Christie’s start met themaveiling

Made in Holland: Christie’s begint met een themaveiling van in Nederland gemaakte kunst en design.

Een topstuk van de veiling: rood-wit-blauw Nul-triptiek dat Armando, Jan Schoonhoven en Henk Peeters in 1962 gezamenlijk maakten (60.000-80.000 euro)

De vraag forceren. Met die marketingslogan prijst directeur Jop Ubbens het nieuwe veilingconcept aan waarmee Christie’s op 6 oktober het veilingseizoen opent.

Onder de noemer Made in Holland biedt Christie’s 72 kavels aan met uitgesproken Nederlandse kunst van de afgelopen vijf eeuwen. Naast een hightech designfiets en een Henk Helmantel-stilleven met kaas en eieren, bijvoorbeeld een zeventiende-eeuws winterlandschap van een schilder uit de kring rond Hendrick Averkamp. Maar ook een drie eeuwen oude Delfts blauwe tulpenvaas en een grote nijntje-sculptuur, door kinderboekenillustrator Harmen van Straaten gehuld in een (geschilderd) Volendammer kostuum.

Het lijkt of Christie’s met dit opmerkelijke concept weer behoedzaam terugkeert op zijn schreden. Twee jaar geleden besloot het veilinghuis immers tot een grote reorganisatie, waarbij tal van specialisten werden ontslagen en gestopt werd met het veilen van oud aardewerk, zilver en design. Een voor Amsterdam schokkende ontwikkeling, oordeelden kunstmarktdeskundigen indertijd. „Een eeuwenoude cultuur dreigt verloren te gaan”, zei bijvoorbeeld consultant Johan Bosch van Rosenthal toen in deze krant. Met de themaveiling probeert Christie’s de schade enigszins te repareren, blijkt uit Ubbens’ woorden. „Handelaren en verzamelaars klagen. Als dingen niet worden aangeboden, zeggen ze, is er ook geen vraag naar. Met dit nieuwe format forceren wij de vraag, gaan we testen of er markt is voor zilver, aardewerk en design.”

Bonte mix

De veiling biedt een bonte mix van aantrekkelijke stukken, die niet eerder of lang geleden voor het laatst op de markt kwamen. Zoals een zogeheten Elling-buffet van Gerrit Rietveld, in de jaren tachtig gemaakt door timmerman Gerard van de Groenekan (richtprijs 50.000-70.000 euro), een eiken beeldenkast uit 1651 (60.000-100.000 euro) en een opvallend, rood-wit-blauw Nul-triptiek dat Armando, Jan Schoonhoven en Henk Peeters in 1962 gezamenlijk maakten (60.000-80.000 euro).

Als de veiling slaagt zal het concept volgend jaar herhaald worden, belooft Ubbens. Maar van een echte koerswijziging is geen sprake, zegt hij stellig. „Zie het als een incrementele vernieuwing. We brainstormen hier voortdurend hoe we geleidelijk ons aanbod kunnen verbeteren.” Sinds de reorganisatie maakte het grootste veilinghuis van Nederland naast de zes reguliere veilingen met beeldende kunst alleen nog ruimte voor een enkele zogeheten ‘one owner sale’, zoals die van de collectie van Piet en Ida Sanders. Ubbens sluit niet uit dat in de toekomst meer themaveilingen worden gehouden. Als mogelijkheden oppert hij een verkoop met alleen maar kunst en design met dieren als motief, of alleen maar stillevens . „Als veilinghuis moet je wel bezig blijven”, zegt hij.

De vijfhonderdste sterfdag van Jeroen Bosch, 9 augustus volgend jaar, kan ook een goede aanleiding zijn, zegt Ubbens. „Als we genoeg schilderijen van zestiende- en zeventiende-eeuwse navolgers kunnen vinden, maken we daar zeker een aparte veiling van.”

Ook andere veilinghuizen experimenteren met afwijkende veilingenconcepten. Zo organiseerde Sotheby’s eerder deze maand in New York Monochrome, een verkoop met alleen maar kunst in één kleur. En in mei hield Christie’s in New York onder de noemer Looking Forward To The Past een succesvolle veiling waarbij het 35 twintigste-eeuwse topstukken bij elkaar gebracht, van Monet tot Basquiat.

Een slimme zet, noemt Bosch van Rosenthal de themaveilingen. „Op deze manier laat je verzamelaars op een andere manier naar kunst kijken.” Of zo’n breed opgezette veiling als Made in Holland een succes wordt, hangt volgens de kunstconsultant af van de hoeveelheid catalogi die wordt verspreid. „Hoe bereik je alle gespecialiseerde verzamelaars, dat is de crux.”

Een ouderwets standpunt, reageert Ubbens. „Naast catalogi heb je ook internet. Met mails informeren wij veel gespecialiseerde verzamelaars over het aanbod.” Daarnaast sluit het concept aan bij een verandering op de kunstmarkt, zegt de veilingdirecteur. „Collectioneurs hebben tegenwoordig vaak belangstelling voor meer kunstvormen. Een liefhebber van oude meesters koopt nu soms ook een bijzondere designfiets of moderne kunst.”

De verarming van de Amsterdamse kunstmarkt, die Bosch van Rosenthal twee jaar geleden voorspelde, stopt niet met een jaarlijkse Made in Holland-veiling, zegt hij. „De afdelingen met antiekspecialisten die Christie’s en Sotheby’s vroeger hadden, zijn er niet meer. En het gekke is, dat je de disciplines die de grote veilinghuizen hier hebben losgelaten niet ergens anders weer ziet opduiken.” Ook kunstadviseur Matthijs Erdman is sceptisch over het effect van één veiling met kunstnijverheid, oude meubels en design. „Made in Holland is een mooie veiling. Maar zolang die afdelingen met specialisten niet terugkomen, betekent het niet zoveel.”

    • Arjen Ribbens