Waarom een volger net zo belangrijk is als een leider

Beeld iStock

Dienend leiderschap, de baas als narcist, de terugkeer van de ceo-celebrity: de stortvloed aan boeken, artikelen en trainingen laat zien dat we veel interesse hebben in leiderschap.  Vreemd eigenlijk, want er zijn verhoudingsgewijs veel meer ‘volgers’ dan ‘leiders’ in organisaties. Wat is een volger eigenlijk? Waarom zijn ze belangrijk?

Geen mak schaap

“Sterke volgers zijn juist leidende volgers”, zegt coach en trainer Caroline Perrée. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar waar het op neer komt is dat een goede volger moet beschikken over lef, nieuwsgierigheid, wendbaarheid en de bereidheid om te leren. “Ze volgen niet slaafs of passief, ze zijn moedig en kritisch”, aldus Perrée.

Een volger kent zichzelf goed, voegt managementadviseur Loes Bon van Change Company daaraan toe. Qua vaardigheden lijken volger en leider eigenlijk erg op elkaar:

“Het verschil is: de leider is de visionair, heeft andere informatie en kan breder kijken. Een sterke volger is vaak juist een specialist in zijn eigen vakgebied. Een leider moet compleet op hem kunnen vertrouwen.”

Uitdagen en tegengas geven

Bon heeft het liever over ‘challengers’ en niet over volgers – een woord waar ze een slecht gevoel bij heeft.

“Volger is een klotewoord. Een identiteit waarmee je niet geassocieerd wilt worden.”

Een challenger dus. “Dat is iemand die uitdaagt, iemand die de leider een stap verder brengt.” Perrée vult aan: “Professioneel volgen is echt een kunst. Tegendruk is zó belangrijk. Zeker bij grote instellingen zoals banken, waar leiders grote verantwoordelijkheden dragen, flinke grote bonussen krijgen en soms grote fouten maken. Het zijn juist de sterke volgers die de top dogs tegengas kunnen geven.”

Iedereen kan het (als je maar wil)

Volgen is niet gebonden aan een bepaald beroep of positie. Perrée stelt dat er “een volger in iedereen” zit. “Volgerschap is een houding, een kwaliteit.” Je kunt tijdens je loopbaan ook wisselen van rol: soms leider, soms volger.

Maar, zegt leiderschapsonderzoeker Max Wildschut, een volger volgt alleen als hij dat zelf wil. En dus is een leider slechts een leider als er mensen volgen. In de wetenschapsliteratuur ziet Wildschut een toenemende aandacht voor de volger. Dat komt onder meer omdat er al langer een verschuiving gaande is in organisaties. “De traditionele baas van vroeger, zo’n figuur voldoet werkt niet in kennisorganisaties.” De huidige rol van leiderschap is om samen met de groep een bepaalde een “uitdaging aan te gaan”. En zo’n nieuw soort leider gedijt bij goede volgers:

“Kritische mensen, pro-actief. Een teamspeler is een goede term. Niet volgzaam of bang, niet naïef.”

En hoe leid je volgers?

Hoe geef je als baas adequaat leiding aan volgers? Perrée adviseert: “Een goed leider beschikt óók over volgerschap: kun jij luisteren, inspringen op gebeurtenissen, wendbaar zijn?” Simpel is dat niet. Het is voor leiders heel moeilijk om sterke volgers te ontwikkelen, zegt Loes Bon:

“Je moet er ruimte voor durven geven. Met name de eerste vrouw of man na de leider is belangrijk, díe moet opstaan. Zonder hen, zonder volgers, bak je er namelijk niets van.”