Sportpark leeg? Bouw er huizen, geen azc

Barmhartig voor vluchtelingen? Oudenbosch dacht van niet. Het dorp is boos, het college staat te kijk.

De entree van het voormalige sportpark Pagnevaart, genoemd als locatie van een asielzoekerscentrum. Oudenbosschenaren hebben 570.000 euro over voor de grond. Ze willen er huizen bouwen.

Niet zonder gretigheid staan bewoners van het landelijk gelegen Oudenbosch in West-Brabant de pers te woord over de mogelijke vestiging van een azc, een asielzoekerscentrum. „Wij zijn allemaal tegen”, opent Mario Munshi de conversatie, onderwijl een minuscuul hondje uitlatend. „Die mensen zijn geen vluchtelingen, maar gelukszoekers.” Buurvrouw Priscilla Jansen, gesierd met honkbalpet, formuleert nog scherper. „Wie zegt dat ik straks niet word verkracht? Wie zegt dat ik niet word geslagen omdat ik als alleenstaande moeder niet met mijn hoofd naar beneden loop?” Ze heeft ooit een „heel nare ervaring” gehad met een Somalische asielzoeker, en zoiets wil ze niet meer meemaken. „Het zijn allemaal moslims, hè. En mensen die geen moslim zijn, zijn volgens hen voedsel voor de hel.”

Straks komen er misschien 750 asielzoekers wonen, hier recht tegenover hun eenvoudige huizen, op het voormalige terrein van voetbalclub Vriendschap En Sport, later opgegaan in VV Victoria ’03 en verhuisd. „Waarom maken ze er geen park met een speeltuin van? Waarom moeten wij ineens voor asielzoekers zorgen? Als ik gaatjes in mijn tanden heb, moet ik afwachten of ik de behandeling vergoed krijg. Terwijl die asielzoekers gratis medische hulp krijgen!” Ze overweegt met een stel vriendinnen te emigreren. „Naar Canada. Daar hoor je nooit wat over.”

Je zou misschien verwachten dat de ruim 12.000 inwoners van Oudenbosch allemaal brave katholieken zijn die precies doen wat de paus zegt: barmhartig zijn voor vluchtelingen, zoals Franciscus vorige week omschreef. Waarom anders staat er in hun dorp zo’n gigantisch godshuis, ooit gebouw als een kopie van de Sint Pieter in Rome en ruim een eeuw geleden door de toenmalige paus verheven tot basilica minor? Maar zo simpel is het allemaal niet in Oudenbosch, gemeente Halderberge. „We staan voor een dilemma”, zegt burgemeester Giel Janssen (VVD). „We kunnen onze ogen niet sluiten voor de enorme aantallen vluchtelingen. Die moeten we humaan opvangen. Maar de vraag is: waar?”

De meeste politieke partijen willen best vluchtelingen helpen, maar niet zulke grote hoeveelheden. „We hebben hier al veel allochtonen. Bovendien zijn er veel arbeidsmigranten. En daar moeten al die asielzoekers midden in een woonwijk bij? Terwijl grote steden veel minder asielzoekers huisvesten? Daar gaan wij niet mee akkoord”, zegt VVD-fractievoorzitter Thomas Melisse. En zijn het allemaal wel echte vluchtelingen? Ook voor het CDA is het plan 750 asielzoekers te huisvesten op één locatie „onbespreekbaar”. Fractievoorzitter Frank Rockx: „We mogen niet toestaan dat vluchtelingen onder mensonterende omstandigheden worden gehuisvest. Maar hier een centrum bouwen van deze omvang, is buiten proportie als je kijkt naar de schaal van Oudenbosch.”

Sociale onrust en planschade

Half Oudenbosch heeft z’n hoop gevestigd op een groep van tien tot vijftien ondernemers, die zich „grote zorgen” maken over een asielcentrum op het voormalige sportpark Pagnevaart. „Wij vrezen hierbij voor een grote sociale onrust en ernstige waardevermindering van ons onroerend goed. Daarenboven zal het bestemmingsplan dienen te worden aangepast en zullen er vele claims gaan volgen voor planschade”, schreven zij vorige week aan de gemeente. De ondernemers, onder wie de hoofdsponsor van de voetbalclub, willen het terrein kopen „tegen de waarde die eerder door de gemeente is vastgesteld, inclusief de daarbij beschreven winstverwachting”, naar verluidt 570.000 euro, om er 125 woningen op te bouwen. Hun actie doet denken aan wat er in 1998 in Vught gebeurde: daar kochten enkele miljonairs De Steffenberg, een voormalig seminarie en blindeninstituut, om te voorkomen dat er asielzoekers kwamen. Met succes. Het pand is gesloopt en er staat nu een villa. Jacco Buijs is initiatiefnemer van de actie ‘Red Oudenbosch’ die op Facebook door ruim 1.200 mensen wordt gesteund, en een van de ondernemers van het lokale koopplan. Hij zegt: „Wij zijn niet heel rijk. Wel willen met zo veel mogelijk burgers het terrein kopen, om ook een stukje burgerparticipatie te bevorderen. Daar is tot op heden geen sprake van. Het is allemaal achterkamertjespolitiek. Wij voelen ons niet alleen overvallen, maar ook geminacht.”

