Alders hield ProRail-stukken intern

Uitgelekte documenten over financiële chaos ProRail zetten Kamerdebat met staatssecretaris Mansveld op scherp.

Hans Alders

Hans Alders, president-commissaris van ProRail, heeft zelf besloten dat twee interne documenten over de boekhouding van ProRail niet naar de Tweede Kamer mochten worden gestuurd. Hij heeft daarover niet overlegd met staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA), zo verklaart hij desgevraagd.

De documenten zijn vanochtend gepubliceerd op de website van De Telegraaf die er al eerder uit citeerde. De Tweede Kamer had naar aanleiding daarvan aan Mansveld gevraagd om uiterlijk vandaag alle stukken over de financiële situatie van ProRail toe te sturen. Gisteren liet Mansveld weten niet aan dat verzoek te zullen voldoen.  

Later vandaag debatteert de Kamer met Mansveld over ProRail. Mansvelds positie blijft wankel, ze krijgt het verwijt onvoldoende greep te hebben op de spoorbeheerder en het parlement niet volledig te informeren over financiële problemen bij het bedrijf.

ProRail, eerste document

ProRail, tweede document

Alders, vanochtend telefonisch: „Het ministerie vroeg mij: De Kamer wil de stukken, kan dat? Ik heb nee gezegd. Ik vind dit een zaak van de raad van commissarissen. Ik heb Mansveld wel een brief gestuurd met uitleg. Het was mijn afweging.”

Mansveld beschikte niet over de stukken, bevestigt haar woordvoerder. „Alders heeft haar op haar verzoek geïnformeerd, zonder de stukken over financieel beheer te sturen. Die gaan over de bedrijfsvoering van ProRail en dat is een zaak tussen directie en raad van commissarissen.”

Instabiel management

Uit de nu gepubliceerde rapporten van eind 2014 en april 2015 blijkt dat ProRail nauwelijks zicht heeft op financiële controle bij grote spoorprojecten. Ook ontbreekt het aan regelgeving of richtlijnen om de voortgang van dergelijke projecten intern te controleren.

Een lange periode van „instabiel management” heeft mede geresulteerd in rommelige aansturing van de organisatie, zo wordt verder geconcludeerd in voortgangsrapportages van een waarnemend financieel directeur. Door ontbrekende regelgeving en ontbrekende afbakening van verantwoordelijkheden is de kans op fraude groot, zo wordt in de rapportages opgemerkt.

Saillant is dat ook de raad van commissarissen, voorgezeten door Alders, niet wordt gespaard. „Sinds de zomer lijkt er enige rust te zijn ontstaan. Toch kan binnen de organisatie niet gesproken worden van hersteld vertrouwen in de top van de organisatie. Dat geldt ook ten aanzien van de rol van de raad van commissarissen.”

Alders blijft bij zijn keuze om de documenten niet te openbaren. „Iedereen heeft zijn eigen rol en verantwoordelijkheid. Je moet zaken niet door elkaar halen, dan gaat het mis. Ik heb weinig respect voor degene die er goed aan dacht te doen om deze stukken met de pers te delen.” Alsnog zelf opening van zaken geven wil hij niet. „Er zit geen prijs op lekken. Ik weet hoe moeilijk het is om een lek te achterhalen, maar ik ken de kring van mensen die hierover beschikten.”

Brief Alders

In een brief aan het ministerie, gisteren verzonden aan de Tweede Kamer, keert Alders zich tegen de negatieve publiciteit over ProRail, die volgens hem een „volkomen overtrokken en onjuist beeld” geeft. Hij schrijft dat de boekhouding op een aantal punten niet in orde was, maar dat verbeteringen zijn ingezet. De accountant heeft de jaarstukken over 2014 goedgekeurd, van herziening is geen sprake.

Alders vindt niet dat zijn brief de ernst van de situatie verhult. „Ik schrijf over ons programma voor verbetering van het financieel beheer. Ik steek niet onder stoelen of banken dat er dingen niet goed gaan. Dat lijkt mij transparant genoeg. Daarmee is de zaak geduid.”

Oppositie ziet rol voor Schultz

De oppositie ziet in de stukken haar kritische houding bevestigd. GroenLinks wil dat minister Schultz delen van de portefeuille van Mansveld overneemt. „Mansveld trekt alle zware portefeuilles van het ministerie. Schultz moet hier in Nederland aan de slag en een deel van Mansvelds portefeuille overnemen.”

Volgens het CDA ontbreekt het Mansveld aan zelfreflectie. „Iedereen kan wel met tien vingers blijven wijzen naar ProRail, maar die dienst is al kritisch op zichzelf. Terwijl ik dat mis bij de staatssecretaris”, aldus Martijn van Helvert. Volgens D66 moet Mansveld de problemen niet afschuiven, maar met oplossingen komen, zegt Stientje van Veldhoven. „De staatssecretaris blijft volhouden dat er niets aan de hand is. Terwijl de baas van ProRail, bouwer Strukton , meerdere rapporten van PWC én het rapport dat De Telegraaf gepubliceerd heeft, stuk voor stuk alarm slaan over de situatie bij ProRail.”

    • Mark Duursma
    • Jos Verlaan