Delta en Eneco hopen op senaat

Verzet tegen nieuwe energiewet maakt in Tweede Kamer geen kans, maar in de Eerste Kamer wel.

Werknemers van Delta en Eneco demonstreerden gisteren in Den Haag tegen de nieuwe energiewet die opsplitsing voorschrijft. Foto Dirk Hol / Novum

Is de splitsingswet een gepasseerd station, of kan hij toch nog worden teruggedraaid? Als het aan minister Kamp (Economische Zaken, VVD) ligt valt er aan de wet niet meer te tornen. Maar het Zuid-Hollandse Eneco en het Zeeuwse Delta, de laatste twee energiebedrijven die zowel een productietak als een distributienet hebben, blijven zich tot hun laatste snik verzetten.

In de Tweede Kamer lijken ze kansloos, omdat VVD en PvdA zich niet uit elkaar laten spelen. Maar in de Eerste Kamer liggen nog mogelijkheden, omdat de regeringscoalitie daar geen meerderheid heeft.

Mochten Eneco en Delta uiteindelijk toch gedwongen worden hun distributienetten af te stoten dan gaan er honderden banen verloren. Ze verliezen inkomsten en zullen minder kredietwaardig zijn. „Splitsing betekent einde oefening voor Delta zoals we dat kennen”, waarschuwt topman Arnoud Kamerbeek. Delta zal in stukjes worden gesneden en verkocht. Eneco zal fors moeten bezuinigen.

Honderden werknemers demonstreerden gisteravond bij het Binnenhof, terwijl er in de Tweede Kamer gedebatteerd werd over de Wet Stroom, de nieuwe gas- en elektriciteitswet die de transitie naar duurzame energie moet ondersteunen. De splitsing van productie en levering enerzijds en distributienetten anderzijds ligt in die nieuwe wet definitief verankerd.

De crux zit hem in het woord definitief, want de splitsingswet bestaat feitelijk al sinds 2006. Een deel van de Nederlandse nutsbedrijven is sindsdien opgesplitst in distributiebedrijven en commerciële bedrijven die in handen zijn gekomen van buitenlandse energiebedrijven.

Niemand gaat zover als Nederland

Zo ging de commerciële tak van Nuon op in het Zweedse Vattenfall en die van Essent in het Duitse RWE. Bedrijven die in hun thuislanden zelf niet gesplitst zijn en voor een belangrijk deel leunen op de inkomsten uit hun distributienetten. Terwijl ze op de Nederlandse markt dus wel concurreren met Eneco en Delta. Belangrijk discussiepunt is het feit dat Nederland de splitsing verder heeft doorgevoerd dan enig ander land binnen de EU.

Eneco en Delta hebben een lange juridische strijd gevoerd tegen deze vergaande splitsing. De Hoge Raad bepaalde afgelopen juni dat er geen juridische bezwaren zijn tegen het opdelen. Alleen de politiek kan de splitsing nu nog tegenhouden.

Maar de regeringscoalitie voelt daar niks voor, bleek gisteren in de Tweede Kamer. Opmerkelijk was de rol van PvdA-woorvoerder Jan Vos, die een jaar geleden nog in het Financieele Dagblad had betoogd dat de splitsingswet eigenlijk achterhaald was. De wet was immers ingevoerd om energielevering te kunnen garanderen, tegen concurrerende prijzen. Dat konden de geïntegreerde bedrijven Eneco en Delta inmiddels ook garanderen, omdat ze de energiedistributie binnen hun holding apart hadden gezet van de energieproductie. Net zoals energiebedrijven in andere Europese landen dat hadden gedaan.

Bij het debat van gisteren sloeg Vos echter een totaal andere toon aan. Dat het slecht ging met Delta, had het bedrijf aan zichzelf te wijten, klonk het nu ineens ferm. „Als er straks ontslagen vallen is dat niet een gevolg van de splitsing, maar van het beleid dat het bedrijf zelf heeft gevoerd”, betoogde de sociaal-democraat. Delta had eerder met zijn tijd mee moeten gaan, was de kille boodschap. Dat de VVD vast wilde houden aan de splitsing was geen verrassing.

D66, ooit fervent voorstander van deze liberalisering nam een middenpositie in. „De splitsingswet is ooit bedacht om leveringszekerheid en een zo laag mogelijke prijs te garanderen. Nu dit doel is bereikt, is het de vraag of het middel van splitsing nog nodig is”, aldus Stientje van Veldhoven.

CDA, CU, GroenLinks, SP en PVV vormden een breed front tegen splitsing, maar zij zullen bij de stemming komende dinsdag geen meerderheid weten te mobiliseren.

Minister Kamp hield de politici, en de werknemers van Eneco en Delta op de publieke tribune, voor dat ze zich geen illusies moeten maken. „Dit debat gaat over de Wet Stroom en die is cruciaal om het Energieakkoord uit te kunnen voeren. Bijvoorbeeld door Tennet aan te wijzen als netbeheerder op zee, zodat men aan de slag kan met de aanleg van windparken.”

Volgens de minister is de splitsingswet al jaren van kracht en heeft de Hoge Raad nu bepaald dat zij ook moet worden uitgevoerd. Kamp: „Dit is geen dreigement, maar als er vanwege de splitsing alsnog tegen deze Wet Stroom zal worden gestemd, dan zal de transitie naar duurzame energie enorme vertraging oplopen.” Die boodschap was vooral gericht aan de Eerste Kamer.