De mogelijke komst van asielzoekers trekt een zware wissel op de verhoudingen in het dorp. Op een raadsvergadering vorige week werd de petitie ‘Zeg nee tegen het azc’ aangeboden met 800 handtekeningen. Inleidende tekst: „Laat de samenleving blijven zoals die nu is.” Een burger hield de vergadering voor dat het doorgaans helemaal niet gaat om vluchtelingen. „Hun reis naar hier is bedoeld omdat ze denken gratis mee te kunnen doen aan onze verzorgingsstaat.” Daar staken de woorden van een enkele voorstander iel bij af. „Ik kan je verzekeren dat het geen lolletje is als je moet vluchten voor oorlogsgeweld”, zei tachtiger Carla Gresnich. „Het is heel kwalijk dat hier de vuile was buiten wordt gehangen.” Boegeroep uit de volle zaal. De burgemeester moest het ook ontgelden, ook al omdat hij aan zijn vijfde jaar bezig is en nog altijd niet in Halderberge woont, aangezien hij zijn huis in het Zuid-Hollandse Numansdorp niet verkocht krijgt. „Als u hier zou wonen, zou u beter kunnen proeven wat hier speelt”, hield Alan den Hertog hem voor. Den Hertog vertelde dat er in een Zweeds asielcentrum een vrouw urenlang was verkracht. „Als u na deze vermoeiende avond lekker op de bank ploft met een goed glas wijn, kijk dan uw vrouw in de ogen en bedenk: had dit mijn vrouw kunnen overkomen?”

Een motie van wantrouwen tegen de burgemeester werd vorige week verworpen. Toch ziet het er zorgelijk uit voor Janssen. Raadsleden voelen zich gegriefd door wat zij veelal omschrijven als „bestuurlijk geblunder”. Ruim drie maanden geleden al ontving de gemeente een formeel verzoek van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) voor vestiging van een asielcentrum. „Vertrouwelijk” en „spoed” stond er op de brief, die niettemin tot twee weken geleden onopgemerkt bleef. De burgemeester heeft er zijn excuses voor gemaakt. „Dit had niet mogen gebeuren”, zegt hij. Toen de brief werd ontdekt, kreeg de raad het verzoek snel te beslissen. „We hebben geen tijd gehad met onze achterban te babbelen”, zegt Toos Verschuur van Progressief Halderberge, zelf onder voorwaarden voorstander van een asielcentrum.

Nog kwalijker vindt de politiek dat aan de brief, naar nu blijkt, maanden overleg tussen gemeente en COA vooraf is gegaan. De raad was niet op de hoogte. Wethouders zijn bijna een jaar terug overleg met het COA begonnen over een centrum, waarvoor diverse locaties zijn besproken. De burgemeester wist daarvan.

Waardevolle arbeidsmigranten

Hoe kon dat gebeuren? Burgemeester Janssen legt uit dat eerder was gebleken dat een voormalig asielcentrum in de gemeente, ‘indoorovernachtingsmogelijkheid’ De Olmen, opnieuw asielzoekers zou willen huisvesten. Daar wonen nu ruim 200 arbeidsmigranten, voornamelijk Polen en Roemenen. „Toen ons dat ter ore kwam, dachten wij: ho ho, daar willen wij wel de regie over houden.” Want waar zouden dan die waardevolle arbeidsmigranten naartoe moeten? „Daarom heeft onze wethouder contact met het COA gezocht.” Het waren „voorlopige” gesprekken, stelt hij, en toen er een heuse schets op tafel kwam voor het voormalige sportpark Pagnevaart, vroeg de gemeente het COA een formeel verzoek in te dienen – om dat vervolgens kwijt te raken.

De verdediging van de handelwijze van B en W is misschien voldoende om een bestuurscrisis af te wenden. Misschien ook niet. Veel mensen zijn kwaad. En feit is dat Joep Karel, eigenaar en exploitant van De Olmen, verklaart nooit van plan te zijn geweest de arbeidsmigranten zomaar op straat te zetten. „Natuurlijk niet”, zegt hij. „Ik heb het COA er alleen op gewezen dat De Olmen aan alle eisen voldoet. En als er asielzoekers in komen, dan kunnen we samen met de gemeente zorgen voor alternatieve huisvesting van de arbeidsmigranten. Er zijn voldoende gebouwen die daarvoor geschikt gemaakt kunnen worden.”