Een VW-diesel, mag je die nog kopen?

Zwitserland verbiedt nieuwe diesels van het Volkswagenconcern, na de fraude met uitstoottests. Wat doet Nederland?

In Zwitserland zijn ze vanaf deze week niet meer welkom op de weg: nieuwe, ‘verdachte’ Volkswagen-diesels. Ruim een week nadat duidelijk werd dat het Duitse autoconcern sjoemelde om dieselauto’s schoner te laten lijken, kondigde de Zwitserse rijksverkeersdienst het verbod Fedro vrijdagavond aan. Nieuwe Volkswagen-diesels voorzien van de software waarmee testresultaten gemanipuleerd kunnen worden, zijn in Zwitserland vanaf nu verboden op de weg – net als Skoda’s, Seats en andere auto’s van het concern. Al geregistreerde Volkswagen-diesels mogen blijven rondrijden.

1. Waar gaat dit ‘dieselschandaal’ van Volkswagen ook weer over?

Volkswagen installeerde software in dieselauto’s die detecteerde wanneer auto’s getest werd. De auto schakelde dan over naar een zuinigere modus die op de weg niet gebruikt wordt. Zo lijkt de auto veel schoner dan die in werkelijkheid is – in sommige gevallen stoten de auto’s op de weg wel 40 keer de maximale toegestane hoeveelheid schadelijke stikstofoxiden uit. Volgens Volkswagen zit de software in zo’n 11 miljoen dieselauto’s die de fabrikant vanaf 2009 maakte. Een groot deel daarvan rijdt in Europa rond. De fraude werd eerder deze maand naar buiten gebracht door de Amerikaanse milieuautoriteit EPA.

Hoeveel mensen binnen het Volkswagenconcern op de hoogte waren van de software is nog onduidelijk. De Duitse kranten Frankfurter Allgemeine Zeitung en Bild meldden gisteren dat VW-werknemers al eerder waarschuwden dat gefraudeerd werd met de software van diesels.

2. Hoe zit het bij andere auto’s?

Of ook met andere auto’s gesjoemeld is, is nog onduidelijk. Wat we wel weten is dat ook andere dieselauto’s veel slechter presteren op de weg dan in het lab. Uit een onderzoek in opdracht van Transport & Environment, een Brusselse milieuorganisatie die strijdt voor realistischer metingen, blijkt dat onder meer nieuwe dieselpersonenauto’s van Audi, BMW, Opel en Citroën op de weg veel meer giftige stoffen uitstoten dat wettelijk is toegestaan. In het geval van de A8 van Audi – ook onderdeel van het Volkswagen-concern – ging het zelfs om 21,9 keer de limiet.

Actualiteitenprogramma Nieuwsuur bracht gisteravond naar buiten dat ook in Nederland is gemanipuleerd met dieselauto’s om ze in een testsituatie veel schoner te laten lijken dan ze op de weg zijn. Dat blijkt uit een TNO-rapport uit 2013, gemaakt in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Types en merken werden in het rapport niet genoemd.

3. Om hoeveel auto’s gaat het in Nederland?

Moeilijk te zeggen. De RDW, die registreert welke auto’s in Nederland rondrijden, zegt nog niet genoeg informatie van Volkswagen te heben gekregen om precies te kunnen berekenen om hoeveel auto’s het gaat. Wat we wel weten: vanaf 2009 zijn er in Nederland ruim 280.000 nieuwe ‘schone’ diesel-personenauto’s van het Volkswagen-concern bijgekomen, berekende datajournalist Stephan Okhuijsen op basis van cijfers van de RDW. In totaal rijden in Nederland 727.000 ‘schone’ diesels van na 2008 rond.

4. Wat is de Nederlandse reactie op het Volkswagenschandaal?

Wij kunnen er weinig tot niets aan doen, is kort gezegd de reactie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M). Wilma Mansveld (PvdA) is als staatssecretaris verantwoordelijk voor de aanwezigheid van mogelijk gemanipuleerde Volkswagen dieselauto’s, maar ze kan de in Nederland rijdende auto's niet van de weg halen, noch de verkoop van nieuwe Volkswagens verbieden of vergunningen tegenhouden. „Als in een ander Europees land een zogeheten ‘typegoedkeuring’ is afgegeven voor een bepaalde auto, moeten overige landen in de EU dat accepteren. Alleen de goedkeurende instantie, in dit geval waarschijnlijk de Duitse, kan een onderzoek instellen en de goedkeuring intrekken”, zegt een woordvoerder van I&M. Zwitserland, geen EU-lid, is hier niet aan gebonden.

Mansveld heeft afgelopen vrijdag wel een brief gestuurd naar de Europese Commissie waarin ze aangeeft dat ze „geschokt is” door de gang van zaken. Bovendien zou uit onderzoek van T&O blijken dat bij ook dieselauto’s van andere fabrikanten andere testresultaten laten zien als ze ‘op de band’ worden getest dan wat hun werkelijke uitstoot is. Tenslotte vraagt ze de Commissie te bezien of een Europese ‘recall’ van alle betrokken auto’s mogelijk is.

5. Het gaat het verder met Volkswagen?

Volgens Bild heeft de Duitse transportautoriteit KBA Volkswagen een deadline gegeven om met een oplossing te komen voor de problemen met de dieselmotoren. Voor 7 oktober moet het concern concrete stappen nemen om de uitstoot van uitlaatgassen naar waarheid weer te geven, schreef de Duitse krant gisteren. Is dat niet naar wens, dan zou Volkswagen geen diesels van het type waar eerder mee gefraudeerd is, meer mogen verkopen in Duitsland.