Een Marsreiziger komt nooit terug

We kunnen leven op Mars, maar het wordt lastig. Zuurstof is er niet en zonder extra raket kom je nooit meer weg.

Deze selfie van marswagentje Curiosity van augustus 2015, op een zes meter hoog heuveltje, is opgebouwd uit 91 foto's. Foto NASA Foto NASA/JPL-Caltech/MSSS

Alweer is er water aangetoond op buurplaneet Mars. Niet sprankelend en fris, want in zure slijkstromen, maar wel nú en niet miljoenen jaren geleden. Intussen vecht Marsreiziger Matt Damon in Ridley Scotts film The Martian om van de rode planeet af te komen, zo wetenschappelijk verantwoord als een Hollywoodfilm toelaat.

De vraag dringt zich op: kunnen we eigenlijk leven op Mars? We willen het wel. Internetmiljardair en ruimtevaartondernemer Elon Musk werkt aan een Marsraket (en hoopt er ooit te sterven), en het Nederlandse Mars One wil kandidaten een enkeltje geven in een gigantische realityshow. Zelfs NASA werkt aan plannen voor een bemande Marsreis en steekt geld in de superraket SLS.

Zo lijkt het een kwestie van tijd, wil en vooral heel veel geld. Toch zijn er wel technische obstakels.

Zelfportret van het Marswagentje Curiosity uit 2012, een paar maanden na zijn landing in augustus 2012.

De heenreis duurt zes maanden

Om te beginnen: de heenreis. Mars is regelmatig in de buurt van de aarde, maar een reis kost met de huidige rakettechnologie minstens zes maanden. Zo lang zullen Marsreizigers in een beperkte ruimte moeten doorbrengen, met gerecyclede zuurstof en water, houdbaar voedsel en beperkt gezelschap. Niet ideaal, maar als André Kuipers het kan...

De dosis kankerverwekkende kosmische straling onderweg lijkt in een recente studie mee te vallen. De landing hebben we na tientallen gelande robot-sondes inmiddels in de vingers.

Wel gaat dat kosmische stralingsbombardement na aankomst helaas gewoon door: de ijle atmosfeer op Mars houdt de deeltjes nauwelijks tegen, en een beschermend magneetveld zoals op aarde is er niet. Om de straling af te weren moeten Marskolonisten in tunnels gaan wonen.

Door de lage luchtdruk, 1/160 van die op aarde, moeten ze bovendien buiten ruimtepakken dragen en verder in luchtdicht afgesloten habitats wonen. Ook al omdat het er koud is: gemiddeld -63 graden Celsius (al bijt de kou minder door de ijle lucht).

Zuurstof zit er niet in de lucht, dus dat moet meegenomen worden of gewonnen door het opsplitsen van water met elektrolyse. En over water gesproken: alle ‘Water op Mars’-berichten ten spijt is Mars kurkdroog. Water is er vrijwel uitsluitend in de vorm van ijs, aan de polen en in de bodem. Dat waterijs zullen Marskolonisten moeten winnen, smelten, en zuiveren.

Dan is er ook nog chemisch gevaar: doordat de Marsatmosfeer nauwelijks zuurstof of water bevat, zijn de gesteenten niet verweerd zoals op aarde. Een groot deel van de Marsbodem bevat giftige perchloraten. Dus altijd je Marspak goed afkloppen.

Desondanks lijkt landbouw mogelijk. De Wageningse landbouwonderzoeker Wieger Wamelink en collega’s kweekten op gesimuleerde Marsgrond planten als tomaat, rogge en voederwikke (om stikstof te binden). De planten lijken het – met water en een aardse atmosfeer – prima te doen.

Zonlicht op Mars is minder fel dan op aarde, maar voldoende voor de planten. En ook voor zonnepanelen.

Zelfportret van Marswagentje Curiosity uit 2014

Pas op voor de stofstormen

Een gevaar zijn wel de stofstormen, die weken kunnen duren. Echt hard waait het niet, maar de verduistering kan lelijk opbreken.

Dus ja, technisch lijkt het ware Marsleven haalbaar, zij het met veel ontberingen en risico’s. En nazending van reserveonderdelen duurt lang.

Toch is er een levensgroot probleem: de terugkeer. De ontsnappingssnelheid vanaf Mars is 5 kilometer per seconde, een snelheid waarbij ook de ijle Marsatmosfeer flinke weerstand geeft. Daarom is er, anders dan vanaf de atmosfeerloze maan, een echte raket nodig om weg te komen. Maar raketlanceringen op aarde zijn, ook vijftig jaar na Gagarin, hoogtechnologische miljoenenondernemingen met duizenden betrokkenen.

Dat doen we voorlopig echt niet na op Mars. Een echte Marsreiziger komt nooit meer terug.