Remkes: hard ingrijpen als lokale politiek faalt

Commissaris moet gemeenteraad kunnen ontbinden.

Commissaris van de koning in Noord-Holland Johan Remkes wil dat er nieuwe wettelijke bevoegdheden komen om in te grijpen als gemeenten ernstig „wanpresteren”.

Hij pleit voor de keuze uit drie mogelijkheden wanneer sprake is van „taakverwaarlozing” door een gemeente. In dat geval wil Remkes (VVD) dat de commissaris van de koning in de betreffende provincie een „regeringscommissaris” kan aanstellen, een gemeente kan dwingen mee te werken aan een „herindeling” óf „de gemeenteraad tussentijds kan ontbinden voor nieuwe verkiezingen”. De laatste twee zijn bevoegdheden die een commissaris van de koning op dit moment niet heeft.

Remkes hield zijn pleidooi gistermiddag bij een jubileumbijeenkomst van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters in debatcentrum De Rode Hoed in Amsterdam.

De uitspraken zijn politiek brisant. Als voormalig minister van Binnenlandse Zaken, commissaris van de koning en VVD-prominent is Remkes een zwaargewicht in het openbaar bestuur. Remkes overwoog in zijn ambtsperiode als minister (2002-2007) een regeringscommissaris in te zetten bij de bestuurlijke crisis in 2003 in Delfzijl. Destijds noemde hij de problemen van de Groningse gemeente „nog niet groot genoeg” om die stap te zetten.

De huidige minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk (PvdA), gisteren aanwezig in De Rode Hoed, schudde bij de derde door Remkes geopperde mogelijkheid – ontbinding van de raad gevolgd door nieuwe verkiezingen – afkeurend het hoofd. Plasterk wil niet reageren op de ideeën van Remkes.

‘Rol media leidt tot kippendrift’

Remkes stond in zijn verhaal ook stil bij de rol en de invloed van de pers en sociale media. Volgens hem leidt „de opkomst van de sociale media soms tot een toenemende kippendrift in de lokale politiek”. Als voorbeelden noemde hij de Noord-Hollandse gemeenten Bussum en Bloemendaal. De voortzetting van het debat buiten de raadszaal leidde volgens Remkes in beide gemeenten tot „een polariserende en levendige polemiek”. „Maar niet tot een opbouwende, probleemoplossende houding.”

In zowel Bussum als Bloemendaal sneuvelde recentelijk de burgemeester. In Bloemendaal legde vorige week zelfs de waarnemend burgemeester, Aaltje Emmens (PvdA), haar taken neer uit onvrede over de opstelling van de gemeenteraad en de daar geldende omgangsvormen. Met haar vertrok ook D66-wethouder Jur Botter. Zijn toelichting: „Bloemendaal valt niet te besturen.”