‘De verkoop van e-books in de VS is met 10 procent gedaald’

Dat schreef The New York Times onlangs.

illustratie nrc.next

De aanleiding

Zoals iTunes en Spotify de muziekindustrie hebben gesloopt, zo zou het e-book het boekenvak te gronde richten.

Gelukkig is het niet waar! Dat schreef althans The New York Times op 22 september. The Plot Twist: E-Book Sales Slip, and Print Is Far From Dead, kopte de krant. Kern van het verhaal: in de eerste vijf maanden van het jaar waren er in de VS 10 procent minder e-books verkocht. Dat „kan een teken zijn” dat het papieren boek het niet zo zwaar krijgt. Verschillende media, ook de Volkskrant, namen het over. Maar klopt het wel?

Waar is het op gebaseerd?

The New York Times gebruikt cijfers van de Association of American Publishers (AAP), een branchevereniging waar 1.200 uitgeverijen bij aangesloten zijn. Hieronder zijn de vijf grote concerns Penguin Random House, HarperCollins, Simon & Schuster, Macmillan en Hachette. Uit de statistieken van de organisatie blijkt dat in de eerste vijf maanden van 2015 de omzet die de leden met e-books behaalden met 10,2 procent is gedaald ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Uit die cijfers bleek trouwens ook dat de totale boekenomzet van de AAP-leden, dus e-books, papieren boeken en audioboeken, in dezelfde periode met 5,8 procent is gedaald.

En, klopt het?

Het probleem met die 10,2 procent is dat die alleen op de e-bookverkoop van de AAP-leden slaat. Dat die niet het hele verhaal vertellen, blijkt uit berekeningen van Author Earnings, een Amerikaanse organisatie die opkomt voor de financiële belangen van schrijvers. Zij maken sinds begin vorig jaar elk kwartaal een overzicht van de titels uit de bestsellerlijsten in de Kindle-store van Amazon. Die is goed voor tweederde van de e-bookverkopen in Amerika.

Uit die analyse blijkt dat het aandeel van de AAP-leden in het totaal aantal verkochte e-books in de Kindle-store is gedaald van 45 procent begin vorig jaar tot 34 procent in mei dit jaar. Ongeveer 7 procent komt van traditionele uitgeverijen die geen AAP-lid zijn. De overige 59 procent wordt gepubliceerd door Amazons eigen uitgeverij of helemaal zonder uitgeverij, het zogeheten self-publishing.

Het marktaandeel van de traditionele AAP-leden in e-bookafzet in de Kindle-store is dus flink gedaald. Voor de omzet, de opbrengst in dollars, komt Author Earnings op vergelijkbare cijfers.

Author Earnings berekent alleen marktaandelen, en stelt geen groei of krimp van de Kindle-store als geheel vast, laat staan voor alle e-bookverkopers. Maar de berekeningen laten wel zien dat AAP-leden maar een deel van de sector vertegenwoordigen, en dat zij terrein verliezen. En dat terwijl Amazon zelf eerder deze maand in The Wall Street Journal zei dat dit jaar zowel de totale afzet (het aantal verkochte e-books) als de omzet (de opbrengst daarvan) in de Kindle-store juist is gestegen.

Kan de stelling in The New York Times dan echt niet waar zijn? Ook niet per ongeluk? De Kindle-store beslaat immers niet de hele sector. Kunnen de overige e-bookverkopers zulke drastische krimp hebben doorgemaakt dat zíj verantwoordelijk zijn voor die 10 procent daling? We weten niet hoeveel de omzet van de Kindle-store is gestegen. Maar stel dat die stijging verwaarloosbaar klein is, dan nog leert een kort sommetje dat de omzet van de anderen in de eerste vijf maanden van dit jaar met minstens 30 procent gedaald moet zijn. Dat is wel heel onwaarschijnlijk.

Conclusie

Is de omzet van e-books in de Verenigde Staten in de eerste vijf maanden van dit jaar met 10 procent gedaald? The New York Times baseert die bewering op gegevens van een minderheidsgroep, de uitgeverijen die zijn aangesloten bij de branchevereniging. Hoe de totale omzet van e-books zich precies ontwikkeld heeft, is niet te zeggen. Maar zolang niemand echter met volledige cijfers komt, beoordelen we de stelling als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met hashtag #nextcheckt