‘De auto-industrie heeft 136/ 240 lobbyisten in Brussel’

Dat eerste stond in deze krant, dat tweede meldde de NOS.

illustratie nrc.next

De aanleiding

Volkswagen ligt onder vuur. De resultaten uit de tests die de autofabrikant uitvoert om de uitstoot van schadelijke stoffen te meten, komen niet overeen met de werkelijkheid. In Brussel is deze praktijk al langer geaccepteerd. Waarom? „Door lobby”, zei Jos Dings, directeur van milieuorganisatie Transport & Environment zaterdag in NRC. „Er staan 136 lobbyisten van de auto-industrie in het register in Brussel.” Daar deed het NOS Journaal woensdag nog een schepje bovenop: het zou zelfs gaan om „240 lobbyisten” (een cijfer dat woensdag ook in NRC terugkwam). Wat klopt nou? Hoeveel autolobbyisten zijn er in Brussel?

Waar is het op gebaseerd?

We vragen het eerst Jos Dings. Hij verwijst naar het ‘Transparancy Register’, de officiële database van de EU waarin lobbyisten in Brussel worden geregistreerd. „Wat wij hebben gedaan”, zegt hij, „is een optelsom maken van lobbyisten bij grote autobedrijven en hun brancheorganisaties.” Zo kwam Dings’ organisatie uit op 136 lobbyisten. De NOS baseert zich op een publicatie door het Corporate Europe Observatory, een lobbywaakhond – ook die gebruikt het register.

En, klopt het?

De lobbywereld in Brussel is een ondoordringbaar moeras en schier onmogelijk in kaart te brengen. Het Transparancy Register doet daar inderdaad een poging toe, maar er kleeft wel een stevig nadeel aan: inschrijving is vrijwillig. Een lobbyist of kantoor kan ervoor kiezen te registreren, en daar zitten voordelen aan – alleen dan kun je een officiële afspraak met een Europarlementariër maken of een toegangspas verkrijgen voor het parlement – maar het is niet verplicht.

We moeten natuurlijk ergens beginnen. Hoeveel autolobbyisten staan er dan wél geregistreerd? Transparancy International is een organisatie die de lobbywereld in Brussel in de gaten houdt. Op verzoek van nrc.next hebben zij de database geraadpleegd.

Hun resultaat: 198 lobbyisten voor de auto-industrie in Brussel. Hoger uit dan die van Dings, lager dan de 240 van de NOS. Maar bij navraag komt het Observatory – de bron van de NOS – zelfs uit op 317 lobbyisten.

Een greep uit de selectie leert: Volkswagen is de absolute koploper in Europa. Het bedrijf duldt qua lobbybudget (3,3 miljoen euro per jaar) en aantal lobbyisten (43) niemand naast zich.

Let op, benadrukt een woordvoerder van Transparancy International, deze cijfers zeggen maar bar weinig. Talloze lobbyisten en kantoren opereren in de marge en laten zich niet registreren. Daarnaast zijn er kantoren die op onregelmatige basis door autofabrikanten worden ingehuurd, hired guns, maar die allerlei belangen behartigen en daarom in het register niet staan aangemerkt als onderdeel van de auto-industrie.

En dan is er nog de ‘officieuze’ lobby: wetenschappers, (oud-)politici en andere prominenten die worden betaald door de auto-industrie.

„Het lobbyagentschap van de EU is wanstaltig onderbezet”, zegt een woordvoerder van Transparancy International. „Er zijn 8.300 lobbykantoren actief in Brussel, tussen de 15.000 en 25.000 lobbyisten. Het bureau dat ze dient te controleren heeft drie mensen in dienst.” Deze cijfers zijn dus slechts het topje van de ijsberg. Het werkelijke aantal zal vele malen hoger liggen. Hoger dan 317, hoger dan 240 en zéker hoger dan 136.

Conclusie

Zowel Jos Dings als de NOS baseert zich op de officiële database van Brusselse lobbyisten. Inschrijving is echter vrijwillig. Die cijfers vertellen dus niet het hele verhaal.

De 136 lobbyisten van Dings is hoe dan ook te laag – een aantal brancheorganisaties ontbreekt in zijn cijfers. De 240 van de NOS lijkt er al meer op, maar is ook te weinig: in het register staan al minstens 317 autolobbyisten geregistreerd. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de lobbyisten buiten het register. Onwaar dus, beide getallen: het zijn er veel meer. Maar hoeveel? We weten het simpelweg niet.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met hashtag #nextcheckt