Zet je wekker eerder

Elsbeth Etty grasduint door de stapel nieuw binnengekomen boeken en geeft haar eerste indruk.

Voor liefhebbers van goed geschreven non-fictie met interesse in bezielende levensverhalen, maar zonder behoefte zich te verdiepen in allerlei technische en mechanische bijzonderheden, is De gebroeders Wright (1) door David McCullough een heerlijk boek. Grote namen, historische doorbraak, bescheiden mensen, lief en leed in een fijne familie, de wind in Kitty Hawk, strijd om erkenning: heerlijk lezen. De titels van sommige hoofdstukken zeggen genoeg: ‘De droom krijgt gestalte’, ‘De aanhouder wint’, ‘Reden tot vreugde’, ‘Neergestort’, ‘Een unieke periode’. McCullough verzinkt echt niet in aanbidding, hij vertelt zonder omwegen een gedetailleerd verhaal over twee even praktische als gedreven zoons van een protestantse bisschop uit Ohio, die een fietsenwinkel begonnen en een motorisch propellervliegtuig bouwden. Het vloog op 17 december 1903. En wat waren die experimenten van Wilbur (1867-1912) en Orville (1871-1948) spannend.

Door het verkoopsucces van Michel van Egmond (Gijp, Kieft) verschijnen er te veel voetbalboeken. Van Egmond zelf heeft inmiddels oude verhalen over Feyenoord gebundeld in De snor van József Kiprich. Different Cook (2) kon er ook nog wel bij. De titel verwijst naar het ongewild grappige Nederengels dat Louis van Gaal hanteert als coach van Manchester United. Voor de rest is er niets grappigs aan het in de vorm van dagboekaantekeningen opgeschreven verslag van sportjournalist Geert Langendorff over het eerste jaar in Engeland van de succesvolle voetbaltrainer. Misschien is dit boek voor fans van Manchester de moeite waard, voor een buitenstaander is er weinig te beleven aan het gezanik over contracten, mediaruzies, blessures, transfers, irritaties, felicitaties, trammelant in de kleedkamer en natuurlijk Van Gaals merkwaardige omgang met journalisten. Van dat laatste is Langendorff het slachtoffer: Van Gaal wilde hem geen interview geven, toegang tot persconferenties wordt hem geweigerd, Langendorff mag zich na een wedstrijd zelfs niet ophouden bij de Britse voetbaljournalisten. De conclusie van een jaar observeren – Van Gaal moet met Manchester een prijs pakken – zal niemand verrassen.

Ellen Deckwitz is ook coach, niet van voetballers, maar van beginnende en gevorderde dichters. In haar cursusboek Zo word je een geweldige dichter (3) staan goede tips, al zijn sommige van haar trainingsmethoden even rigoureus als die van Louis van Gaal. Onder het kopje ‘Aan de slag (6): Twee methodes’ staat: ‘Zet een week lang elke ochtend de wekker een kwartiertje vroeger. Begin na het ontwaken meteen met schrijven op de computer. Na een kwartier hou je weer op. Als je niets weet om over te schrijven, schrijf daar dan over. Zet vervolgens ’s middags, of ’s avonds, weer de kookwekker op een kwartier, en begin met de hand te schrijven, waarbij de pen het papier niet mag loslaten. Schrijf zonder tussendoor te pauzeren om na te denken. Vergelijk na een week wat je hebt geschreven en onderstreep de gedachten en zinnen waarmee je verder kunt.’ Deckwitz (1982) is zelf een succesvol dichter. Met De steen vreest mij won ze de Buddingh’-prijs voor het beste poëziedebuut. Ook haar nieuwste werk De blanke gave werd goed ontvangen .

Vijftien jaar geleden publiceerde politicoloog Peter Bootsma een poging tot reconstructie van de kapingen en gijzelingen waarmee Zuid-Molukse jongeren in de jaren zeventig kracht wilden bijzetten aan het streven naar onafhankelijkheid van Ambon. Dat boek was gebaseerd op een vierdelige tv-documentaire (The Dutch Approach) en op mager bronnenmateriaal dat geen nieuwe feiten aan het licht bracht. Dat er nu een herziene editie verschijnt van De Molukse acties (4) is te danken aan het rapport dat het ministerie van Veiligheid en Justitie in november 2014 publiceerde over de beëindiging van de gijzeling bij de Punt, waarbij op 11 juni 1977, negentien dagen na het begin van de treinkaping, twee gijzelaars en zes gijzelnemers om het leven kwamen. Een door de regering uitgebracht ‘Verslag van een archiefonderzoek’ naar de gang van zaken zaaide twijfel over de doodsoorzaak van een aantal kapers die niet de kans hadden om zich over te geven. Volgens Bootsma ging er tijdens de uitvoering van de aanval nogal wat mis en heerste er een chaotische situatie. Hij noemt het onwaarschijnlijk dat de nabestaanden ooit een volledig antwoord zullen krijgen op hun vraag hoe en door wiens toedoen hun dierbaren in De Punt zijn omgekomen. Al is deze herziene uitgave op veel meer bronnenmateriaal gebaseerd dan die van 2000, Bootsma heeft het ‘ondoenlijk’ geacht alle beschikbare archieven na te gaan.

    • Elsbeth Etty