Fluitende stieren redden jaguars

Waar jaguars vee doden, doden mensen jaguars. In Colombia fokken ze daarom nu runderen die katachtigen zelf wegjagen.

Criollo-stieren jagen jaguars weg. Foto R. Hoogesteijn/ Panthera

El Criollo, is hun koosnaam. Het zijn niet zomaar runderen, maar de trotse Zuid-Amerikaanse afstammelingen van Spaanse vechtstieren. Bijna waren deze koeien en stieren verdwenen, maar ze zijn op de weg terug. Omdat ze jaguars kunnen redden, door die te bestrijden.

Die grote katten zijn nu bijna uitgestorven omdat ze worden opgejaagd door veehouders die niet graag kalfjes missen. Een probleem. Maar eigenlijk zijn de nu in Zuid-Amerika gehouden runderen de probleemdieren. Zo zijn momenteel zeboes in zwang; van oorsprong Indiase koeien. Als die een jaguar of poema opmerken laten ze hun kalfjes meteen in de steek.

Nee, dan de ex-Spaanse runderen. Die arriveerden al met de conquistadores. Hun vechtbloed hebben ze behouden. En eeuwen overleven naast jaguars zorgde voor nog meer moois. Criollokoeien werpen snel en staand. Hun kalfjes staan razendsnel op eigen benen, als bij gnoes op de Afrikaanse savanne.

En de stieren patrouilleren stampend rond hun groep, voor grote katachtigen waarschuwend met een fluitend geluid. Die hoge schelle loei informeert ook de jaguars en poema’s zelf. Die leren afstand te houden, want ook de koeien dragen hoorns – en iedereen doet mee aan kalfjesbescherming.

Mooi, want: waar jaguars vee doden, doden mensen jaguars. Alleen: Criollovee bestond nauwelijks meer. Het is in de vorige eeuw vervangen door rassen waar we gedrag uit, en meer bruikbaar vlees in gefokt hebben. Of door dieren die om andere redenen erg kostenefficiënt zijn, zie de zeboe, het Dafje onder de runderen.

Maar kijk. Voor genetisch onderzoek had het Colombiaanse ministerie van Landbouw nog wat heuse Criollorunderen staan. Daarbij kwamen wat oude boeren die eigenwijs nooit afstand hadden willen doen van hun trots. Bij elkaar genoeg om het ras in ere te herstellen, mensen te overtuigen dat in ruig Zuid-Amerikaans land een stoer rund geen luxe is en een gezonde populatie jaguars ook niet. Net als andere grote katten zijn ze onmisbaar voor ecosystemen – maar ook los daarvan natuurlijk bescherming waard.

Het zijn de creatieve natuurbeschermers van organisatie Panthera die het initiatief namen voor het hernieuwde gebruik van het oude runderras. Zij zijn voorvechters van behoud van grote katten wereldwijd.

Toegegeven, om te kunnen spreken van een succesverhaal moet er meer gebeuren – een verbod op uitdijende oliepalmplantages zou handig zijn – maar het Criollorund zou een stevige stap voorwaarts kunnen zetten en tegelijk een andere soort redden. Al fluitend.