Vanavond begint de coolere versie van Jon Stewart

De Zuid-Afrikaanse komiek Trevor Noah moet The Daily Show net zo spraakmakend houden als bij Jon Stewart én meer jongere kijkers trekken. Op tv en online.

"Ik heb een nieuwe baan”, zegt Trevor Noah. En iedereen weet wat de beroemdste komiek van Zuid-Afrika bedoelt. Hier, op kunstfestival The Fringe in Edinburgh, op een avond in augustus, staat de nieuwe presentator van The Daily Show. Dit is de opvolger van Jon Stewart, die voor veel jonge Amerikanen dé dagelijkse bron voor het wereldnieuws was – bijzonder voor een komiek.

In Edinburgh volgt een liefdevol verhaal over zijn oma van bijna negentig, die een belangrijke rol speelde in de opvoeding van Noah. De cabaretier en presentator is de zoon van een blanke vader uit Zwitserland en een zwarte Xhosa-moeder. Illegaal in de tijd van apartheid, vertelt hij. „I was born a crime.”

Noah debuteert maandagavond. Zijn eerste gast: de Afro-Amerikaanse acteur en komiek Kevin Hart. In Nederland wordt de show vanavond uitgezonden bij Comedy Central Family. En online.

De komende weken krijgt de Amerikaanse kijker van The Daily Show, jong en progressief, een eerste indruk of Noah de grote verwachtingen kan waarmaken. Hij moet de stem worden van de liberale Amerikaan, diens politieke kompas bijna, in de spannende tijd van presidentsverkiezingen. Kan de jonge cabaretier, die in het verleden nog weleens een foute grap maakte over joden of dikke vrouwen, die rol aan? Of wordt hij slechts een van de vele latenight-hosts die ‘gewoon’ een grappige show maakt?

Trevor Noah is groot in Zuid-Afrika, was al enkele keren ‘senior international correspondent’ in The Daily Show, maar is verder vrij onbekend bij het publiek. Daarom: een kennismaking met Trevor Noah aan de hand van vijf eigenschappen.

Hij is jong

Noah is 31. Stewart was 52 toen hij na zestien jaar stopte bij The Daily Show. Die begon op zijn 34ste, in 1996, maar toen had de show nog lang niet de status van nu. Stewart, stelde tijdschrift Rolling Stone onlangs, was wat voorspelbaar geworden. Altijd maar ten strijde tegen Fox News en de Republikeinen. Noah heeft al gezegd ook online media als Buzzfeed en Gawker aan te gaan pakken op slechte journalistiek.

Verder moet Noah vooral meer jonge kijkers naar Comedy Central lokken. Die zijn interessant voor adverteerders en dus belangrijk voor de inkomsten van de zender. Jongeren wenden zich echter af van reguliere tv. Zij kijken online, on demand, meer naar de hoogtepunten dan naar de volledige show. Daarom moet Noah ook zorgen voor voldoende items die massaal gedeeld kunnen worden op sociale media.

Hij is een buitenstaander

Noah is wereldberoemd – in Zuid-Afrika. Het maakt hem een buitenstaander. Iemand uit een werelddeel waar veel Amerikaanse kijkers weinig van weten. Daar drijft hij graag de spot mee.

Voor een buitenstaander is het prettig kritiek leveren op Amerika. De Britse komiek John Oliver doet dat ook succesvol in zijn Last Week Tonight (HBO). Maar het kan ook fout gaan: de talkshow van Piers Morgan op CNN sneuvelde na slechts een paar jaar. De Brit bleef kritiek leveren op gevoelige onderwerpen in de VS, zoals het wapenbezit. Tot ergernis van veel kijkers. 

Hij is zwart

Noah is zwart. Nou ja, in de VS. In Zuid-Afrika, volgens de apartheidswetten, is hij coloured. Hij maakt er regelmatig grapjes over. „Mijn moeder was ambitieus. Die wilde een blanke man. En mijn vader… je weet hoeveel Zwitsers van chocolade houden.” Noah probeert van zijn gemengde afkomst zijn kracht te maken, blijkt uit de documentaire You Laugh But It’s True (2011), over zijn beginjaren. „Je bent iedereen en je bent niemand. Je kan zeggen wat je wilt. Dat beïnvloedt mijn comedy en alles wat ik zeg.” Racisme, een hypergevoelig thema in de VS – Noah kent het uit de eerste hand.

Hij is niet bang

Noah is niet bang om te falen of in te gaan tegen de gevestigde orde. In de documentaire zegt hij: „Als het niets wordt met dit comedy-ding, dan val ik terug in armoede. Ook daar kan ik mee omgaan.” Wanneer hij zijn eerste onemanshow voorbereidt, The Daywalker (2009), vallen de oudere cabaretiers over hem heen. Zo jong en dan al een eigen show? „Trevor is erg getalenteerd” zegt de blanke Zuid-Afrikaanse komiek Mel Miller. „Maar zijn arrogantie is bespottelijk.” Bang om te kwetsen was Noah evenmin op Twitter. Vijf jaar geleden maakt hij er grappen over joden en dikke vrouwen. Die tweets kwamen weer bovendrijven toen in maart bekend werd dat hij Stewart zou opvolgen. Noah weigerde excuses te maken. „Mijn meningen reduceren tot een paar verkeerde grappen van vroeger is geen juiste weergave van mijn karakter, noch van mijn evolutie als komiek.”

Hij is cool

Noah is cool, met zijn verzorgde uiterlijk, zijn rustige blik, zijn kennis van zeven talen. Zie de recente promotievideo’s die Comedy Central liet maken: strak in het pak, zelfverzekerd en in charge.

Onderkoeld is hij ook – in elk geval op het podium. Hij durft stiltes te laten vallen. Schakelt moeiteloos van een gevoelige anekdote naar een typetje met accent of een Seinfeldiaanse overpeinzing over een ogenschijnlijk alledaags detail.

In monologen van Jon Stewart moesten woorden regelmatig worden weggepiept, en soms klom hij letterlijk over zijn bureau of begon hij met dingen te gooien om zijn woede te etaleren. Noah zal een stuk gepolijster zijn. „Ik vloek niet op het podium”, zei hij al in de documentaire uit 2011. Boosheid of ergernis zal hij vermoedelijk cool spelen. Misschien toegankelijker voor nieuwe kijkers, maar mogelijk ook een teleurstelling voor de fans van de ‘ruwere’ Stewart.

Jan Benjamin