chinese diplomaten in de nationale media bleven vaag. Vragen over de implementatie van de toezeggingen en vooral of aan de financiële steun speciale voorwaarden zijn verbonden, werden niet beantwoord. Het wordt interessant om te zien of de Chinese financiële toezeggingen alleen naar landen gaan waar China nu al grote belangen heeft. Of, anders gezegd: gaan de Chinese VN-soldaten de mijnen in Afghanistan bewaken, opdat grote Chinese bedrijven daar eindelijk kunnen beginnen met de koperwinning?

Xi zei in het algemeen dat China zich zal inzetten om de rol en de stem van Afrikaanse landen in de VN te vergroten en zich bij stemmingen altijd zal laten leiden door de belangen van Afrikaanse ontwikkelingslanden. Impliciet maakte Xi duidelijk dat China niet alleen wil worden gezien als een land dat profiteert van een wereldorde waarin de VN een grote rol spelen, maar daar ook een bijdrage aan wil leveren.

Vanzelfsprekend

Dat Xi’s toezeggingen in eigen land niet op vanzelfsprekende steun kunnen rekenen bleek eerder deze week uit reacties op Weibo, het Chinese Twitter. Waarom moet een land dat zelf nog in ontwikkeling is, geld overmaken naar andere ontwikkelingslanden? Financiële hulp verlenen aan andere landen is in China niet populair. De staatsmedia kwamen dan ook onmiddellijk met verklarende opinieartikelen en interviews met VN- en Afrika-deskundigen, waarin duidelijk werd gemaakt dat een groeiende Afrikaanse economie ook een Chinees belang is.

Ook het sturen van Chinese soldaten naar brandhaarden is niet populair. Veel Chinezen weten niet dat Chinese VN-soldaten actief zijn in Zuid-Soedan en Mali en dat China bovendien een groot opleidingscentrum voor VN-soldaten heeft. Deze school zal verder worden uitgebreid met een opleiding voor VN-politieagenten. VN-vredesoperaties hebben geen gebrek aan soldaten, wel aan politieagenten en China wil deze lacune opvullen, concludeerde VN-experts uit de toespraak van Xi.

De Chinese leider hield zich in zijn eerste speech op de vlakte over andere kwesties, zoals Syrië, de opmars van IS en de strijd in Oekraïne. Officieel heet het dat China zich niet bemoeit met de binnenlandse aangelegenheden van andere landen. In de dagelijkse realiteit komt China alleen in actie als eigen olie-, gas- en handelsbelangen in het geding zijn en dat is in het voormalige Ottomaanse Rijk en in Oekraïne niet het geval.