Het is klaar dacht Stijn Schaars, einde carrière. Maar hij is terug

De PSV-middenvelder is terug na een jaar vol blessures. Twee operaties en evenveel terugvallen later staat hij er weer. Het kan weer over voetbal gaan.

Stijn Schaars bij trainingscomplex De Herdgang in Eindhoven, afgelopen maandag. Foto Merlijn Doomernik

Twee strakke lijntjes met hechtingen tekenen de linkerknie van Stijn Schaars. Daar is het opengesneden, hij wijst. „Hier zit de fibula, daar hebben ze een elastiekmechanisme gemaakt voor naar de tibia.” De middenvelder van PSV praat de taal van chirurgen, hij is inmiddels kenner door veelvuldig ziekenhuisbezoek. Een houtje-touwtje knie? Hij schudt zijn hoofd. „Nee, nee. Ik ben naar de beste artsen gegaan.”

Afgelopen maandagmiddag, op zijn slippers komt Stijn Schaars (31) opgewekt binnenlopen in de perszaal op trainingscomplex De Herdgang. Hij speelt weer op topniveau, een klein wonder na lang blessureleed. Vorige week dinsdag begon hij voor het eerst in anderhalf jaar weer in de basis, in het bekerduel tegen SC Cambuur. Negentig minuten voetbal, de bekroning van zijn revalidatie. Hij glimt. „Dat is voor mij een overwinning.” Zondag wacht in de Arena de competitietopper tegen Ajax.

Op de trainingsaccommodatie van PSV loopt Schaars langs een muur die is vol geschreven door fans, met liefdesverklaringen en loftuitingen aan spelers. De meesten zijn gericht aan Memphis Depay, de ster die vertrok naar Manchester United. ‘Memphis moet blijven!’, valt nog te lezen. Schaars lacht erom. Bijna alle basisspelers staan op de supportersmuur, zijn naam ontbreekt. De reden? „De teksten zijn allemaal van vorig seizoen.”

Het seizoen dat Schaars niet bestond, althans, niet voor de buitenwereld. Hij voerde een stil gevecht om terug te keren, in een seizoen waar iedereen rond de club werd opgeslokt door de kampioensjacht na zeven jaar zonder landstitel.

Voorjaar 2014: zijn knie weigert

De ellende begint in het voorjaar van 2014. Schaars wordt tegen FC Groningen gewisseld in de rust. Die verdomde linkerknie. Hij heeft er al langer last van. „Maar nu kon ik niet meer functioneren.” Het gewricht tussen de kop van het kuitbeen en het scheenbeen is instabiel. „Daardoor klapte de kop van het kuitbeen er telkens uit.”

In Europa vinden Schaars en zijn behandelaars geen chirurg met genoeg ervaring op dit onderdeel. Schaars reist af naar het Amerikaanse bergstadje Vail in de staat Colorado. Daar zit de hoogaangeschreven Steadman Clinic, specialist in knieoperaties. Ruud van Nistelrooy, Alessandro del Piero, Alan Shearer, Lothar Matthäus, Martina Navratilova, Kobe Bryant – allemaal gingen ze hier onder het mes.

De kliniek heeft veel expertise met deze kwetsuur rond de kuitbeenkop – een ongebruikelijke knieblessures onder voetballers. Schaars wordt in mei geopereerd door de Amerikaanse sportgeneeskundig chirurg Robert LaPrade. De complexe operatie – waarbij een elastiekmechanisme wordt geplaatst – verloopt goed.

Na twee weken keert hij terug naar Nederland. Een half jaar revalideren, is de prognose. Schaars wordt aan de zuidrand van Eindhoven onder handen genomen door fysiotherapeuten van TopSupport, medisch partner van PSV en onderdeel van het St. Anna Ziekenhuis. De werkdagen zijn monotoon. Twee sessies per dag: van negen tot twaalf, lunchen, en dan van één tot vier. Dag in dag uit. „Dodelijk saai.”

De kleedkamerhumor, het gras, het spelletje – het is ver weg in die tijd. Eindeloos herhaalt Schaars fysieke oefeningen, om de knie en de spieren eromheen zo krachtig mogelijk te maken. „De knie strekken en weer los maken, strekken, losmaken.” Hij bezoekt de thuiswedstrijden van PSV, al vindt hij dat in het begin moeilijk. „Ik wilde daar zelf staan.” Hij vraagt zichzelf af: ‘Waarom zit ik hier geblesseerd op de tribune, voor zo’n lange tijd?’

Geen zomervakantie, de revalidatie mag niet onderbroken worden. De 23-voudig international ziet op de bank vanuit zijn huurhuis in Eindhoven hoe het Nederlands elftal verrast op het WK, de ploeg waar hij een paar maanden eerder nog in speelde tijdens een oefenduel tegen Frankrijk.

