Als je goed oplet, vlieg je voor bijna niks naar Hawaii

Soms maken vliegmaatschappijen een fout bij het invullen van ticketprijzen. Speciale sites helpen de consument die absurd lage tarieven, 'error fares', te vinden.

Een geweldige aanbieding voor de liefhebbers van parelwitte stranden, lichtblauwe zeeën en meisjes in rokjes van gras: op de website van British Airways was onlangs een retourtje Amsterdam - Honolulu te boeken voor minder dan driehonderd euro. Een stunt? Nee, een error fare. Oftewel: een foutje, want normaal kost dat ticket zo’n twaalfhonderd euro.

De fout werd via sociale media en toegewijde websites razendsnel verspreid. „Error fare-retourtjes van Europa naar Hawaii vanaf 291 euro!” kopte Flynous.com. „Aangezien de normale ticketprijzen veel hoger liggen, gaan we uit van een foutieve prijs […] De fout zal ongetwijfeld gauw hersteld worden, dus handel snel als je van deze fantastische deal gebruik wil maken!”

En inderdaad, binnen een paar uur was de aanbieding verdwenen. Wie toegeslagen had, had geluk.

Hoe vaak het voorkomt en hoe vaak consumenten profiteren van zulke ‘tarieffoutjes’ is moeilijk in te schatten. Wel is duidelijk dat steeds meer consumenten doorhebben dat tarieven regelmatig verkeerd worden ingevoerd. Het aantal Google-zoekopdrachten naar error fares is de afgelopen vijf jaar verviervoudigd, volgens Google Trends (dat geen absolute aantallen geeft).

Websites als Flynous.com en Secretflying.com en twitteraccounts als @TheFlightDeal publiceren de stunttarieven. Dagelijks zijn er nieuwe aanbiedingen te vinden. Vaak zijn dat open jaw tickets: retourtjes waarmee je terugvliegt vanaf een andere bestemming dan waar je aankomt. Ook gewone retourtickets en enkeltjes komen voorbij.

Hoe ontstaat zo’n foutieve prijs? Vaak gaat het om een menselijke vergissing: de brandstoftoeslag wordt niet toegevoegd, of er wordt een komma verkeerd geplaatst. Zo had United Airlines in 2007 businessclass-tickets van Los Angeles naar Nieuw-Zeeland voor 9,50 euro, in plaats van 950 euro. Dezelfde vliegmaatschappij verkocht in 2013 tickets voor een tientje van Washington naar Hawaii. Alleen de luchthavenbelasting was gerekend.

Niet blij

Logischerwijs zijn vliegmaatschappijen niet blij mee met foutieve ticketprijzen. Kunnen ze zulke boekingen niet gewoon annuleren? Dat ligt eraan, zegt ICT-jurist Arnoud Engelfriet. „Als er een kort geding wordt aangespannen, zal de rechter beoordelen: had de consument redelijkerwijs kunnen weten dat het om een fout ging? Voorbeeld: als Ryanair een ticket naar Alicante aanbiedt voor 49 euro, is dat niet zo gek. Doet KLM het, dan is het waarschijnlijk een vergissing.”

Deze wetgeving volgt uit het zogenaamde OTTO-arrest: in 2008 oordeelde het gerechtshof dat OTTO de LCD-televisies die het postorderbedrijf par abuis had aangeboden voor 99 euro niet tegen die prijs hoefde te leveren, omdat het bedrag redelijkerwijs veel te laag was. Wanneer wordt vastgesteld dat een ticketprijs ‘onredelijk’ is, mag de vliegmaatschappij de boeking annuleren. De consument ontvangt het aankoopbedrag dan terug op de rekening.

Voor 291 euro naar Hawaii: het kon

Terug naar het voorbeeld van British Airways: is een paar honderd euro voor een retourtje naar Hawaii een redelijke prijs? Niet echt, maar de vliegmaatschappij adverteerde de prijzen op haar eigen website, onder de kop North American flights on sale. En dat verandert de zaak, stelt Engelfriet. Want had de consument kunnen weten dat het hier om een foutje ging, of leek dit simpelweg een zeer scherpe aanbieding? Moeilijk te zeggen. En dus is de kans groot dat British Airways deze geluksvogels het voordeel van de twijfel geeft en de boekingen niet annuleert.

Geen nijpende kwestie

Vliegmaatschappijen hebben er ook belang bij om foutieve boekingen niet aan te vechten, want een rechtszaak kan leiden tot negatieve publiciteit en ruchtbaarheid geven aan het bestaan van error fares. KLM besloot in december vorig jaar spotgoedkope vliegtickets vanuit Brazilië niet te annuleren. Het bedrijf bood klanten de optie hun ticket om te boeken naar de normale kosten; wie dit niet wilde, mocht vliegen tegen het lage tarief. KLM nam, kortom, het verlies om verder gedoe te voorkomen.

Toch betekent dat niet dat de vliegmaatschappij alle foutief vermelde prijzen honoreert. Volgens KLM-woordvoerder Lisette Ebeling-Koning wordt dat per geval bekeken. Wel geldt dat wanneer klanten hun ticket eenmaal ontvangen hebben, ze hiermee mogen doorreizen. Ze weet niet precies hoe vaak foutieve prijzen voorkomen, maar geeft aan dat het „niet vaak” is. Het is voor KLM dan ook geen nijpende kwestie.

Nijpend of niet, de kosten kunnen behoorlijk oplopen. In 2006 bood vliegmaatschappij Alitalia businessclass-tickets van Toronto naar Cyprus aan voor 35 euro, in plaats van 3.500 euro. De fout werd laat ontdekt: tweeduizend klanten maakten er gebruik van. Alitalia besloot de tickets niet te annuleren uit angst voor reputatieschade. Het verlies: ruim zes miljoen euro.