Remkes: ingrijpen bij gemeente die slecht presteert

Commissaris van de koning in Noord-Holland Johan Remkes wil dat er nieuwe wettelijke bevoegdheden komen om in te grijpen als gemeenten ernstig „wanpresteren”.

Hij pleit voor de keuze uit drie mogelijkheden wanneer sprake is van „taakverwaarlozing” door een gemeente. In dat geval wil Remkes (VVD) dat de commissaris van de koning in de betrokken provincie een „regeringscommissaris” kan aanstellen, een gemeente kan dwingen mee te werken aan een „herindeling” of „de gemeenteraad tussentijds kan ontbinden voor nieuwe verkiezingen”. De laatste twee zijn bevoegdheden die een commissaris van de koning op dit moment niet heeft.

Remkes hield zijn pleidooi gisteren bij een jubileumbijeenkomst van het Genootschap van Burgemeesters.

De uitspraken zijn politiek brisant. Als voormalig minister van Binnenlandse Zaken, commissaris van de koning en VVD-prominent is Remkes een zwaargewicht in het openbaar bestuur. De ook aanwezige minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk (PvdA) schudde bij de derde door Remkes geopperde mogelijkheid – ontbinding van de raad gevolgd door nieuwe verkiezingen – afkeurend het hoofd. Na afloop was hij niet beschikbaar voor commentaar.

‘Kippendrift door sociale media’

Remkes stond in zijn verhaal ook stil bij de rol en de invloed van de pers en sociale media. Volgens hem leidt „de opkomst van de sociale media soms tot een toenemende kippendrift in de lokale politiek”. Als voorbeelden noemde hij de Noord-Hollandse gemeenten Bussum en Bloemendaal. De voortzetting van het debat buiten de raadszaal leidde volgens Remkes in beide gemeenten tot „een polariserende en levendige polemiek”, maar niet tot een „opbouwende, probleemoplossende houding”.

In zowel Bussum als Bloemendaal sneuvelde recentelijk de burgemeester. In Bloemendaal legde vorige week zelfs de waarnemend burgemeester, Aaltje Emmens (PvdA), haar taken neer uit onvrede met de opstelling van de gemeenteraad en de daar geldende omgangsvormen. Met haar vertrok ook D66-wethouder Jur Botter. Zijn toelichting: „Bloemendaal valt niet te besturen.”

Tot voor kort stond Remkes op het standpunt dat iedere gemeente „recht heeft op zijn eigen democratische chaos”. De nu door hem geopperde ideeën zijn een reactie op het toenemende aantal gemeenten waar de continuïteit van bestuur (ernstig) in gevaar is. Den Helder is zo’n probleemgemeente, met 31 raadszetels verdeeld over 13 fracties.