ProRail-debat: Mansveld blijft nog even bungelen

Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA) bungelt voort, nadat de Tweede Kamer gisteren het ProRail-debat met haar opschortte omdat Kamerleden ontevreden waren over haar antwoorden op vragen.

Staatssecretaris Wilma Mansveld schudt ProRail-president-commissaris Hans Alders de hand bij binnenkomst in de Tweede Kamer. Foto ANP/ Bart Maat

Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA) bungelt voort, nadat de Tweede Kamer gisteren het ProRail-debat met haar opschortte omdat Kamerleden ontevreden waren over haar antwoorden op vragen.

Mansveld moet uitvoerig schriftelijk antwoord geven op kwesties waar ze gisteren niet uitkwam. Ze moet vertrouwelijke documenten van ProRail naar de Kamer sturen. En een extern onderzoek laten doen naar de tekorten, risico’s en de rechtmatigheid van uitgaven van de spoorbeheerder.

Mansveld zei dit na middernacht allemaal toe, hoewel ze daarbij meteen de kanttekening plaatste dat ze die toezegging “onverstandig” van zichzelf vond. Het was tekenend voor de daadkracht die Mansveld in het debat wilde uitstralen, maar die meer dan eens leidde tot onvolledigheid, tegenstrijdigheid, verwarring en irritatie.

Motie van wantrouwen niet gesteund

Voordat het debat werd gestaakt diende de PVV voor de vorm nog een motie van wantrouwen in tegen de staatssecretaris. Maar die kreeg in afwachting van het verdere onderzoek geen enkele steun, zelfs niet van felle, kritische oppositiepartijen als SP en CDA. De vraag is wat voor Mansveld erger is, de motie van wantrouwen die ze overleefde, of het gebrek aan vertrouwen van de hele Kamer – inclusief de fracties van haar eigen PvdA en coalitiepartner VVD – dat de informatie die zij de Kamer gaf klopt. Mansveld wilde daar na het debat tegenover journalisten niet op ingaan.

De Kamer beslist binnen twee weken hoe en wanneer het debat wordt voortgezet. Dat zou zomaar kunnen samenvallen met de publicatie van het rapport van de parlementaire enquêtecommissie Fyra, wat ook gevaarlijk kan zijn voor de positie van Mansveld.

Teruglezen: de inbreng vanuit de Kamer

  • PvdA: Kamerlid Duco Hoogland toont zich niet erg kritisch over zijn eigen staatssecretaris. Hij benadrukt dat er zowel bij het ministerie als bij ProRail verbeteringen mogelijk zijn, en maakt zich zorgen over een gebrek aan kennis bij de spoorbeheerder, maar zegt ook dat er genoeg wél goed gaat. De rapportages die vandaag allereerst via de Telegraaf naar buiten kwamen, bevatten volgens hem weinig nieuws ten opzichte van het jaarverslag. De oppositie verwijt hem de problemen weg te wuiven. De PvdA staat open voor een fusie tussen NS en ProRail, zegt Hoogland, maar dat is voorlopig niet aan de orde.
Twitter avatar markduursma Mark Duursma #PrboRail Hoogland PvdA probeert problemen te bagatelliseren, wil niet “elke interne rapportage van ProRail ontvangen”. Collega’s sceptisch
  • CDA: Kamerlid Martijn van Helvert is fel in zijn kritiek op Mansveld, die volgens hem niet meer kan functioneren. Hij somt een reeks problemen bij ProRail op en vraagt Mansveld onder andere om duidelijkheid over de relatie tussen haar ministerie en de spoorbeheerder, en hoe deskundig haar ministerie is. Ook vraagt hij of de regio de dupe is van de tekorten bij ProRail?
CDA-kamerlid Martijn van Helvert tijdens het debat over ProRail.

CDA-kamerlid Martijn van Helvert tijdens het debat over ProRail. Foto ANP/ Bart Maat

