‘Gemeenten overschatten licht verstandelijk beperkten’

Schoongemaakt huis van Zoetermeers probleemgezin. NRC / Ilvy Njiokiktjien

De gemeentelijke zorg voor licht verstandelijk beperkten schiet tekort. Gemeenten hebben te weinig kennis over deze groep gehandicapten om in te schatten hoeveel hulp zij nodig hebben.

Dat zeggen drie koepelorganisaties voor verstandelijk beperkten, Ieder(In), het Landelijk Kenniscentrum LVB en de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland. Zij reageren op een artikel van afgelopen zaterdag in NRC over een sterfgeval in een licht verstandelijk beperkt gezin in Zoetermeer. Volgens instanties is de hulp tekortgeschoten, mede omdat de zelfredzaamheid van het gezin werd overschat.

Eigen kracht licht verstandelijk beperkten gering

Gemeenten zijn sinds dit jaar verantwoordelijk voor de begeleiding van licht verstandelijk beperkten – waarvan er 108.000 hulp ontvangen. In lijn met het zogenoemde ‘eigenkrachtbeleid’ bekijken gemeenten eerst wat hulpvragers zelf kunnen, alvorens zij zorg vergoeden. Bij licht verstandelijk beperkten is die eigen kracht vaak gering, maar zij komen minder kwetsbaar over. Al in 2012 waarschuwde de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland gemeenten voor overschatting van licht verstandelijk beperkten.

Xavier Moonen, orthopedagoog en voorzitter van het Landelijk Kenniscentrum LVB, zegt:

“Ter zake geschoolde hulpverleners zijn nodig, maar die zijn er meestal niet. Er is veel onwetendheid bij ambtenaren en wijkteams over deze doelgroep.”

Gemeentelijke wijkteams te weinig kennis

Eerder dit jaar constateerden de samenwerkende inspecties voor de jeugdzorg hetzelfde. Gemeentelijke wijkteams, sinds begin dit jaar de toegangspoort tot de zorg, hebben weinig kennis over licht verstandelijk beperkten, schreven de inspecties. Hierdoor kunnen wijkteams moeilijk inschatten hoe zelfredzaam deze doelgroep is. De inspecties:

“Het risico ontstaat dat medewerkers problematiek niet herkennen, en niet de juiste hulp inzetten.”

‘Problemen worden te laat zichtbaar

Illya Soffer, directeur van koepelorganisatie voor gehandicapten en chronisch zieken Ieder(In), hekelt vooral de combinatie van eigenkrachtbeleid en bezuinigingen op de zorg.

“Een gevaarlijke cocktail. Zelfredzaamheid betekent niet dat mensen het maar zelf moeten redden.”

Volgens Ieder(In) beslissen sommige gemeenten over het vergoeden van zorg aan mensen zonder bij hen thuis te zijn geweest. Soffer:

“Hierdoor raken mensen uit beeld en komen problemen te laat aan de oppervlakte.”

Staatssecretaris Martin van Rijn (VWS, PvdA) zegt dat er bij de hulpverlening aan het probleemgezin in Zoetermeer iets “vreselijk is misgegaan”; hij wil dat “de onderste steen boven komt”.

    • Andreas Kouwenhoven
    • Ingmar Vriesema