Empire: koning Lear in de hiphop

Nieuwe serie over platenlabel en de Emmy voor Viola Davis zijn symptomen van opmars Afro-Amerikanen in tv-series.

In de tv-serie Empire wil Lucious (midden, Terrence Howard) zijn platenlabel overdragen aan een van zijn zonen; Jamal (links, Jussie Smollett), Hakeem (ketting, Bryshere Y. Gray) of Andre (rechts, Trai Byers). Foto FOX

Diversiteit en kansen voor zwarte acteurs zijn een terugkerend discussiepunt in de Verenigde Staten dit jaar. In februari leidde het feit dat er bij de Oscars geen zwarte acteurs waren genomineerd tot een oproep tot boycot op Twitter via de hashtag #OscarsSoWhite. In de tv-wereld lijkt er juist sprake te zijn van een voorzichtige ommekeer.

Kerry Washington en Viola Davis zijn het gezicht van serieuze en populaire dramaseries, respectievelijk Scandal en How to Get Away With Murder. Vorige week schreef Davis geschiedenis door als eerste zwarte actrice een Emmy te winnen in de categorie ‘vrouwelijke hoofdrol in een dramaserie’. Een gebeurtenis die werd vergeleken met de Oscar voor Halle Berry, als eerste zwarte vrouw, in 2002.

Het gevoel van verandering wordt versterkt doordat Empire zich aandiende, een door zwarte acteurs gedomineerde serie, die doorbrak naar het grote publiek. Empire is een familiedrama dat zich afspeelt achter de schermen van een hiphop- en amusementsbedrijf, maar veelzeggender is dat het een all-black cast heeft. Dat houdt in dat de wereld een diapositief is van doorsnee series. Er zijn wel blanken, maar dat zijn passanten, bijfiguren, decor.

Zulke ‘all-black’-series worden er veel meer gemaakt, maar brede erkenning in de VS en Europa kregen alleen sommige comedy’s als The Cosby Show (1984-1992) en The Fresh Prince of Bel-Air (1990-1996). Ook Empire wordt hier uitgebracht, al is de serie door de situering in de hiphopindustrie niet vrij van stereotypen.

Acteerduel

De naam Empire verwijst naar het imperium dat muzikant Lucious Lyon heeft opgebouwd. Volgens zijn ex- echtgenote Cookie was het startkapitaal het drugsgeld dat ze samen hadden verdiend om zijn muzikale loopbaan op gang te helpen. Maar Cookie werd opgepakt. Zeventien jaar zat ze vast. In de tussentijd vond Lucious een nieuwe vrouw. Nu is Cookie vrij en eist ze terug wat van haar is.

Haar vrijlating valt samen met het moment dat Lucious hoort dat hij nog drie jaar te leven heeft. Zijn drie zoons maant hij zich te bewijzen, opdat hij het bedrijf aan de beste kan overdragen. Gaan we op de Koning Lear-toer, vraagt er één. Geintje van de makers. De strijd tussen de broers neigt meer naar soap dan naar Shakespeare.

Wat Empire de moeite waard maakt, is het acteerduel tussen Tajari P. Henson (Cookie) en Terrence Howard (Lucious). Henson viel eerder op als de onderkoeld ironische rechercheur in de serie Person of Interest. Even schalks maar veel feller speelt ze de moeder en verlaten vrouw die altijd een straatmeid met slimme streken is gebleven. Howard biedt haar geamuseerd tegenspel. De rol leverde Henson een Emmy-nominatie op, naast sterren als Claire Danes (Homeland), Elisabeth Moss (Mad Men) en Robin Wright (House of Cards).

Allen werden verslagen door Viola Davis van How to Get Away With Murder. De gloedvolle speech waarmee de 50-jarige actrice de prijs in ontvangt nam, was een magnifiek hoogtepunt van het prijzengala. Trillend van emotie citeerde ze de negentiende-eeuwse ex-slavin Harriet Tubman, die streed voor afschaffing van de slavernij: „In mijn hoofd zie ik een lijn en voorbij die lijn zie ik groene velden, mooie bloemen en knappe blanke vrouwen die hun armen naar me uitstrekken. Maar ik kan niet bij hen komen. Ik kom niet over de lijn heen.” Gedecideerd stelde Davis: „Het enige dat zwarte vrouwen onderscheidt van anderen is: mogelijkheden. Je kunt geen Emmy winnen voor rollen die er simpelweg niet zijn.”

Nadat het applaus was weggestorven dankte ze de actrices die haar hadden geholpen de lijn over te gaan, onder wie Henson, die ontroerd en opgetogen voor haar klapte, Washington, die haar tranen niet kon bedwingen, en de niet aanwezige Halle Berry.

In een interview voorafgaand aan de uitreiking zei Davis trots te zijn op de nominatie voor Henson en haarzelf en tegelijk te beseffen dat er nog een lange weg te gaan is. In How to Get Away With Murder speelt ze een rechtenprofessor die persoonlijk verwikkeld raakt in een moordzaak. De huidskleur van de professor doet er niet toe. Dat zou de nieuwe norm moeten zijn, hoopt Davis: rollen die een zwarte vrouw kan spelen zonder dat de rol noodzakelijkerwijs ‘zwarte vrouw!’ schreeuwt.

Diversiteitsoffensief

Voor het komende televisieseizoen stelde de site IndieWire een ‘diversiteitsoffensief’ vast van de landelijke tv-zenders. Bij de verwachte vierhonderd nieuwe series telde de site circa veertig hoofdrollen voor zwarte acteurs. Maar niet alleen het aantal rollen staat ter discussie, ook de aard van de rollen.

Tegen Entertainment Weekly zei Viola Davis dat ze haar rol in How to Get Away With Murder wil verdiepen en vooral seksueler wil maken. „Dat is me mijn hele carrière nog niet gelukt. Sterker nog: ik heb nog nooit iemand die eruit zag als ik, seks zien beleven in een film of serie. Als mensen zeggen dat ze het zat zijn om me daarover te horen praten, dan zeg ik altijd: geef me een tegenvoorbeeld, dan hou ik erover op.”

    • Ron Rijghard