En de fouten op zijn ministerie? Niet allemaal zijn schuld

Niet alle fouten rond de foto van Volkert van der G. zijn Ard van der Steur aan te rekenen. Hij is net minister, en een cultuur verander je niet in een half jaar.

Minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) geeft een toelichting op zijn brief aan de Tweede Kamer over de in scene gezette foto van Volkert van der G. Foto ANP

Minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) hoeft niet te vrezen voor zijn positie als minister van Veiligheid en Justitie. Wel kan hij morgen veel kritiek verwachten vanuit de Tweede Kamer. Dan is er opnieuw een debat over de foto van de moordenaar van Pim Fortuyn, Volkert van der G., die vorig jaar in De Telegraaf stond.

De foto was een idee vanuit de overheid, bevestigt een feitenoverzicht dat Van der Steur dinsdag naar de Kamer stuurde. Een idee dat ook al vroeg aan toenmalig minister Opstelten was voorgelegd.

De brief laat twee beelden zien. Allereerst bevestigt het dat Veiligheid en Justitie een groot en complex ministerie is, waar slecht wordt gecommuniceerd. Tegelijk blijkt dat minister Van der Steur ook zelf een fout gemaakt heeft.

Vorige week zei Van der Steur tegen de Tweede Kamer dat het OM één dag van tevoren werd geïnformeerd over het verschijnen van de foto. Nu blijkt dat het OM de minister vlak voor het Kamerdebat nog liet weten dat bij het OM al langer werd gesproken over de mogelijkheid om een foto te maken. Maar Van der Steur, zo schrijft hij, ‘realiseerde’ zich niet niet ‘de aard en de omvang van deze gesprekken’. Daarom vertelde hij de Kamer er niet over. „Een inschattingsfout”, zo zegt hij nu.

Die inschattingsfout zal hem morgen zwaar worden aangerekend, omdat hij vervolgens de Kamer onvolledig geïnformeerd heeft.

Maar hij is pas een half jaar minister

Toch wijst alles erop dat Van der Steur het debat overleeft. Hij is net een half jaar minister en hij moet de kans krijgen om een cultuurverandering op gang te krijgen op het ministerie, zo klinkt het in Den Haag.

Bovendien vinden Kamerleden dat een groot deel van het probleem bij de organisatie van het ministerie zelf ligt. Uit Van der Steurs feitenoverzicht blijkt namelijk ook dat ambtenaren elkaar slecht op de hoogte hielden, en dat de ambtelijke top uiteindelijk niet werd geïnformeerd toen de foto daadwerkelijk werd gemaakt.

Dat doet denken aan het ‘onvindbare’ bonnetje van de schikking met crimineel Cees H., dat toch gevonden werd. Opstelten stapte daarom op. Ook daar bleek achteraf allerlei informatie binnen het apparaat de minister niet te hebben bereikt.

‘Interne afstemming en coördinatie’ zijn inderdaad ‘een achilleshiel’ van het ministerie, schreef Van der Steur gisteren. Daarom laat hij de secretaris-generaal van zijn ministerie, Siebe Riedstra, een plan opstellen om dit te verbeteren.

Een tijdlijn

Coalitiepartij PvdA opperde gisteren al een rigoureuzere oplossing. ‘Veiligheid’ en ‘Justitie’ moeten weer uit elkaar gehaald worden, omdat het ministerie te groot is geworden. Een pleidooi dat eerder al is gehouden door D66 en ChristenUnie. Bij een toekomstige kabinetsformatie zal de PvdA voorstellen de politie weer onder te brengen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, zei PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt.

Ook wat hem betreft toont de gang van zaken rond de foto van Volkert van der G. dat V&J een probleemministerie is. „Het bootje was lek en is nog steeds lek.”

Op het ministerie wordt ervan uitgegaan dat Van der Steur nog wel koppen kan laten rollen op zijn departement, bijvoorbeeld na de publicatie van het rapport van de commissie-Oosting, die de kwestie-Cees H. onderzoekt.

Het OM bleef er nuchter onder

Namen die rondgaan zijn OM-baas Herman Bolhaar en de directeur-generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Gerard Roes: de man die de verdedigingslijn van Opstelten had bedacht om het onjuist informeren van de Kamer te maskeren inzake de schikking met Cees H.

Opstelten had eerder herhaaldelijk verklaard dat er geen document van de schikking met Cees H. op zijn ministerie en bij het OM te vinden was. Toen dit document alsnog aangetroffen werd door ingehuurde ICT’ers, beredeneerde Roes intern dat Opstelten hiermee weg kon komen: de ‘schermprint’ van de ICT'ers, oordeelde hij, was nu eenmaal geen ‘document’.

Afgelopen weekend, terwijl het feitenoverzicht rond de foto met Van der G. werd geschreven, bleven de ambtenaren er op het ministerie en bij het OM nog nuchter onder. Dick Schoof, hoofd van antiterreurdienst NCTV, van waaruit het idee om een foto te maken werd bedacht, vertrok vrijdag voor drie dagen naar Berlijn om een marathon te lopen.

Hij liep een recordtijd van 3.31.41, een topprestatie in zijn categorie van mannen boven de 55 jaar. En bijna een kwartier sneller dan vorig jaar.

    • Christiaan Pelgrim