Altijd aan het friemelen? Dat kan heel goed zijn voor je gezondheid

Foto iStock

Kan jij niet stilzitten achter je bureau? Voor het eerst heb je nu een goed argument om ongestoord te blijven friemelen en frutselen: het is goed voor je gezondheid.

Dat zegt een team Britse onderzoekers in het American Journal of Preventative Medicine. Uit hun onderzoek blijkt dat gezondheidsrisico’s geassocieerd met langdurig stilzitten verdwijnen bij mensen die vaak friemelen met hun handen of wiebelen met hun benen en voeten.

Nerveuze trekjes

Dat urenlang per dag in een stoel zitten jaren van je leven kan kosten staat na talloze publicaties wel vast. Landurig zitten, dagelijkse kost voor een groot deel van de wereldwijde beroepsbevolking, verhoogt bijvoorbeeld de kans op obesitas en hart- en vaatziekten.

Maar het verrassende aan het Britse onderzoek is dat die negatieve gevolgen niet lijken op te gaan voor de frutselaars en nerveuze benenwiegers onder ons. De  onderzoekers volgden twaalf jaar lang bijna dertienduizend Britse vrouwen. Hen werd gevraagd aan te geven hoe vaak ze frutselden (“to fidget” betekent in het Engels zowel met handen als voeten nerveus bewegen) op een schaal van een tot tien. En hoeveel uur ze gemiddeld per dag zittend doorbrachten. Ook verzamelden de onderzoekers informatie over dieet, lichaamsbeweging en rook en tabak- en alcoholconsumptie van de vrouwen.

Gecompenseerd voor levensstijl, was de kans op overlijden voor de groep die dagelijks zeven uur of langer zat na twaalf jaar dertig procent hoger dan de groep die vijf uur of minder zat - helemaal in lijn met eerder onderzoek over langdurig zitten. Maar die negatieve effecten golden alleen voor vrouwen die weinig frutselden en friemelden. De vrouwen die aangaven gemiddeld of vaak te frutselen (iets minder dan de helft van alle ondervraagden) hadden geen hoger overlijdensrisico als ze dagelijks lang stil zaten.

Frutselen met een paperclip, friemelen met je haar, tikken met een pen of wiebelen met je benen: als die nerveuze trekjes echt de negatieve gezondheidseffecten van langdurig stilzitten tegengaan, dan moeten we misschien ons oordeel erover bijstellen, suggereren de onderzoekers. Co-auteur professor Janet Cade:

“De resultaten roepen de vraag op of de negatieve lading van frutselen, zoals ongemanierdheid of een gebrek aan concentratie, wel moeten blijven bestaan als zulke simpele bewegingen gunstig zijn voor onze gezondheid.”

Hoe zit het in Nederland?

In de arbowet staan geen richtlijnen voor langdurig zitten (laat staan voor regelmatig frutselen) op kantoor. Wel geven arbodiensten en vakbonden hun eigen advies over ‘sedentair gedrag’, lang zitten. Het advies aan langdurige zitters van een van de grootste arbodiensten van Nederland ArboNed: niet alleen de totale zitduur verminderen, maar ook regelmatig even op staan om te bewegen. Door bijvoorbeeld even langs een collega te lopen in plaats van te mailen en zelf koffie te halen.

Het zou voor de zenuwlijders zo prettig zijn, maar regelmatig friemelen met de handen en wiebelen met de benen komt voorlopig niet in die richtlijn te staan. Debbie Wierenga, consultant bij ArboNed en expert op het gebied van sedentair gedrag vindt het Britse onderzoek “interessant, zeker gezien de grootschaligheid”. En ze denkt ook wel dat het kan kloppen: “wiebelen met de benen zorgt er bijvoorbeeld voor dat we onze grootste spiergroep (de benen) toch een heel klein beetje in beweging houden.”

Maar ze is nog niet helemaal overtuigd. De Britten hebben alleen vrouwen ondervraagd, dat kan een vertekend beeld geven. En deze vrouwen hebben zelf een vragenlijst ingevuld. “Het gaat dan dus om hun perceptie van hoeveel ze frutselen, in plaats van een feitelijke meting.” Verder blijkt dat er alleen gevraagd is naar de totale zitduur op een dag, en niet naar de aaneengesloten zitduur. “Juist beide aspecten zijn belangrijk bij sedentair gedrag.” Wierenga vindt, net als de Britse wetenschappers, dat meer onderzoek geboden is.

    • Reinier Kist