Info over de foto was er wel, maar niet bij de top van het ministerie

Anders dan Van der Steur meldde, wist het OM al lang dat een foto van Van der G. zou worden gemaakt.

Het eerste overleg over de naderende voorwaardelijke vrijlating van Volkert van der G. vindt plaats in december 2013, een half jaar voordat het onvoorwaardelijke deel van de celstraf van de moordenaar van Pim Fortuyn erop zit. De minister van Veiligheid en Justitie, zijn staatssecretaris, de baas van het Openbaar Ministerie (OM), topambtenaren en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) nemen er onder meer aan deel. Ze besluiten „ten behoeve van de regievoering” een „hoogambtelijke stuurgroep” op te richten met topambtenaren van departement, OM en NCTV.

Begin 2014: het idee voor de foto

Begin 2014 wordt voor het eerst gesproken over het maken van een foto van Van der G. Wie het initiatief hiertoe nam, weet niemand meer. De stuurgroep praat vrijwel elke twee weken over Volkert die op dat moment ook al regelmatig met proefverlof gaat. In april is er uitgebreid overleg met Volkert en betrokken diensten over het maken van een foto. „Door publicatie van een foto van Van der G. zou een adequate inschatting gemaakt kunnen worden van het dreigingsniveau waarop de beveiliging zou kunnen worden aangepast”, zegt Van der Steur.

30 april: schriftelijke afspraken

De bewindslieden worden steeds bijgepraat. Het Openbaar Ministerie geeft aan dat het maken van een foto niet in strijd is met het opgelegde mediaverbod. Op 30 april maken NCTV en de advocaat van Volkert van der G. schriftelijke afspraken over vertrouwelijkheid.

16 mei 2014: foto wordt gemaakt

Op de dag dat de geënsceneerde foto wordt gemaakt, 16 mei 2014, meldt de NCTV dat er geen sprake is van een „heksenjacht” en dat het bewaken beter gaat als niemand Volkert herkent. Maar de NCTV verzuimt dit te vertellen aan de advocaat van Volkert. Een dag later opent De Telegraaf met een paginabrede foto van de over een Amsterdamse gracht voor het kantoor van zijn advocaat wandelende Van der G.: „Volkert duikt op”, luidt de kop.

20 september 2015: Brandpunt

Op 20 september 2015 wijdt het televisieprogramma Brandpunt een uitzending aan de foto. Hierin wordt de indruk gewekt dat de foto een stiekem initiatief is van advocaat Stijn Franken. „Abusievelijk”, meldt de reclassering dat ze van niks wist. Een dag later vraagt de raadsman het OM de juiste gang van zaken bekend te maken. „Anders ziet hij zich genoodzaakt de publiciteit te zoeken.”

22 september: fout ambtsbericht

Op 22 september komt het OM ondanks de waarschuwing van de advocaat toch met een fout ambtsbericht: men zou pas één dag van tevoren van de foto hebben geweten. Minister Van der Steur geeft deze foutieve informatie ook aan de Tweede Kamer. Hij was „met een beperkte focus mondeling op de hoogte gesteld”.

23 september: Franken reageert

Een dag later meldt advocaat Stijn Franken in de Volkskrant dat Van der Steur de Kamer onjuist en onvolledig heeft geïnformeerd. Het OM was op de hoogte. Op zaterdag schrijft NRC Handelsblad dat ook de top van het ministerie van de foto wist en er actief aan meewerkte.

Nu: minister geeft fout toe

Op 29 september geeft Van der Steur toe dat er ‘inschattingsfouten’ zijn gemaakt. „Nu de gang van zaken is uitgezocht, is gebleken dat het OM, de reclassering, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en andere onderdelen van mijn departement voorafgaand aan en tijdens de voorwaardelijke invrijheidstelling van Volkert van der G. veelvuldig met elkaar en met de advocaten van betrokkene overleg hebben gevoerd. Het maken en publiceren van een foto is daarbij nadrukkelijk aan de orde geweest in verband met de veiligheid van betrokkene en zijn directe omgeving”. Het maken van fouten heeft geen personele consequenties.

Vervolg: donderdag 1 oktober

De minister maakt bekend dat hij zijn „ambtelijke top, inclusief hoofd NCTV en de top van het OM, er op heeft aangesproken dat de informatievoorziening moet verbeteren. In deze zaak is gevoelige informatie een aantal malen tot medewerkersniveau beperkt gebleven. De ambtelijke leiding moet zorg dragen voor het tijdig escaleren van gevoelige informatie”, schrijft Van der Steur. Hij heeft ook opdracht gegeven dat „voortaan van vertrouwelijke briefings aan bewindspersonen vertrouwelijke verslagen moeten worden gemaakt”.

Donderdag 1 oktober bespreekt de Tweede Kamer Volkertgate met de minister.