Er is veel kritiek op haar. ‘Wie is nu de baas?’

De kritiek was fel. Ze zou vernietigende rapporten over ProRail hebben achtergehouden. Maar staatssecretaris Mansveld wilde niet meebuigen met de Kamer en meteen vertellen waarom de informatievoorziening zo matig was geweest.

Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA), gisteravond mikpunt van de oppositie in het Kamerdebat over ProRail. Foto’s David van Dam

Deemoedig was staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA) gisteravond allesbehalve. Ze moest zich in de Tweede Kamer verantwoorden voor de slechte bedrijfsvoering en andere problemen bij ProRail. Maar ze was vooral op het matje geroepen omdat ze de Kamer niet goed en onvolledig geïnformeerd had over al die kwesties. ’s Middags had Hans Alders, de president-commissaris van spoorbeheerder ProRail, gezegd dat niet Mansveld maar hij had besloten een cruciaal rapport niet naar de Kamer te sturen. „Wie is nu de baas”, vroeg Kamerlid Stientje van Veldhoven (D66), „de staatssecretaris of Hans Alders?”

Dat was volgens Mansveld „niet de kernvraag”. Sterker nog, ze wilde niet meebuigen met de Kamer en meteen vertellen waarom de informatievoorziening zo matig was geweest. Liever ging ze „op een rij zetten wat er speelt” en „reflecteren”. Zelfs toen de Kamer aandrong bleef ze bij „de opbouw in mijn betoog” en las verder voor van de papieren die haar ambtenaren haar hadden aangereikt. Die hautaine houding wekte veel irritatie bij de oppositie. Martijn van Helvert (CDA) zei dat hij geen behoefte had aan „een hoorcollege” van de staatssecretaris, maar die viel niet uit haar rol.

Omdat de coalitiepartijen PvdA en VVD haar bijvielen en ook ChristenUnie en SGP de staatssecretaris complimenteerden, leek haar postie niet in gevaar. In de dagen voorafgaand aan het debat was daar veel over gespeculeerd. Mansveld zou geen controle hebben over de informatie op haar eigen departement en een slechte relatie hebben met zowel de president-commissaris Alders als met de president-directeur Pier Eringa. Met die laatste kwam ze twee weken geleden in het openbaar in aanvaring. Maar de echte ‘zonde’ die ze beging was dat ze kritische interne rapporten over ProRail niet naar de Kamer had gestuurd, terwijl die wel op de website van De Telegraaf verschenen.

Mansveld boog pas na het lekken

Mansveld bleef erbij dat ze de Kamer het rapport liever niet gestuurd had, omdat dit een interne aangelegenheid van ProRail betrof, en het rapport geen gevolgen had gehad voor een goedkeurende accountantsverklaring over de boekhouding van de spoorbeheerder. Ze boog pas na het lekken naar De Telegraaf. Volgens Mansveld had ze pas gisteren bij Alders aangedrongen de rapporten openbaar te maken, terwijl hij al eerder in NRC had gezegd: „Het ministerie vroeg mij: De Kamer wil de stukken. Kan dat? Ik heb nee gezegd.”

Als Mansveld zichzelf iets verweet was het onjuist „verwachtingenmanagement”. Ze tekende aan dat de informatie uit de twee documenten geen totaalbeeld gaven van de situatie bij ProRail, en dat de context ontbrak. Bovendien „betreft het hier stukken die zijn gelekt naar de media. Ik wil benadrukken dat het toezenden van deze stukken geen enkel precedent schept naar de toekomst om naar de media gelekte interne stukken aan de Kamer te doen toekomen. Zoals ik u gisteren heb gemeld informeer ik uw Kamer op basis van juiste en betrouwbare informatie die voorzien is van een beleidsreactie en die past bij de rollen en verantwoordelijkheden van mijn ministerie”.

Vooral oppositiepartijen SP, PVV en CDA zorgden voor verbaal vuurwerk in het debat. D66 en GroenLinks spraken harde woorden, maar leken meer genoegen te nemen met overleg en beloftes van de staatssecretaris tot beterschap, betere controle op het ontspoorde staatsbedrijf en adequate voorlichting aan de Tweede Kamer.

Ook Arie Slob van de ChristenUnie uitte onvrede over „dat gejojo met die stukken”. Hij had zich „voor het eerst met De Telegraaf-site bij de hand moeten voorbereiden op een Kamerdebat”. Maar hij verbond daar geen politieke consequenties aan. „Informeer de Kamer tijdig. En reflecteer op de wijze waarop het aandeelhouderschap wordt ingevuld.” De staat – lees: Mansveld – is enig aandeelhouder van ProRail. Slob, veteraan in de Tweede Kamer, verzuchtte: „Er is nu veel gedoe over dit dossier. Maar er is ook niet veel nieuws onder de zon.”

De problemen bij ProRail zijn inderdaad van alle tijden, maar de vraag is of deze staatssecretaris die gaat oplossen. Het gespeculeer over de houdbaarheid van haar positie gaat rond het Binnenhof onverminderd door. Volgende maand verschijnt het rapport van de parlementaire enquêtecommissie over de Fyra. Ook dat zou voor Mansveld fataal kunnen zijn.