Column

Reclameonderbreking verstoort filmmagie

In een zinvol documentair essay van John Appel, dat Het Uur van de Wolf (NTR) gisteren uitzond, De Magie van Montage, lichtten enkele van de beste editors van documentaires in Nederland toe hoe belangrijk de keuzes zijn bij het snijden en plakken van beeld en geluid, misschien wel de essentie van documentaire. In de woorden van Menno Boerema: „Ik heb wel eens gezegd dat je met een schnitt de wereld kunt veranderen.”

Je kunt zeker met één verkeerde montagekeuze een hele film verpesten, want het luistert nauw. Zeker bij intieme films, die de kijker heel dicht bij de hoofdpersonen brengen, is het een doodzonde om die magie abrupt te verstoren, tenzij de regisseur daar nadrukkelijk juist een bepaald effect mee wil bereiken.

In onze rijke documentaire cultuur is de publieke omroep van eminent belang. De commerciële zenders hebben tot nu toe weinig belangstelling voor het genre en geven de voorkeur aan meer geformatteerde vormen van realitytelevisie.

‘Antonie Kamerling: Dood van een Vage Prins’

Voor het eerst maakte de gelauwerde Coen Verbraak, vooral bekend van de series Kijken in de Ziel, een documentaire voor RTL. Gisteren werd ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de soap Goede Tijden, Slechte Tijden het profiel Antonie Kamerling, De Dood van een Vage Prins uitgezonden. Het is volgende week ook vijf jaar geleden dat de aan een bipolaire stoornis lijdende acteur een einde aan zijn leven maakte.

Het werd een ordentelijk portret, met aardig archiefbeeld uit het privédomein, duidingen en getuigenissen van vrienden, familie en collega’s en een variatie aan reacties op de vraag of de tragische ontknoping voorkomen had kunnen en moeten worden.

Met uitzondering van een onbekend verhaal over een sekteachtig gezelschap dat het gezin Kamerling einde jaren negentig omringde en afschermde van vrienden en familie, is de meeste informatie uit de documentaire ook te vinden in het boek dat Isa Hoes over haar man schreef.

Het is een beetje de vraag of we dit allemaal nu nog wel willen weten, maar ik vond de hel van het ietsisme waarin Kamerling naar antwoorden zocht, van homeopathie tot yoga en een theatergroep die zijn leven overnam, best interessant. Voor Verbraaks doen is er meer aandacht voor emoties dan gebruikelijk in zijn analytische benadering van de werkelijkheid.

Aan één ding moet RTL echter nog wel even wennen (of misschien moeten we als kijker die knop omdraaien): de onderbrekingen voor reclame zijn bot en dodelijk voor de intimiteit bij een concentratie vereisende film als deze.

Zonder enige waarschuwing, buffer of zwart beeld belanden we ineens in een heel ander universum: de commercials of de promo voor een volgend programma. Onverhoeds loopt Humberto Tan het kader binnen om aan te kondigen dat Coen Verbraak en zuster Liesbeth Kamerling zo meteen in RTL Late Night over de film zullen doorpraten. Met een heel enkele titelkaart of een seconde zwart had de magie gehandhaafd kunnen blijven. Want de schoorsteen moet roken, maar je hoeft daarom nog geen roet in ons gezicht te blazen.