Wat als je zo’n verdachte VW rijdt?

Geen instantie komt achter je aan omdat je auto te veel stikstofoxiden uitstoot en je betaalt ook geen hogere bijtelling op de leaseauto. Wat zijn wél de gevolgen van de softwarefraude bij Volkswagen?

De softwarefraude bij Volkswagen kan leiden tot een crisis in de hele auto-industrie. Foto Martijn Beekman / ANP

Volkswagen, de grootste autofabrikant ter wereld, is verwikkeld in een dieselschandaal en de autobranche doet er alles aan om de gevolgen te bagatelliseren. Nee, dealers, leasemaatschappijen en importeur Pon verwachten niet dat consumenten massaal hun interesse in Volkswagens, Audi’s, Skoda’s en Seats verliezen nu blijkt dat er met minstens 11 miljoen dieselmotoren gefraudeerd is.

Gisteren maakte Pon bekend dat 160.000 voertuigen worden teruggeroepen voor een software-update. Een dag eerder besloot de importeur de verkoop van 4.100 voorraadmodellen op te schorten, totdat duidelijk is welke modellen besmet zijn en of ze voorzien zullen worden van nieuwe software die niet fraudeert. Met de dealers is afgesproken één blok te vormen: Pon voert het woord namens alle VW-dealers „om nog meer speculaties te voorkomen”, aldus een woordvoerder.

Het Volkswagenschandaal – de ontdekking van software die milieuautoriteiten misleidt over de uitstoot van stikstofoxiden – leidt tot een crisis bij VW en de aandeelhouders. Mogelijk leidt het tot een crisis in de hele auto-industrie, als er ook in Europa strengere normen voor emissietesten komen.

De fraude heeft geen rechtstreekse gevolgen voor de Nederlandse consument. Geen instantie komt achter je aan omdat je auto te veel stikstofoxiden uitstoot, en je betaalt geen hogere bijtelling op je leaseauto. Wat kun je dan wel verwachten als je zo’n ‘verdachte’ auto rijdt of koopt?

1. Maakt het wat uit voor mijn auto?

Vooralsnog niet. Bezitters van Volkswagen-auto’s met het gewraakte motortype EA189 (viercilinder 1.6 of 2.0 TDI), waar de fraudesoftware mogelijk inzit, mogen gewoon doorrijden. Ondanks dat hun auto in werkelijkheid meer stikstofoxiden uitstoot dan op de rollenbank. Er is in de EU niemand die daar op toeziet als een auto eenmaal is goedgekeurd. Waarschijnlijk krijgen eigenaren van een VW, Audi, Skoda of Seat een oproep voor een software-update. Die (niet verplichte) update zou het ‘defeat device’ opheffen, zodat de auto altijd in de schone stand rijdt. Het enorme verschil tussen uitstoot op de weg of op de testbank verdwijnt. Dan moet de update wel goed zijn. Eind 2014 riep Volkswagen in de VS ook dieselauto’s terug voor zo’n update. De milieuautoriteit oordeelde dat de auto’s er niet schoon genoeg van werden. De uitstoot van stikstofoxiden was nog steeds te hoog. Daarop volgden vragen en gaf Volkswagen toe te frauderen. Nu moet VW voor 7 oktober een oplossing presenteren.

2. Maakt zo’n software-update iets uit voor de prestaties van mijn auto?

Gerrit Kadijk van onderzoeksinstituut TNO onderzoekt verschillen in verbruik van auto’s op de weg en in het laboratorium. „Dat wordt pas duidelijk als we autobezitters er na de update naar vragen.” In theorie heeft het inschakelen van systemen die stikstofoxiden-uitstoot verminderen gevolgen voor hoe de auto rijdt. Het kost een beetje extra brandstof en vermogen. Maar hoeveel het inschakelen van de systemen werkelijk uitmaakt? Kadijk: „Een auto gaat waarschijnlijk niet meer dan enkele procenten meer brandstof verbruiken. En het verlies aan vermogen zal wellicht ook maar enkele procenten zijn. Een gemiddelde consument merkt dat niet.”

3. Maakt het uit voor de leaserijder?

Het Volkswagen-concern heeft 5 modellen (de Skoda Octavia voorop) in de top-10 van meest geleasde personenauto’s. Daarnaast zijn bedrijfswagens als de VW Transporter en de VW Caddy populair. VNA, de branchevereniging van leasemaatschappijen, vindt het begrijpelijk dat Pon de verkopen opschort zolang VW geen duidelijke antwoorden heeft. Dieselgate heeft geen gevolgen voor leasecontracten. In Nederland wordt gelet op hoe zuinig een auto rijdt, niet hoe schoon. Bijtelling gaat over verbruik en bijbehorende CO2-uitstoot, niet over de uitstoot van schadelijke stoffen zoals stikstofoxide. Dat geldt ook voor vrijstelling BPM, vrijstelling motorrijtuigenbelasting, milieu-investeringsaftrek en regionale aanschafsubsidies. Die worden gegeven voor elektrische, hybride en andere superzuinige auto’s. Geen enkele belastingmaatregel in Nederland is gebaseerd op lage stikstofoxidenuitstoot, zegt een woordvoerder van het ministerie van Financiën.

4. Maakt het uit voor de tweedehandsmarkt?

Als auto’s uit de lease komen, belanden ze in ‘de handel’. Ben Liebregts, eigenaar van een autogroothandel in het Gelderse Velddriel, wordt niet nerveus van dieselgate. De helft van zijn handel (zo’n 4.000 auto’s per jaar) bestaat uit voertuigen van de Volkswagen-groep. Hij koopt nu nog partijen op van leasemaatschappijen, ook verdachte modellen. Hij raakt ze wel kwijt: „Veel mensen letten er amper op of een auto iets meer of minder verbruikt of wat minder milieuvriendelijk is.” Als het gaat om het milieu heeft de autokoper „boter op zijn hoofd”.

5. Maakt het uit voor de waarde van mijn auto?

Wie een erg recente VW of Audi rijdt: het schandaal betreft (waarschijnlijk) niet de nieuwe Euro 6-motoren. De restwaarde van oudere, besmette EU 5-motoren blijft in principe overeind zolang de regels niet veranderen, maar dat moeten geschrokken consumenten ook zelf geloven. De autobranche hoopt dat de ‘hype’ in een paar maanden overwaait.

Als VW te lang wacht met de software-update kan dat dealers klandizie kosten en die schade zullen ze willen verhalen. Volkswagen kan financieel gezien tegen een stootje, met 33 miljard euro in kas. Het imago loopt wel een deuk op. De waarde van een automerk staat of valt met vertrouwen – zeker bij Duitse auto’s die Gründlichkeit verkopen. Dat kan VW op termijn nog meer gaan kosten. Dieselgate toont bovendien dat VW, Audi, Seat of Skoda onder de motorkap grotendeels identiek zijn, terwijl al die merken hun eigen ‘beleving’ willen uitstralen. Dat verhaal is nu een stuk lastiger te verkopen.

    • Marc Hijink
    • Carola Houtekamer