‘Amerika ís niet strikt heroïsch’

Als geheim agente Carrie Mathison draagt ze al vier seizoenen de veelgeprezen dramaserie Homeland, over de jacht op terroristen. Seizoen vijf gaat zondag van start. ‘Dit land ziet zichzelf graag als feilloos en dominant. Wij doen dat niet.’

Ze noemt zichzelf een ‘supernerd’. Claire Danes, hoofdrolspeelster van de bekroonde dramaserie Homeland, ging naar school op het tweetalige Lycée Français in Los Angeles en studeerde aan Yale University. Ze was tot nu toe bij 24 Homeland-afleveringen betrokken als producer, en schrijft en leest veel. Tijdens een ontmoeting in LA valt op dat ze – in tegenstelling tot veel Hollywood-sterren – goed nadenkt over haar woordkeuze. Half grappend: „Ik ben zó ernstig”.

Maar de meeste nerds worden geen wereldberoemde actrice. Danes wel. Pas nu, 36 jaar oud, lijkt ze er ontspannen mee om te kunnen gaan. Het vijfde seizoen van Homeland begint zondag en wederom vervult Danes de hoofdrol als de doortastende spionne Carrie Mathison. Ze geniet nu ook van de lof en de aandacht - zoals laatst in de talkshow van Ellen DeGeneres, toen ze losjes danste en bevlogen vertelde over haar liefde voor de technoscène van Berlijn.

Danes, die getrouwd is met de Britse acteur Hugh Dancy, was veel in de Duitse hoofdstad omdat daar een groot deel van het vijfde Homeland-seizoen werd opgenomen. Dat had ook invloed op hun zoontje van drie, zegt ze lachend: „Nein, nein, roept ie steeds. Ik word niet zomaar afgewezen door mijn zoon – ik word afgewezen in het Duits!”

Meer gewetensnood dan in 24

Danes doet al mee sinds haar vroege tienerjaren. Als dertienjarige speelde ze een moordenaar in politieserie Law & Order. Ze brak door met tienerdramaserie My So Called Life en schitterde naast Leonardo DiCaprio als Juliet in Romeo + Juliet (1996), waarna regisseur Baz Luhrmann haar alvast omschreef als „de Meryl Streep van deze generatie”. Vorige maand werd haar naam toegevoegd aan de Hollywood Walk of Fame, waar de grootste namen uit muziek, film en televisie worden geëerd. Gehuld in een vuurrode jurk zwaaide ze naar fans en poseerde ze voor fotografen. Met tranen in de ogen aanvaardde ze de complimenten van Homeland-bedenker en -schrijver Alex Gansa, die haar omschreef als een uitzonderlijke actrice. „Het soort dat maar één keer per generatie langskomt”.

Daarvan genieten kan ze wel, maar over haar succes – ze won al twee Emmy’s en twee Golden Globes voor haar rol in de serie – wil Danes het niet hebben. Wat haar boeit, zijn de onderwerpen van de show: zelfmoordaanslagen, clandestien inlichtingenwerk. Ze is al vijf jaar „obsessief” bezig met de wereld van spionage en contra-terreur, met als gevolg een spannende, beklemmende serie die in 2011 het stokje van 24 overnam als dé dramatisering van de actuele, onophoudelijke terreurdreiging.

Maar in 24 werden de ideeën en methodes van de Amerikaanse diensten consequent goedgepraat – ook marteling. Homeland is dubbelzinniger: de spionnen twijfelen en worstelen met hun geweten. De serie onderkent dat de morele dilemma’s van een CIA-agente in Pakistan soms simpelweg onoplosbaar zijn.

Homeland is daardoor reëler dan de serie met Kiefer Sutherland, de Mission Impossible-films of andere heldenverhalen over contra-terreur. En volgens Danes verklaart dat het succes van de serie. „Terrorisme is helaas relevant voor iedereen. Maar er zit ook veel ambiguïteit in de show. Amerika wordt niet strikt als heroïsch geportretteerd. We zien het systeem falen en slagen. Amerika ziet zichzelf graag als feilloos en dominant. Wij doen dat niet, we geven toe dat we kwetsbaar zijn. Ik denk dat dat interessant wordt gevonden, ook in andere landen.”

Islamofoob

Danes gaat liever niet in op de kritiek die klinkt bij het begin van elk nieuw seizoen. Homeland zou racistisch, ‘islamofoob’ en ultra-militaristisch zijn. Op nieuwssite Salon werd het in 2012 „de meest islamofobe show op tv” genoemd. En historicus Joseph Massad van Columbia University schreef: „Homeland demoniseert Arabieren en bereidt Amerikanen alvast voor op het bombarderen van Iran.”

Dat klopt pertinent niet, aldus bedenker Alex Gansa. „We zijn een van de weinige shows die serieus commentaar geven op de actualiteit”, zei hij onlangs tijdens een forum in LA. „We nemen die verantwoordelijkheid heel serieus.”

Wie goed naar de serie kijkt, kan er niet omheen dat moslims wel degelijk als volwaardige karakters worden neergezet. Als gewone mensen, met begrijpelijke kritiek op de dodelijke drones en de bemoeizucht van de VS. Ook het karakter van Nicholas Brody (Damian Lewis), een Amerikaanse militair die tijdens zijn gevangenschap in Irak een devote moslim werd, was subtiel en rijk geschakeerd.

De poster voor seizoen 4 van Homeland.

Homeland is gebaseerd op de Israëlische serie Prisoners of War. De Israëlische schrijver Yair Rosenberg kent beide series, en volgens hem kun je Homeland simpelweg niet als ‘anti-islam’ zien. „Niet één nationaliteit of etnische groep, maar eenzijdig moreel denken, een ‘wij tegen zij’-mentaliteit, wordt in Homeland als de vijand gezien”, schreef Rosenberg. Niettemin was er op internet veel kritiek op de poster die vorig jaar seizoen 4 aankondigde: de blonde Danes met een rode hoofddoek tussen een massa van zwarte, dreigende boerka’s.

Wat volgens Danes het meest naar voren komt? „De complexiteit van internationale verhoudingen. We hebben geen idee wat de geheime diensten allemaal kunnen. Er is een andere dimensie die we niet zien. Zó boeiend.”

Ze lacht om de ernst in haar woorden. „Ik ben altijd zo geweest. Nu gaat het wel, maar vroeger kwam ik er nogal eens mee in de problemen. Niemand vindt dat soort kinderen leuk, toch?”