Marteling en politiegeweld in Rusland

Sinds het begin van 2015 zijn al zeker 160 mensen overleden op Russische politiebureaus. Journalist Ilja Rozjdestvenski schreef een rapport over geweld en marteling door politieagenten.

Politieagenten pakken een aanhanger van oppositieleider Aleksej Navalny op. Foto EPA / Yuri Kochetkov

Het was op 4 september dat Sergej Pestov met zijn bandje “De Vuurvogel” aan het oefenen was in een garage net buiten Moskou. Tijdens het muziek maken, viel de Russische politie binnen. Ze deden alle musici handboeien om, sloegen in op Pestov en namen hem mee naar het bureau. Hij zou het verhoor daar niet overleven.

Politiegeweld in Rusland is van alle tijden. Sinds het begin van 2015 zijn al zeker 160 mensen overleden op politiebureaus. Journalist Ilja Rozjdestvenski verbaasde zich over alle gruwelberichten die hem ter ore kwamen en besloot die te verzamelen. Hij schreef er een rapport over voor Meduza, een nieuwsmedium met kritische Russische journalisten. Vanwege hun kritische verslaggeving hebben de medewerkers moeten uitwijken naar het Letse Riga. In Rusland, dat de laatste jaren hard bezig is de persvrijheid aan banden te leggen, konden zij niet langer hun werk doen.

Arsenaal aan sadistische martelpraktijken

Wie het rapport leest, verbaast zich vooral over de vele onvoorstelbare en sadistische methoden waarmee mensen worden mishandeld en gefolterd. Verkrachting, elektrocutie, verstikking en het jagen van spijkers door lichaamsdelen: niets lijkt de Russische autoriteiten te ver gaan.

Een vrouw uit Nizjni Novgorod kreeg zelfs bijna het hele arsenaal aan martelmethoden te verduren. Olga Maslova was getuige in een moordzaak, maar toen ze op het bureau verscheen om te helpen bij het onderzoek werd haar bevolen om te bekennen dat zij spullen van het slachtoffer had gestolen.

Dat weigerde ze, waarop twee agenten tegen haar begonnen te schreeuwen. Toen dat niet hielp, deed een politieman Maslova handboeien om en verkrachtte haar. Dat zou haar later die dag nog twee keer worden aangedaan, maar niet voor ze ook nog elektrische schokken kreeg te verduren. Ook werd Maslova een gasmasker opgedaan, waarna de luchttoevoer werd afgesloten zodat ze geen lucht kreeg.

Vervolging

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bepaalde dat de overheid Maslova 70.000 euro compensatie verschuldigd was. Officieel is politiegeweld een misdrijf in Rusland. De agenten die haar mishandelden en martelden werden echter nooit vervolgd - zoals het vaak gaat in Rusland. Het aantal personen dat sinds 2011 is veroordeeld voor “misbruik van positie met gebruik van geweld” is bijna gehalveerd.

Ook bekende Russen worden niet gespaard. In augustus werd de Oekraïense regisseur en Maidan-activist Oleg Sentsov veroordeeld tot 20 jaar cel met bewijs dat volgens externe waarnemers was verkregen uit marteling. Hij kreeg elektrische schokken toegediend en werd geslagen en geschopt.

Dat was ook te zien, toen Sentsov met veel krassen en blauwe plekken op zijn lichaam uit de ondervragingsruimte stapte. De procureur-generaal had er wel een verklaring voor. Sentsov zou een fan zijn van bondage en SM en zou daar vlak voor zijn arrestatie mee bezig zijn geweest. Het feit dat hier geen enkel bewijs voor kon worden getoond, bracht de aanklager niet op andere gedachten.

Vastgenageld aan de vloer

Zoebair Zoebairajev werd in 2007 veroordeeld voor het aanvallen van een veiligheidsmedewerker en voor illegaal wapenbezit. Tijdens zijn verhoor, werden zijn voeten met spijkers vastgenageld aan de vloer. Zijn advocaat zei hierover:

“Toen hij mij dit vertelde, kon ik het gewoon niet geloven. Hij deed zijn sokken uit en liet me de gaten zien die de spijkers in zijn linker- en rechtervoet hadden achtergelaten. Zelfs de dokters hadden hem geslagen.”

Sovjet-Unie

In de Sovjet-Unie gebruikte de politie ook veel geweld en werd foltering niet geschuwd. Dat schrok de echte criminelen echter niet op. In de jaren tachtig van de vorige eeuw namen criminaliteit en georganiseerde misdaad in Rusland toe. Misdadigers handelden steeds bruter - en politieagenten beantwoordden dit geweld met nog meer bruutheid.

Een enkele keer hebben mensenrechtenadvocaten succes in Rusland. In 2004 zag een 24-jarige bewaker een agent wodka drinken tijdens een politieoperatie. De agent, Ivan Tsjetvertakov, takelde de man zwaar toe en beloofde “zijn hoofd eraf te rukken” als hij zou vertellen wat hij had gezien. Na lang actievoeren, kreeg Tsjetvertakov toch een celstraf opgelegd.

Hoop

Aan het einde van zijn rapport wijst Rozjdestvenski op een voorbeeld dat hoop geeft: Tatarstan, de enige vrijwel “martelvrije regio” van Rusland. Daar overleed in 2012 een man nadat hij herhaaldelijk op het politiebureau met een champagnefles op zijn hoofd was geslagen. Daarop werden alle onderzoeken naar politiegeweld in de regio heropend en iedereen van wie bewezen kon worden dat hij zich hieraan schuldig had gemaakt draaide de bak in. Tot op de dag van vandaag heerst er een zerotolerancebeleid ten opzichte van politiegeweld in Tatarstan.

Lees hier het rapport ‘Tortured and silenced at the hands of the police‘ van Meduza-journalist Ilja Rozjdestvenski