15, zwanger, getrouwd en in het azc

Ter Apel wacht op de komst van 22 kindbruiden uit Syrië. Klopt het? Politici reageren verontwaardigd.

Een Syrisch meisje van 14 jaar verdwijnt op 31 augustus met haar 28-jarige partner uit het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel. Ze is hoogzwanger en „móét in een ziekenhuis bevallen”, meldt de politie. Nu, een maand later, is het meisje nog altijd niet gevonden.

De vermissing grijpt Richart Joling aan. Hij is fractievoorzitter van de PvdA in Vlagtwedde, waar Ter Apel onder valt. Wat heeft zo’n jong, zwanger meisje uit het zicht van hulporganisaties voor kans? Hij wil weten hoeveel kindbruiden er in Ter Apel zijn en begint een onderzoek met een journalist van RTV Noord. Die bemachtigt een intern document van immigratie- en naturalisatiedienst IND. Daaruit blijkt dat 22 Syrische meisjes nu onderweg zijn naar hun meerderjarige echtgenoot in Ter Apel, meldt RTV Noord. De oudste man (38 jaar) zou getrouwd zijn met een meisje van 15. Ook zouden vorig jaar in ieder geval 34 Syrische kindbruiden asiel hebben aangevraagd, van wie er negen intussen 18 jaar zijn.

En dat zijn cijfers van vóór de vluchtelingenstroom van dit jaar, zegt Joling. Hij heeft via zijn bronnen in Ter Apel begrepen dat daar nu gemiddeld drie kindbruiden per week asiel aanvragen.

Ineke van Winden, projectleider bij het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel, heeft „informeel” vernomen dat dit jaar drie keer zoveel uitgehuwelijkte meisjes naar Nederland komen als vorig jaar.

Wat is waar? De IND is nu bezig de juiste cijfers te achterhalen, zegt een woordvoerder. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wil niet ingaan op ‘geruchten’. Een woordvoerder zegt dat „afwijkende of opvallende signalen” worden gedeeld met relevante instanties.

Vluchtelingenwerk herkent het beeld van de import van kindbruiden niet. „Het reikt niet verder dan dat we het wel eens zijn tegengekomen”, zegt een woordvoerder.

De berichten over hereniging van Syrische mannen met hun minderjarige bruiden hebben tot politieke verontwaardiging geleid. Tweede Kamerlid Attje Kuiken (PvdA) vindt dat je niet kan wegkijken als jonge meisjes gevangen zitten in een gedwongen huwelijk. Ze wil morgen opheldering van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD).

Trouwen onder 18 onmogelijk

Nederland erkent nu op basis van het internationaal privaatrecht kindhuwelijken die in het land van herkomst zijn gesloten, geregistreerd door autoriteiten en met bruiden niet jonger dan 15 jaar. Maar de Eerste Kamer beslist in november over een wetsvoorstel dat trouwen onder de 18 jaar onmogelijk maakt. Ook worden buitenlandse dwanghuwelijken dan niet meer erkend.

Maar het komt voor dat een man zijn minderjarige partner naar Nederland haalt met het verhaal dat zij zijn dochter is, zegt een woordvoerder van Unicef. En voor ongebonden meisjes is het gevaar evenmin weg, want in en rond azc’s azen ook mannen op kwetsbare meisjes en jongens, als partner of voor de prostitutie, zegt Ineke van Winden.

De IND-ambtenaren hebben de lastige taak een onvrijwillig huwelijk te herkennen. Van Winden: „Deze meisjes zijn gevlucht uit Syrië, hebben trauma’s, zijn uitgehuwelijkt aan een oudere man, voor bescherming of omdat hun ouders geld nodig hadden, en komen dan terecht in een vreemd land. Zij vertellen uit angst niet altijd het ware verhaal, terwijl ze bescherming en zorg nodig hebben.”

Dat is waar politicus Joling uit Vlagtwedde zich zorgen over maakt. „Als Nederlandse overheid staan wij toe dat deze meisjes seksueel misbruikt worden. Ik heb begrepen dat medewerkers van het COA niet zo goed weten wat ze met de situatie aan moeten. Beleid ontbreekt.”

Een woordvoerder van de IND zegt dat er wel degelijk werkafspraken zijn voor minderjarigen die zeggen dat ze getrouwd zijn. Zij kunnen via de rechter onder voogdij worden geplaatst van Nidos, de stichting die verantwoordelijk is voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Wie niet meewerkt, wacht onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming. In geval van risico’s kan ook het Landelijk Expertise Centrum Eergerelateerd Geweld worden betrokken.

Het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel is onderdeel van Fier, een expertise- en behandelcentrum van slachtoffers van geweld. Dat bereidt opvang van uitgehuwelijkte meisjes voor. Van Winden: „We zijn in gesprek met het COA. Dat kan de meisjes naar ons verwijzen, maar dat is nog niet gebeurd.” Kamerlid Kuiken pleit voor opvang in pleeggezinnen.

Joling ziet graag dat de intake wordt verbeterd, om direct de juiste zorg te kunnen bieden. „Een onderzoek waarbij goed wordt uitgezocht: wat is hier aan de hand. Daarbij kan een meisje onder toezicht worden geplaatst, gescheiden van de man. In die maanden heb je voldoende tijd om te zien of het een gezonde relatie betreft of een gedwongen huwelijk.”