Huilen van de stress in Frankfurt

Uit interne enquête blijkt dat personeel overbelast is. De vakbond eist 1.000 extra banen.

De Europese Centrale Bank in Frankfurt. Meer dan een derde van de werknemers kampt met overbelasting op het werk, blijkt uit een gelekte personeelsenquête. Foto Thinkstock, beeldbewerking NRC

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft steeds meer op haar bord. De opkoop van staatsobligaties, steunoperaties voor banken, stresstests, controlemissies naar zwakke eurolanden. Allemaal dingen die de ECB voor de crisis niet deed. En al dat extra werk eist zijn tol bij werknemers in de grote ECB-toren in Frankfurt, zo bleek gisteren uit een gelekte interne personeelsenquête.

Meer dan een derde van de werknemers kampt met overbelasting op het werk, zo laat de enquête zien, die de ECB-directie in mei door een gespecialiseerd Amerikaans bedrijf liet uitvoeren. 2.719 mensen, ofwel 90 procent van de benaderde werknemers, vulden de vragenlijst in. 37 procent zegt dat zijn gezondheid „negatief wordt beïnvloed” door werkstress. De kwaliteit van het werk leidt er ook onder, zegt meer dan de helft.

De vakbond van de ECB, IPSO, hamert al jaren op het thema. Tot dusver tevergeefs, zegt Johannes Priesemann, vice-voorzitter van de vakbond, in zijn kantoor in Frankfurt. De ECB is zijn huidige omvang „ooit ontworpen voor normale tijden”, zegt hij, maar die tijden zijn voorbij. „De problemen zijn ernstig en structureel. Er komen bij ons mensen langs met emotionele problemen door de stress, mensen die niet kunnen slapen”.

Ook de ondernemingscommissie, een door werknemers gekozen orgaan, slaat alarm. „De enquête bevestigt wat wij veel te vaak horen”, zegt Jörn Paulini, lid van de commissie. „Mensen beginnen soms te huilen. Wij zeggen dan: blijf een tijdje thuis”, zegt Paulini. „Maar ze durven dat niet altijd aan hun managers te vragen”. Werknemers voelen zich niet altijd op hun gemak om zich te uiten op de werkvloer in Frankfurt, zo blijkt ook uit de enquête. Slechts 39 procent vindt dat de ECB een „omgeving van openheid en vertrouwen” creëert.

Wie met ECB-werknemers wil praten over het heikele thema, krijgt niet altijd antwoord: ze mogen niet zomaar de pers te woord staan. Diegenen die dat wel doen, willen hun naam niet geven. Een dertiger uit een Balkanland zegt dat werklast „echt een kwestie is”. Vooral de jongeren, van wie de meesten geen vast contract hebben, moeten keihard werken om maar contractverlening te krijgen, zegt hij. Een vijftiger uit een Noord-Europees land kent collega’s die „omvielen” door het werk binnen de ‘trojka’s’, de teams van ECB, EU en IMF in landen als Griekenland, Portugal en Cyprus.

Trots op de ECB

Anderen herkennen zich niet in het beeld. Een serieus ogende jonge econoom zegt dat hij zijn werklast „prima kan controleren”. Weer iemand anders reageert ronduit geprikkeld: de vakbond „bezoedelt de goede naam” van de ECB. „Met zulke arbeidsvoorwaarden kun je toch niet gaan klagen?”

Wie bij de ECB werkt, verdient goed, vaak een stuk meer dan bij een nationale centrale bank. De Duitse Bundesbank, die ook in Frankfurt zit, klaagt dat alle goede economen naar de ECB vertrekken. Daar verdienen ze het dubbele of meer. ECB-werknemers zijn zeer tevreden met hun loon, zo staat ook in de enquête. Een grote meerderheid is bovendien „trots” om voor de centrale bank te werken. De meeste ECB’ers willen dan ook blijven.

„Maar daarmee is het probleem niet opgelost”, zegt Priesemann. „Juist omdat mensen zo trots zijn, blijven ze maar doorwerken.” De vakbond stuurde in maart een brief naar de presidenten van de 19 nationale centrale banken van de eurozone, waaronder De Nederlandsche Bank, die samen de ECB vormen. De vakbond pleit vanwege de „onhoudbare situatie” voor 1.000 extra vaste banen.

De ECB heeft nu zo’n 3.000 mensen in dienst. Daarvan heeft ongeveer een derde een vast arbeidscontract. De rest heeft een tijdelijk contract (al dan niet met uitzicht op een vast contract), of is uitzendkracht.

Steeds opnieuw inwerken

Het aantal ECB-werknemers groeide de afgelopen twee jaar al met zo’n 1.000, vanwege de nieuwe poot voor bankentoezicht die vanuit het niets moest worden opgetuigd. Maar op andere afdelingen verlicht dat niet de druk, zegt Priesemann van de vakbond. Door het kleine aantal vaste contracten is er voortdurend verloop, zegt Priesemann. „Mensen moeten steeds opnieuw worden ingewerkt”. In de enquête wordt dit genoemd als één van de bronnen van de werkdruk.

Mario Draghi, de ECB-president, kondigde deze maand „maatregelen” aan tegen de werkdruk, in een brief aan de Duitse Europarlementariër Fabio De Masi. De ECB-directie zit in haar maag met de enquête, zo blijkt uit een andere brief die directielid Peter Praet stuurde aan de leden van de vakbond. Praet schrijft dat de gezondheidsproblemen door werkstress een „bron zijn van serieuze zorg” zijn. Maar de leiding wil geen geen extra banen toezeggen.

Sinds de interne publicatie van de enquête, in juni, is de ECB-leiding wel „eindelijk” een beetje in beweging gekomen, zegt Priesemann. „We waarderen het dat men nu de problemen erkent en dingen begint te bespreken”. Er vinden ‘town hall meetings’ plaats op afdelingen en er zijn projecten om bureaucratie – een ander pijnpunt in de enquête – aan te pakken.

Tegelijkertijd zegt Priesemann: „Of dit iets oplevert moet nog wel blijken.” In de enquête werd werknemers ook gevraagd of ze er „vertrouwen” in hebben dat de resultaten van de enquête „constructief zullen worden gebruikt”. Minder dan de helft van de ondervraagden zei ja.