En weer is Poetin het Westen te slim af

Het Westen moet zich niet zo makkelijk laten meeslepen door de Russen, vindt Theo M. van den Doel. Stel voorwaarden aan samenwerking in Syrië.

Foto’s Epa, AP, AFP, Reuters

Met zijn voorstel om samen Islamitische Staat te bestrijden, zet de Russische president Poetin de Westerse landen wederom voor het blok. De groeperingen die tegen het Assad-regime vechten, moeten volgens Rusland worden bestreden. Niet alleen IS, maar ook de verzetsbewegingen die het Westen met wapens en geld heeft gesteund. Zonder gene noemt Poetin dit in strijd met het internationale recht.

Opmerkelijk is de reactie van de Westerse leiders. Het regime-Assad hoeft voorlopig niet het veld te ruimen. Men is bereid, in overleg met Rusland, de strijd tegen IS in Syrië te voeren. Betekent dat het Westen de opstandelingen die het tot nu toe steunde, in de kou moet laten staan? Er lijkt geen andere keus mogelijk. De inzet van een coalition of the willing zal er op zijn gericht om alle tegenstanders van het regime op Syrisch grondgebied uit te schakelen. Rusland zal alleen een VN-resolutie met die strekking steunen.

De vraag is of het Westen dit monsterverbond met Poetin, zonder voorwaarden vooraf, moet aangaan. Mij dunkt van niet. Poetin lapt het internationale recht aan zijn laars en heeft geen boodschap aan verdragen en internationale organisaties zoals de VN en de OVSE.

Zijn toespraak tot de VN deze week was dan ook een gotspe. In Moldavië, Georgië en de Oekraïne wordt het internationale soevereiniteitsbeginsel – het hart van het VN-verdrag – door Rusland geschonden. Moskou stelt zich op als een onbetrouwbare en onberekenbare internationale partner die in eigen land haat zaait tegen het Westen en een direct gevaar vormt voor de internationale vrede.

Volgens Poetin moeten de islamitische landen een sleutelrol vervullen in de coalitie die optreedt tegen de tegenstanders van Assad. Voor de hand ligt dat Iran, bondgenoot van de Russen, daarin een belangrijke rol gaat vervullen. De vraag rijst of het Westen daarmee is gediend. Het seculiere Syrië wordt dan wellicht toch een ‘kalifaat’ – onder politieke invloed van Teheran. De ongelimiteerde steun aan de Hezbollahbeweging, die aan de zijde van Assad meevecht, kan daarbij als ‘voorbode’ dienen.

Wil Poetins initiatief voor een gezamenlijke strijd onder een VN-mandaat succesvol zijn, dan is de medewerking van de permanente leden van de Veiligheidsraad van groot belang. Maar deze mag niet worden verkregen zonder voorwaarden vooraf. Immers, het regime in Syrië staat op instorten.

Wie de militaire kaart van Syrië bekijkt, kan vaststellen dat tweederde van het grondgebied in handen is van Assads tegenstanders. Het is dan ook puur eigenbelang van de Russen om hun zaken in Syrië, waaronder militaire infrastructuur, nu veilig te stellen.

Het Westen dient voor zijn medewerking met Rusland, waarbij Assad niet wordt bestreden, voorwaarden te stellen. 1) Snelle uitvoering van de akkoorden van Minsk [over een bestand in Oekraïne]. 2) Erkenning van het gezag van de OVSE en andere internationale organisaties. 3) Respect voor en uitvoering van internationale verdragen. Internationale politiek is machtspolitiek. Het Westen moet nu zijn punt maken: Rusland dient het internationale recht te respecteren.

Tot slot. Voor de Europese Unie is hier geen militaire rol weggelegd. De EU moet eerst orde op zaken stellen in eigen huis. Haar optreden inzake de vluchtelingencrisis is tot nu toe beschamend.

    • Theo M. van den Doel