Najaar 2014: weer een drama

De bevrijding dient zich aan. Najaar 2014 keert Schaars terug op het veld bij de beloften, om ritme op te doen. Het eindigt in een persoonlijk drama. In de warming-up voor het duel tegen RKC eind november, de vierde wedstrijd sinds zijn rentree, gaat het op een maandagavond fout. „Ik maakte een beweging en de knie schoot weer vast. Ik dacht: het is klaar, afgelopen, uit, einde carrière, ik stop ermee.”

Schaars is twee weken „de weg kwijt”, vertelt hij. „Waar doe ik het allemaal voor? Zoveel energie erin gestopt, zoveel uren, dan gebeurt dit. Dan word je moedeloos en denk je: misschien is mijn tijd geweest.” Het wachten, de onzekerheid, het niet precies weten wat er mis is met je lichaam – „dat is het zwaarste voor een topsporter”.

Maar Schaars is taai. Hij overwon eerder een zware enkelblessure in 2007 en 2008 bij AZ, het jaar erop werd hij landskampioen met de club. Blessureleed kan hem misschien kraken, maar niet breken. Hulp van een sportpsycholoog, in de donkere dagen na de mislukte rentree tegen RKC? Heeft hij niet nodig. Schaars, helder denkende jongen uit het Gelderse Gendt: „Ik sta zo sterk in mijn schoenen, ik weet de realiteit te overzien.”

Een stabiele thuissituatie – drie kinderen, allemaal jongens, met vrouw Lonneke in verwachting van de vierde – helpt hem relativeren. „Als ik na een dag revalideren thuiskwam, zaten er weer drie jongens op mij te wachten en kreeg ik een knuffel en een glimlach. Dan weet je: je kan je heel druk maken, maar dit is waar je uiteindelijk voor leeft.”

Eind 2014: en weer een operatie

Voetballen doet Schaars eind 2014 nog steeds niet. Wéér moet hij naar het ziekenhuis, wéér wordt hij onderzocht, wéér is er een kijkoperatie. Het goede nieuws: het probleem zit nu niet bij de kuitbeenkop, zoals werd gevreesd. Deze keer is het een typische voetbalblessure: de meniscus (half maanvormig stootkussentje) in de linkerknie is gescheurd. In december ondergaat Schaars de operatie in het Erasmus MC in Rotterdam, met succes.

De revalidatie gaat nu sneller, zo’n vier maanden. Eind april 2015 krijgt Schaars als invaller – na dertien maanden afwezigheid – vier minuten speeltijd in het eerste elftal, uit bij Excelsior. Hij stuurt direct een splijtende dieptepass waaruit de beslissende goal valt. PSV wint, dankzij Schaars. En nu, twee maanden onderweg in het nieuwe seizoen, heeft hij twee keer in de basis gestaan. Mede door blessures bij teamgenoten, zoals Andrés Guardado.

Schaars gelooft in het „zelfgenezend proces van het lichaam”, zei hij in 2009 in de Volkskrant. „Je kunt niet alleen maar trainen en doorgaan. Je moet ook gewoon uren niks doen, laat die knie maar herstellen”, zegt hij nu. Hij heeft de kwetsbaarheid van het lichaam leren kennen. „Je bent zo sterk als het zwakste deel van je lichaam. Net als een auto. Als de rechterachterband lek is, kan je wel duizend pk hebben, maar dan kom je niet ver.”

Hij zocht contact met AS Roma-middenvelder Kevin Strootman, die begin september voor de derde keer in zeventien maanden werd geopereerd aan zijn knie. Ze kennen elkaar van Oranje. „Ik heb hem een berichtje gestuurd. Dat ik hem beterschap wens, dat ik het sneu vind voor hem, dat ik met hem meeleef.”

De overeenkomsten zijn er tussen de twee: powermiddenvelders, beiden linksbenig en blessuregevoelig. Zonder blessures had Schaars verder kunnen komen in zijn loopbaan, denkt hij. „Voor mijn enkelblessure bij AZ was ik heel talentvol, die blessure heeft mij heel erg teruggeworpen.” Hetzelfde dreigt nu met Strootman te gebeuren, vreest Schaars. „Het is doodzonde dat zo’n jongen al heel lang niet voetbalt.”

Najaar 2015: en nu kan het weer over voetbal gaan

„Het lijkt wel of het een beetje bij me hoort”, zei Schaars in 2008 in De Gelderlander over de lichamelijke pech. „Alsof het mijn lot is.” Angst voor nieuw letsel heeft hij niet. „Ik ben nooit bang geweest na een blessure”, zegt hij. „Natuurlijk, de eerste tweehonderd balcontacten met links binnenkant waardoor de meniscus een klap krijgt, dat is wennen. Die trap je niet door.”

Schaars wordt weer pijnvrij wakker, ook in de dagen na wedstrijden. De zorgen over zijn blessure zijn ingeruild voor zorgen over het ondermaatse spel van PSV. Maar het gaat tenminste weer over voetbal. „Eindelijk.”