Dino’s verdwenen door inslag én vulkanisme

Artist impression van uitsterven van dinosauriërs door inslag meteoriet. Illustratie Thinkstock

De heerschappij van de dinosauriërs eindigde 66 miljoen jaar geleden niet alleen door de inslag van een meteoriet, maar ook door kort daaropvolgende heftige vulkaanuitbarstingen in westelijk India. Die uitbarstingen zijn waarschijnlijk door de inslag in gang gezet. Dat schrijven Amerikaanse en Indiase geologen in Science (2 oktober).

Hun publicatie betekent verdere steun voor de theorie dat de mondiale uitstervingsgolf toentertijd is veroorzaakt door een combinatie van inslag én vulkanisme. Behalve dinosauriërs verdwenen veel andere dier- en plantgroepen. Maar wat was de oorzaak? Vulkanisme op India, of de meteorietinslag bij het huidige Mexicaanse kustplaatsje Chicxulub? Jarenlang stonden de twee kampen lijnrecht tegenover elkaar. De laatste jaren kruipen ze naar elkaar toe, op basis van allerlei nieuw onderzoek.

Zo beschreef vorig jaar een groep geologen in Science (12 december, 2014) op basis van nauwkeurigere dateringen dat de vulkaanuitbarstingen op India ongeveer 250.000 jaar vóór de inslag van de meteoriet begonnen. Ze bleven zich af en aan 750.000 jaar voordoen, en vormden in westelijk India enorme basaltpakketten, soms wel drie kilometer dik. Eerdere dateringen van deze Deccan Traps spreidden zich uit over enkele miljoenen jaren.

De groep van zes geologen die gisteren in Science publiceerde, concludeert nu dat het patroon van de vulkaanuitbarstingen op India fundamenteel veranderde na de meteorietinslag. Vóór die inslag volgden de uitbarstingen elkaar relatief snel op, en waren ze mild. Na de inslag werden de uitbarstingen sporadischer (bijvoorbeeld af te lezen aan de dikkere kleilagen tussen de basaltlagen), maar kwam er wel veel meer lava bij vrij. Ze werden heftiger. De daarbij gevormde stofwolken hielden het zonlicht tegen, veroorzaakten afkoeling van het klimaat en droegen bij aan de mondiale uitstervingsgolf in die periode. Ze berekenen dat de omslag zich binnen 50.000 jaar na de inslag moet hebben voorgedaan.

De combinatie van meteorietinslag en vulkanisme lijkt zich ook 200 miljoen jaar geleden te hebben voorgedaan. Ook toen was er sprake van een grote uitstervingsgolf.