Chinezen willen niet dat Xi ontwikkelingshulp geeft

China wil een volwaardige speler op het wereldtoneel zijn, bleek deze week bij de VN. Leider Xi beloofde miljarden.

Een groot, boeiend spreker zal de Chinese president en partijleider Xi Jinping nooit worden en tegen de paus en Poetin kon hij tijdens zijn verblijf in de VS niet op. Toch heeft hij vooral bij de Verenigde Naties opzien gebaard met zijn financiële toezeggingen ter waarde van 16 miljard dollar voor de nieuwe duurzame VN-ontwikkelingsdoelen en de oprichting van een Vredes- en Ontwikkelingsfonds van China en de VN.

De Chinese leider sprak maandag voor het eerst de Algemene Vergadering van de VN toe. Xi maakte meteen duidelijk dat China niet alleen een economische supermacht is, maar ook een rol wil spelen in de oplossing van wereldproblemen. De toezeggingen werden ook uitgelegd als opmaat naar het Chinese voorzitterschap van de G20 in 2016 en als een poging het assertieve, militaristische imago van China te verzachten. China wil daarnaast niet onderdoen voor Japan, dat op grote schaal programma’s in ontwikkelingslanden financiert.

Xi beloofde de vredesmissies van de VN en de Afrikaanse Unie te steunen met 1,1 miljard dollar en met de opleiding, in China, van 5.000 Afrikaanse VN-soldaten naast de vorming van een Chinese vredesmacht van 8.000 soldaten. Met Chinees kapitaal zullen verder Afrikaanse ontwikkelingslanden, het VN-Vrouwenagentschap en nieuwe Vredes- en Ontwikkelingsfonds worden gesteund.

Details over precieze bedragen en tijdschema’s ontbraken in de VN-toespraak van Xi en de toelichting van Chinese diplomaten in de media bleven vaag. Vragen over de implementatie van de toezeggingen en vooral of aan de financiële steun voorwaarden zijn verbonden, werden niet beantwoord. Het wordt interessant om te zien of de Chinese financiële toezeggingen alleen naar landen gaan waar China nu al belangen heeft. Of, anders gezegd: gaan de Chinese VN-soldaten de mijnen in Afghanistan bewaken, opdat grote Chinese bedrijven daar eindelijk kunnen beginnen met de koperwinning?

Xi zei dat China zich zal inzetten om de rol van Afrikaanse landen in de VN te vergroten en zich bij stemmingen altijd zal laten leiden door de belangen van Afrikaanse ontwikkelingslanden.

Impliciet maakte Xi duidelijk dat China niet alleen wil worden gezien als een land dat profiteert van een wereldorde waarin de VN een grote rol spelen, maar daar ook een bijdrage aan wil leveren.

Dat Xi’s toezeggingen in eigen land niet op vanzelfsprekende steun kunnen rekenen bleek uit reacties op Weibo, het Chinese Twitter. Waarom moet een land dat zelf nog in ontwikkeling is geld overmaken naar andere ontwikkelingslanden? De staatsmedia kwamen onmiddellijk met opinieartikelen en interviews met VN- en Afrika-deskundigen, waarin duidelijk werd gemaakt dat een groeiende Afrikaanse economie ook in China’s belang is.

Ook het sturen van Chinese soldaten naar brandhaarden is omstreden. Veel Chinezen weten niet dat Chinese VN-soldaten actief zijn in Zuid-Soedan en Mali en China een groot opleidingscentrum voor VN-soldaten heeft. Die zal verder worden uitgebreid met een opleiding voor VN-politieagenten. VN-operaties hebben geen gebrek aan soldaten, wel aan politieagenten en China wil deze lacune opvullen, concludeerden VN-experts uit de toespraak van Xi.

De Chinese leider hield zich in zijn eerste speech op de vlakte over andere kwesties, zoals Syrië, de opmars van IS en de strijd in Oekraïne. Officieel omdat China zich niet bemoeit met binnenlandse aangelegenheden van andere landen. In de realiteit komt China alleen in actie als eigen olie-, gas- en handelsbelangen in het geding zijn en dat is in het voormalige Ottomaanse Rijk en in Oekraïne niet zo.