Waar komt Ubers agressie vandaan?

Foto ANP/Remko de Waal

En weer is het raak bij Uber: het Openbaar Ministerie deed afgelopen week een inval bij het bedrijf achter de taxi-app. Uber weigert nog steeds te stoppen met Uberpop, de illegale dienst waarbij particulieren zichzelf zonder vergunning als taxichauffeur aanbieden. Justitie nam administratie in beslag en zette zo een volgende stap in het strafrechtelijke onderzoek dat zij eerder dit jaar aankondigde.

Een rechter verbood Uberpop vorig jaar al. De Inspectie Leefomgeving en Transport legde het bedrijf voor 450.000 euro aan dwangsommen op, deed een inval en arresteerde tot nu toe al 49 chauffeurs en een kantoormedewerker. Toch gaat Uber door met Uberpop. Waarom doet het dat eigenlijk?

Idealistische versie

Wie het aan Uber zelf vraagt, krijgt twee soorten antwoorden: een technisch-juridische en een idealistische versie. Aan de ene kant wijst het bedrijf in Nederland erop dat er nog gerechtelijke procedures lopen, en dat het in afwachting daarvan doorgaat met Uberpop.

De idealistische versie is de toekomstvisie van het bedrijf op digitaal transport: Uber wil dat een toekomst waarin allerlei soorten vervoer, van zelfrijdende auto tot pakketbezorging, na één klik in een app komt voorgereden. Dat dat niet past in de huidige wetten is logisch, vindt het bedrijf, omdat die regels zijn gemaakt in het tijdperk voor de smartphone. En om verouderde wetten te veranderen moet je nou eenmaal een beetje druk uitoefenen, is de redenering.

Lucratief wereldwijd monopolie

Maar er is nog een verklaring. Internetbedrijven worden vaak min of meer monopolist in hun niche: Google in zoeken, Facebook in sociaal netwerken, WhatsApp in mobiele berichten. Dat heeft te maken met zogeheten netwerkeffecten.

Neem het voorbeeld van WhatsApp. Zo’n app heeft alleen zin als er tegelijkertijd een groot netwerk van gebruikers op zit. Als één app eenmaal de grootste is, is het vrijwel onmogelijk om te concurreren, omdat je dan iedereen moet aansporen om tegelijkertijd over te stappen.

Bij taxi-apps als Uber ligt het voor de hand dat netwerkeffecten een grote rol spelen. Het heeft namelijk alleen zin als op elk moment veel passagiers én chauffeurs op de app zitten. Als Uber als eerste uitgroeit tot wereldleider – en het laat de concurrentie tot nu toe ver achter zich – zit het erin dat het bedrijf monopolist wordt op deze markt.

Nu al draait het bedrijf 2 miljard dollar (1,8 miljard euro) omzet, volgens in augustus uitgelekte documenten. Het bedrijf rekent tot 25 procent commissie per ritje. De potentiële inkomsten bij een wereldwijd monopolie zijn enorm.

Gebruikers verzamelen

De agressie van Uber lijkt erop gericht om op welke manier dan ook zoveel mogelijk gebruikers te krijgen. Of dat nou met legale of met illegale diensten is. Hoe lang kan dit nog duren? De zakken van Uber zijn diep, maar niet oneindig. Logischerwijs heeft Uber de wetgever toch een keer nodig om hun diensten legaal te kunnen aanbieden. Maar voorlopig lijkt Uber niet aan inbinden te denken – eerst die miljoenen gebruikers verzamelen, dan zien ze wel weer verder.