Corbyn wil nu vooral áárdig zijn

De nieuwe Labourleider wilde niemand de gordijnen in jagen. Toch liepen genoeg partijleden verbijsterd rond.

Foto Reuters / Toby Melville

Jeremy Corbyn had op het partijcongres van Labour één taak: laten zien dat hij niet alleen is gekozen tot leider van de grootste Britse oppositiepartij, maar ook de leider

Corbyn kreeg drie weken geleden immers weliswaar de overweldigende steun van de leden van de partij, maar niet van zijn collega’s in het Lagerhuis. Zij vreesden dat de socialistische democraat, zoals hij zichzelf noemt, de koers van Labour te ver naar links zou verleggen. Daardoor zou de partij onverkiesbaar worden in een land dat in mei opnieuw voor een Conservatieve premier koos.

Het partijcongres werd dan ook gekenmerkt door gekonkel. Maar niet in de plenaire zaal, waar de ene na de andere spreker bekende „voor het eerst” aanwezig te zijn, waarop een bemoedigende knik, soms zelfs een omhelzing volgde van de nieuwe leider.

En waar men hem gisteren voor, tijdens en na zijn toespraak staande ovaties gaf. In die speech kondigde Corbyn geen nieuw beleid aan, noch gaf hij details over eerder gedane beloften. Evenmin sprak hij over het begrotingstekort of over immigratie. Dat werd zijn voorganger Ed Miliband vorig jaar nog zwaar aangerekend. Nee, Corbyn wilde het vooral over waarden hebben.

Vriendelijker politiek

„Laten we werken aan een vriendelijker politiek”, zei hij. Dat houdt onder meer in dat hij naar iedereen zal luisteren. „Ik ben geen leider die zijn leiderschap zal opleggen. Ik geloof niet dat iemand het monopolie heeft op wijsheid en ideeën.”

Corbyn kon moeilijk anders zeggen. De afgelopen decennia was hij de op één na grootste rebel in de Labour-partij, en hij stemde geregeld tegen het beleid van zijn voorgangers. De grootste rebel is nu zijn schaduwminster van Financiën, John McDonnell.

Ook die klinkt in functie aanzienlijk pragmatischer dan hij op de achterste bankjes van het Lagerhuis was. Maandag deed McDonnell er in zijn toespraak alles aan partijgenoten gerust te stellen. Echt, de Britse financiën zijn bij Labour in goede handen. Gebrek aan vertrouwen daarin kostte de partij in mei de verkiezingen.

McDonnell beloofde dat alle (radicale) voorstellen zullen worden doorgerekend door onafhankelijke instituten. Economen, onder wie de linkse sterren Joseph Stiglitz en Thomas Piketty, zullen hem elk kwartaal advies geven.

Enige opluchting

Het nam allemaal niet weg dat in de wandelgangen nog altijd verbijsterde partijleden van meer gematigde snit rondliepen, niet wetend wat nu de partijlijn was. Ze fluisterden aan de bar. Waren geschrokken van de stoere taal van vakbondsmannen die zich, door Corbyns verkiezing gesterkt, pleitten voor het ontslag van afvalligen. Ze twijfelden over met wie ze nu vriendjes moesten worden, naar welke bijeenkomsten ze moesten gaan om in het gevlij van de nieuwe top te komen. Dat voormalige partijtalenten als Tristram Hunt en Chuka Umunna niet bij Corbyns toespraak waren, viel op.

Enige opluchting was er ook. Corbyn liet de afgelopen drie weken zien dat hij bereid is water bij de wijn te doen. De republikein zal voortaan toch God Save the Queen zingen. De antioorlogsactivist zal in november Britse oorlogsdoden herdenken door een rode papaver op te spelden. De euroscepticus zal bij het referendum over het Britse lidmaatschap van de Europese Unie campagne voeren vóór ‘blijven’, en vervolgens proberen van binnenuit een socialere EU te bewerkstelligen.

Alleen over Trident, de Britse kernraketten, blijft hij stug bij zijn principes. „Ik geloof niet dat het juist is 100 miljard pond, een kwart van onze defensiebegroting, te besteden aan vernieuwing [ervan]”, zei hij gisteren. En: „Ik geloof dat ik hiervoor het mandaat van de kiezer heb.” Maar opnieuw reikte hij zijn critici de hand. Ook over Trident komt „een debat”, en „een ontwikkeling van beleid door onderzoek”. 

'Het kwam uit zijn hart'

Gewone leden noemden zijn toespraak na afloop „verfrissend”. De 62-jarige vakbondsman Andy McGivern uit Bangor zei: „Voor het eerst heb ik het idee dat een leider zelf zijn toespraak heeft geschreven. Het kwam uit zijn hart, het was niet geregisseerd.”

Maar uiteindelijk zal Corbyns Labour toch met meer moeten komen. Partijleden hebben misschien genoeg aan beloften en interne debatten, de kiezer vraagt om concrete plannen. Daar heeft Corbyn nog tot 2020 voor. Als zijn collega’s in het Lagerhuis hem die tijd gunnen. Het congres heeft hij overleefd. De volgende uitdaging is het leiderschap.

Lees ook: Wie zijn de aanhangers van Corbyn? Een reportage uit ‘volksrepubliek Islington’, het kiesdistrict van Corbyn. En hier een artikel over het eerste vragenuurtje van Corbyn, waarin hij zei af te willen van het 'kleutertheater'.