Van Baalen wil vrij kunnen debatteren

VVD-Europarlementariër Hans van Baalen had zijn nevenfuncties wel gemeld, maar toch legt hij ze nu neer.

Hij had zijn betaalde bijbaantjes nog wel netjes gemeld in het internetregister van het Europees Parlement. Toch zag VVD-Europarlementariër Hans van Baalen zich gisteren genoodzaakt ze neer te leggen. Een opiniestuk van zijn hand in de Volkskrant werd hem fataal.

De problemen voor Van Baalen begonnen door een bericht op de site van zelfstandig journalist Ton F. van Dijk. ‘Europarlementariër Van Baalen op loonlijst auto-industrie’ kopte Van Dijk twee dagen geleden. Hij had gekeken in het register van het Europees Parlement en vond daar de betaalde nevenfuncties van Van Baalen. De eerste in de adviesraad van autolobbyclub RAI en de tweede in de raad van commissarissen van Mercedes Benz Nederland.

Van Dijk belde Van Baalen en vroeg om welke bedragen het ging. Om respectievelijk 4.000 en 8.000 euro per jaar, antwoordde Van Baalen. Tot zover niets aan de hand. Europarlementariërs mogen betaalde bijbanen hebben, als ze die maar melden. Hetzelfde geldt voor leden van de Tweede en Eerste Kamer. Nevenfuncties zijn een goede manier om voeling te houden met de maatschappij, vinden veel partijen. Een probleem ontstaat als een parlementariër een bijbaan niet meldt, of het politieke ambt gebruikt om belangen te dienen van organisaties die hem of haar betalen. Dan is sprake van belangenverstrengeling.

Missers genoeg

Voorbeelden uit het verleden zijn er genoeg. Afgelopen voorjaar nog moest VVD-Kamerlid René Leegte opstappen omdat hij een betaalde bijbaan verzweeg bij een bedrijf dat kunstlicht ontwikkelt waardoor planten sneller groeien. Het bedrijf wil de techniek exporteren en Leegte voerde in de Kamer het woord over internationale handel, waardoor mogelijk sprake was van belangenverstrengeling.

Bij Van Baalen was daar geen sprake van, zei hij gisteren. Hij is in het Europees Parlement lid van de commissie buitenlandse zaken. Ook is hij plaatsvervangend lid van de commissie internationale handel, wat voor de RAI en Mercedes wellicht een interessantere positie was. Maar nooit heeft hij voor ze gelobbyd, aldus Van Baalen.

Vorig jaar schreef hij wel een opinie-artikel in de Volkskrant waarin hij bepleitte dat de Nederlandse regering en Europarlementariërs vrijhandelsakkoord TTIP met de VS zouden steunen. Een van de argumenten die hij noemde, was dat de uiteenlopende voorschriften voor de auto-industrie in Europa en de VS nodig geharmoniseerd zouden moeten worden. „Daar lobbyde hij dus”, zegt Van Dijk.

Het hoofdbestuur van de VVD zou gistermiddag met een reactie komen. Zo ver liet Van Baalen het niet komen. In een persverklaring liet hij weten de nevenfuncties te laten vallen. Als reden gaf hij op dat er werd getwijfeld aan zijn onafhankelijkheid, terwijl hij „vrij” wil deelnemen aan de debatten in het Europees Parlement over Volkswagen.

Van Baalen is overigens niet de enige Nederlandse Europarlementariër met betaalde bijbanen. Er zijn nog minstens zes anderen. PvdA-Europarlementariër Agnes Jongerius maakte gisteren het precieze bedrag niet bekend dat ze ontvangt bij Post NL, ontwikkelingsbank FMO en kennisinstituut Atria. Wel zeker is dat het jaarlijks om minimaal 30.000 euro gaat. Dat schenkt ze volgens haar woordvoerder allemaal aan het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam.