Toekijken vanaf de tribune: kerkhof van spelers in verval

Werkpaard Lex Immers, drie jaar lang basisspeler bij Feyenoord, en routinier John Heitinga (Ajax) zijn bij hun clubs slachtoffers van een luxeprobleem.

Foto

Je bent Lex Immers, sinds 2012 basisspeler bij Feyenoord, werkpaard op het middenveld, in de voorbereiding op dit seizoen nog reserve-aanvoerder, met 29 jaar in de kracht van je carrière. Al sinds je komst is er twijfel. Je bent geen voetballer van de buitencategorie, het Legioen zucht om de kansen die je mist, om de soms zo onhandige acties, de mislukte passes.

Die kritiek pareer je met arbeidsethos, mede daarom zette je vorige trainer Fred Rutten jouw naam steevast als eerste op het wedstrijdformulier. ‘Lexie in Oranje’ brulde de Kuip vorig jaar maart nog tijdens een wedstrijd, je toenmalige trainer Ronald Koeman zei dat je rijp was voor het Nederlands elftal.

Vrije avond

Afgelopen donderdag, een bekerwedstrijd tegen PEC Zwolle, op de hoofdtribune zit Lex Immers weggescholen onder zijn capuchon. Gepasseerd door de nieuwe trainer Giovanni van Bronckhorst, wiens vrouw even verderop ook toekijkt. Voor het eerst in drie jaar buiten de wedstrijdselectie. Hij wisselt wat woorden met lotgenoot Anass Achahbar – die in maart nog schitterde met twee goals tegen PSV. Ook hij heeft een vrije avond.

Zonder voetbaltas is Immers naar het stadion gereden. Een blessure is het probleem niet, hij is fit. Er zijn deze zomer zeven nieuwe spelers gekomen, de concurrentie zou groter worden. Nu moet hij toezien hoe een twintigjarige Zweed het doet op de positie waar hij zo lang dirigeerde. Een indringer in zijn fort, wat rest is machteloos toekijken.

Pijnlijkste is misschien nog wel dat de ploeg in zijn afwezigheid begint te draaien – na wekenlang betonvoetbal. Gistermiddag, nu in een competitieduel met PEC Zwolle, ziet de coach geen aanleiding om iets te veranderen. Weer valt Immers buiten de wedstrijdselectie – waarin naast de elf basisspelers plek is voor zeven reserves. Niet goed genoeg voor de reservebank, vindt Van Bronckhorst. Weer wordt er gewonnen (2-0). „Dit is een elftal dat staat”, zegt de coach bij RTV Rijnmond.

Auw.

De tribune, kerkhof voor voetballers in verval. Ze tellen niet meer mee. In clubkostuum neemt de tribunespeler plaats op een stoeltje, in het zicht van de clubbestuurders en de pers. Je deelt niet mee in wedstrijdpremies.

Bij uitwedstrijden van het eerste mag je niet mee in de spelersbus, want dat kan het ‘teamproces verstoren’, zoals het in voetbaltermen heet. „Dat is een risico, ze kunnen gaan klagen, en vriendjes zoeken”, zegt Foppe de Haan, oud-trainer van sc Heerenveen en Jong Oranje. Enige optie voor uitwedstrijden: op eigen gelegenheid afreizen.

Daar blijft het niet bij. „Terwijl zij de wedstrijdbespreking doen, zit jij verderop een broodje te eten”, zegt oud-speler Jan van Halst, die rond de eeuwwisseling in een uitzichtloze situatie zat bij Ajax: hij werd door coach Co Adriaanse steevast buiten de wedstrijdselectie gehouden en werd naar kleedkamer 2 verbannen. Als de ploeg op sponsorbezoek ging, wist Van Halst niet of hij mee kon. „Vroeg ik aan de leiding wat gewenst was. Kijk maar of je wil komen, zeiden ze dan uiteindelijk. Zo pijnlijk allemaal.”

Je gaat aan jezelf twijfelen, zegt Van Halst. „Je schaamt je, je voldoet niet aan de eisen.” In zijn privéleven werkte het ook door. „Thuis deed ik geforceerd vrolijk.” Van Ajax hoefde Van Halst de wedstrijden niet te bezoeken. „Ik ging niet, uit een soort zelfbescherming. Anders zou ik mezelf kwellen.”

Luxeprobleem

Het is vooral een luxeprobleem van topclubs, die over een brede selectie beschikken. Bij Ajax is John Heitinga, afgelopen zomer aangetrokken, vaste klant op de tribune in de Arena. Zaterdag tegen FC Groningen (2-0 zege) zat de 87-voudig international er weer, ondanks dat hij donderdag succesvol inviel in het bekerduel tegen De Graafschap: hij scoorde direct. Heitinga krijgt steun van de harde kern, maar coach Frank de Boer kiest anders.

„Nee, ik geef hem geen gelijk”, zei Heitinga (31) donderdag bij Fox Sports over zijn trainer. De Boer werd op dat moment voor de camera getrokken, mooie televisie. „Uiteindelijk beslis ik natuurlijk”, zei De Boer. „Maar ik ben blij met zijn instelling. Hij is hier niet gekomen om alleen maar vadertje te spelen voor jeugdige spelers.”

Wat kunnen Immers en Heitinga doen om zich in de ploeg te spelen? In opstand komen kan helpen, adviseert oud-speler Youri Mulder. „Je kunt je schikken in je lot, maar dat maakt de keuze makkelijk voor de trainer: ‘want hij doet toch niet moeilijk’. Het helpt als je er een probleem van maakt.”

    • Steven Verseput