Treurig nieuws uit de BMJ: ouderen eten voor niks extra calcium

Veel wandelen is het devies bij broze botten. Meer calcium eten helpt niet of nauwelijks.

Meer calcium eten, door zuivelproducten of voedingssupplementen, betekent niet dat 50-plussers minder botten breken. Het wetenschappelijk bewijs voor het nut van extra calcium ontbreekt. Dat schrijven Nieuw-Zeelandse onderzoekers in twee publicaties in de BMJ.

De onderzoekers zochten alle gepubliceerde onderzoeken naar de invloed van extra calcium bij elkaar. Ze vonden 59 onderzoeken die keken of extra calcium de botdikte verbetert. En ook ruim 50 onderzoeken waarin de kans op botbreuken na extra calcium was onderzocht. Dit zijn de twee wetenschappelijke artikelen: over botbreuken en over botdichtheid.

Uit de botbreukonderzoeken bleek dat extra calcium vrijwel nooit het risico verlaagt. Helemaal niet als de calcium in extra zuivelproducten zat – melk is de belangrijkste bron voor calcium in de voeding. En vrijwel nooit als de (meest 50-plus) deelnemers aan de onderzoeken calciumsupplementen namen. Een speciale statistische analyse op de onderzoeken liet bovendien zien dat er een flinke kans was dat de meest positieve resultaten waren gepubliceerd en teleurstellende resultaten niet.

Het menselijk bot

Menselijke botten zijn gemaakt uit calciumzouten en het eiwit collageen. Bot wordt voortdurend opgebouwd en afgebroken. Vanaf hun 50-ste of 60-ste verliezen mensen jaarlijks gemiddeld een procent van hun botdichtheid. Wie niet beweegt of ‘aanleg’ heeft verliest meer. Echt oude mensen breken vaak een heup of wervel, arm of been, met vaak lange hersteltijd en kans op levensbedreigende complicaties.

Het idee was dat extra calcium beschermt tegen botbreuken. Maar de Nieuw-Zeelandse onderzoekers concluderen dat twee jaar extra calcium (meestal 0,5 tot 1,0 gram per dag) de botdichtheid met 1 tot 2 procent verhoogt en daarna niet verder. Het maakte daarbij bijna niet uit of de basisinname 0,5, 0,8 of 1,0 gram per dag was. Pas een bottoename van 10 procent geeft een merkbare afname van de botbreuken, schrijven de onderzoekers. Alleen calcium is niet genoeg: ook vitamine D zou nodig zijn om de botdichtheid op peil te houden. Maar uit de beschikbare onderzoeken is niet te destilleren welke combinatie van calcium en vitamine D nu eigenlijk het best voor de botten is.

1,0 gram calcium

Volwassen Nederlanders wordt al jaren geadviseerd om dagelijks 1,0 gram calcium binnen te krijgen. Voor 50-plussers is dat 1,1 gram en voor 70-plussers 1,2 gram. De gemiddelde inname is lager: 0,9 gram. Allochtone Nederlanders zitten daar met 0,5 tot 0,6 gram per dag onder. Dat schreef de Gezondheidsraad in 2009. En ondanks de toevoeging dat de kans op botbreuken pas toeneemt bij een inname onder de 0,4 gram, bleef ook toen het advies om 1,0 gram of meer calcium per dag te eten. Over een maand publiceert de Gezondheidsraad nieuwe voedingsadviezen.

De aanbeveling in het Verenigd Koninkrijk en de Scandinavische landen is tegenwoordig 0,7 tot 0,8 gram per dag. “Dat lijkt op het moment genoeg. Het is bereikbaar met een normaal gevarieerd dieet”, schrijft een (Zweedse) commentator bij de twee artikelen in de BMJ.