  • D66: Kamerlid Stientje van Veldhoven vindt ook dat de Kamer te laat wordt geïnformeerd en vindt dat Mansveld problemen onder de mat veegt. Meerdere rapporten schetsen een slecht beeld, “maar heeft iedereen nou ongelijk?” Ze vraagt zich af of Mansveld vindt dat zij de twee interne rapportages had moeten krijgen? Of dat ze al dan niet erkent dat er financiële chaos is. Ze vertrouwt in de goede wil om de problemen op te lossen bij de nieuwe directie van ProRail, maar eerst moet Mansveld de problemen wel erkennen.
    Twitter avatar markduursma Mark Duursma #ProRail Van @SvVeldhoven wat vindt stas na lezing van rapporten? meer kritische rapporten, maar Mansveld lijkt ze niet serieus te nemen
  • GroenLinks: Kamerlid Liesbeth van Tongeren twijfelt over de zwaarte van de portefeuille van Mansveld, maar toont zich verder niet bijzonder kritisch. Ze raadt Mansveld aan aanbevelingen uit een rapport over toezicht op zbo’s (zelfstandige bestuursorganen) over te nemen, want die gaan ook over ProRail.
  • Twitter avatar markduursma Mark Duursma #ProRail Mansveld heeft van GroenLinks weinig te vrezen, blijkt uit bijdrage @GroenLiesbeth
    • SP: Kamerlid Farshad Bashir vraagt zich af of Mansveld nog wel gezag heeft op haar departement. Hij wijst erop dat de directie van spooraannemer Strukton eerder vandaag tijdens een bijeenkomst zei dat het ministerie en ProRail de helft van de vragen verkeerd beantwoorden. Hoe kan dat, vraagt Bashir zich af. Hij benadrukt dat de SP graag een fusie tussen de NS en ProRail ziet, “maar de staatssecretaris lijkt het zo wel prima te vinden”.
  • VVD: Volgens Kamerlid Betty de Boer gaat het debat vooral over de besteding van belastinggeld: er moet meer zicht komen op de stationsprojecten. ProRail heeft een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Ze vraagt Mansveld uit te leggen of ze zich kan herkennen in beeld dat in de rapportages over de situatie bij ProRail wordt geschetst.
  • Twitter avatar markduursma Mark Duursma #ProRail VVD De Boer wordt net als Hoogland PvdA door collega’s uitgedaagd om wat kritischer te zijn. Vergeefs
    • PVV: Kamerlid Barry Madlener vindt net zoals CDA dat Mansveld de regie kwijt is. Hij vindt het dubieus dat president-commissaris Hans Alders, een PvdA’er, de rapportages niet wilde openbaren. De problemen op het spoor zijn niet nieuw en Mansveld was onderdeel probleem. PVV vraagt zich af of ze zich wel hard kan opstellen. ProRail en NS worden, als het aan de PVV ligt, direct bij het ministerie ondergebracht, net als Rijkswaterstaat.
  • ChristenUnie: Volgens Kamerlid Arie Slob staat ProRail te ver van het ministerie af. Hij pleit net als Madlener van de PVV voor een structuurverandering. Mansveld heeft volgens Slob erfenissen meegekregen die “niet plezierig” waren, maar ze heeft ze bewust aangenomen en is daarvoor dus verantwoordelijk. De fractie twijfelt niet aan de inzet van Mansveld, maar er is onvoldoende resultaat geboekt en er moet “een tandje bij”, waaronder op het gebied van openheid: rapporten moeten niet langer voor het eerst in te zien zijn “op de site van de Telegraaf“.
  • SGP: Kamerlid Roelof Bisschop vraagt zich af hoe Mansveld haar verantwoordelijkheid als aandeelhouder ziet? Erkent ze dat er sprake is van financiële chaos? Hij wil dat ze de SGP ervan overtuigd dat ze de situatie kan aanpakken.
  • Onze economieredacteur Mark Duursma concludeert na de vragen vanuit de Kamer:

    Twitter avatar markduursma Mark Duursma #ProRail. Mansveld moet het wel bont maken als ze dit niet overleeft. Niet heel kritisch allemaal

    Waar ging het in het kort ook al weer over?

    ProRail kampt met grote financiële problemen. Zo bleek eerder deze maand dat voor de spoorbeheerder in de periode 2018-2028 een tekort van 475 miljoen euro dreigt. Volgens interne rapportages van eind 2014 en begin dit jaar, die vandaag naar buiten kwamen, heeft de spoorbeheerder nauwelijks zicht op de financiële controle bij grote spoorprojecten. Het ontbreekt ook aan regelgeving of richtlijnen om de voortgang van die projecten, neem de bouw van nieuwe grote stations, intern te controleren.

    Door een periode van “instabiel management” is er bovendien een rommelige aansluiting van de organisatie. En door de ontbrekende regelgeving en afbakening van verantwoordelijkheden is de kans op fraude groot, zo bleek uit de rapportages.

    Mansvelds positie is onder druk komen te staan. Zij is namens de staat enig aandeelhouder in ProRail en dient de politieke regie over het bedrijf te voeren. Haar wordt verweten dat ze onvoldoende greep heeft op de spoorbeheerder. Ook zou ze de Kamer niet volledig informeren over de financiële problemen bij ProRail.