Nu gaat het bij hem om de inhoud

Drummer Mark Guiliana werd bekend met elektronische muziek, maar speelt nu akoestische jazz. Vanavond begint zijn Europese tour in Rotterdam.

Als je te boek staat als veelbelovende vernieuwer, hoe groot is dan de druk om originele, unieke muziek te maken? „Die druk is tot vrij hoog op te voeren”, zegt de Amerikaanse drummer Mark Guiliana, lachend aan de telefoon vanuit zijn woonplaats New Jersey, New York. „Maar ik blijf overeind door mijzelf te zien als een combinatie van impulsen en invloeden. Ik creëer niets puur origineels, maar de combinaties zijn nieuw.”

Met zijn geniale ritmegevoel kan Mark Guiliana (35) geprogrammeerde beats uit de drum-’n-bass en techno live op zijn drums organisch uitvoeren. Hij weet, als het ware, het verwijt dat ‘elektronische muziek de authentieke muziek plat als een dubbeltje heeft gemaakt’ om te draaien. Guiliana is een vernieuwer in de jazz, die thuis is in zowel de hardbop als nieuwe beats uit hiphop en elektronische dansmuziek. Vooral sinds het opwindende album Mehliana, vorig jaar gemaakt met toppianist Brad Mehldau, waarin synthesizers, een elektrische Fender Rhodes-piano, een laptop en met effecten uitgebreide drums samengingen, is hij dé man om in de gaten te houden.

Het concert dat hij vanavond in Rotterdam geeft, is het eerste concert van een Europese tournee met zijn akoestische kwartet: sax, piano, contrabas en drums. Het is een nieuwe band, met musici die de drummer goed kent van andere bands. „Het is interessant hoe het bij mij een omgekeerde volgorde is”, vertelt Guiliana. „De elektronica kwam later in mijn leven, maar werd mijn éérste uiting. Terwijl ik ook een sideman was in akoestische jazzbands wilde ik de wereld ervan overtuigen níét alleen maar de zoveelste jazzdrummer te zijn, en zoveel mogelijk vernieuwend te zijn met andere sounds.”

Altijd speelt er iets in zijn hoofd

Nu hij in die andere muziek naam heeft gemaakt, voelt hij meer zekerheid om toch ook zijn jazzkant te omarmen. Compositorisch liggen er uitdagingen. „In elektronica zoek ik textuur en timbre. Met twee synthesizernoten en een behoorlijk mooie sound kan ik op weg. In een akoestische setting gaat het om de inhoud, de dialoog. Er is veel meer werk te doen, voor alle musici.”

Guiliana’s verdiensten als sideman in andere bands zijn indrukwekkend. Hij werkte mee aan David Bowies recente album en speelde met Meshell Ndegeocello. Naast zijn muziekopleiding waren de zes jaar die hij drumde bij de prominente Israëlische bassist Avishai Cohen zijn leerschool. Die bracht hem de wereld rond, en hij drumt mee op zes albums. „Vooral Cohens methode dat er niets wordt opgeschreven maakte indruk toen ik vers van school kwam. Ik leerde te vertrouwen op mijn oren en niet te veel te denken in muziek waarin veel ritmische complexiteit komt kijken.”

Vorig jaar begon de drummer zijn eigen label. Op zijn deze zomer verschenen album Family First vormt hij een soepel, gedreven kwartet dat in met name eigen modern akoestische jazzcomposities de avontuurlijkste weg kiest.

Zijn ritmes zijn aantrekkelijk complex, de maatsoorten komen in alle kleuren. Beïnvloed voelt hij zich door de grote jazzdrummers als Roy Haynes en Tony Williams, maar ook de moderne beats van Squarepusher, Photek en Aphex Twin. Ook hij laat zijn composities beginnen vanuit ritmiek. „Ritme is voor mij als drummer de melodie. Bijna altijd speelt er iets in mijn hoofd. Ik oefen veel en ik werk dingen vervolgens uit in gedachten, er zijn veel ritmische puzzels. Ik kijk steeds wat de muziek nodig heeft.”

Net als zijn broers was Guiliana sportief aangelegd, in New Jersey deed hij op aanmoediging van zijn ouders veel aan sport. Via de drumkit van zijn neef maakte hij op zijn vijftiende kennis met het drummen. Voor Kerst kreeg hij zijn eerste lessen. „Er was niet veel nodig om een speciaal vuurtje aan te wakkeren. Ik wilde repeteren en uitpluizen. Dat voelde als mijn geheimpje. Terwijl mijn ouders dachten dat ik veel lawaai aan het maken was in de kelder maakte ik ondertussen transcripties van Roy Haynes’ solo’s.”

De succesfilm Whiplash van vorig jaar, over een jong drumtalent en diens meedogenloze leraar, was wat Guiliana betreft meer drama dan werkelijkheid. Al was er bij de kapotgespeelde vingers en het jezelf opsluiten en roffels oefenen tot je erbij neervalt door de drummer uit de film heus wel iets te herkennen. „Maar geloof me, van mijn oefenuren zou geen film te maken zijn.” Hij memoreert wat zijn docent, drummer John Riley, zei: ‘Je kunt niet om het harde werken heen, maar je talent maakt dat je verder wilt zoeken.’