Niets mis met een robotin bed

Zijn seksrobots een soort prostituees? Filosofen Katleen Gabriels en Mark Coeckelbergh vinden dat ethici uit de slaapkamer moeten blijven.

Foto David McNew/Getty Images

Vorige week lanceerden Engelse en Zweedse robotethici een campagne tegen seksrobots, die werd opgepikt door buiten- en binnenlandse media. Hoewel deze geavanceerde sekspoppen nog niet op de markt zijn, roepen de initiatiefnemers van de campagne op om ze alvast te verbieden: het gebruik van zulke robots zou eraan bijdragen dat vrouwen in toenemende mate als (lust)object worden gezien. Er zijn inderdaad belangrijke vragen te stellen rond de ethiek van dergelijke robots en de maatschappelijke impact ervan. Helaas blinkt de campagne uit door overdrijvingen.

Zo is de toon ontzettend moralistisch: seksrobots zijn slecht. Die opvatting is op zich niet verwonderlijk. Morele paniek rond seksspeeltjes kent een vrij lange geschiedenis. In sommige Amerikaanse staten werd het gebruik ervan zelfs bij wet verboden, onder meer uit angst dat technologie de man overbodig zou maken. Daarnaast roepen nieuwe technologieën altijd angsten en verwachtingen op. In het geval van seksrobots gaat het om de vrees dat ze mensen en menselijke relaties op termijn zullen vervangen.

Robots zijn nu eenmaal geen mensen

Die replacement-gedachte is niet nieuw in het denken over technologie, maar met de robots die momenteel op de markt zijn kan men nauwelijks een emotionele relatie aanknopen en de handelingen zijn vaak volledig voorgeprogrammeerd. Ze zijn redelijk ‘primitief’ en lijken eerder op sekspoppen dan op de slimme, autonome machines en menselijke prostituees waar de campagne zich druk over maakt.

Die vergelijking met (menselijke) prostitutie is er overigens met de haren bijgetrokken. Prostitutie gaat vaak gepaard met uitbuiting en mensenhandel. Maar robots zijn nu eenmaal geen mensen. Als die analogie op zou gaan, zouden we ook de robots in de fabrieken en ziekenhuizen uit hun lijden moeten bevrijden.

Totalitarisme in de slaapkamer

Zelfs al vindt men de seksrobots ethisch problematisch, dan nog is het wenselijk ze te tolereren. Er zijn immers nog andere belangrijke principes, zoals vrijheid en tolerantie. Indien de waarde van vrijheid totaal genegeerd wordt, zoals in de tegencampagne, dan is er gevaar voor totalitarisme: het lijkt wel of de initiatiefnemers tot in de slaapkamer willen komen om te kijken hoe mensen seks hebben.

Laat ons het debat over computerethiek, waarvan de discussie over de seksrobot een onderdeel is, richten op reële problemen. Er zijn namelijk dringender en belangrijker zaken dan seksrobots. Zo is een ethisch en wettelijk kader nodig voor robots die er wél al zijn, en die mensen kunnen schaden, zoals drones voor militaire doeleinden.

Ontwikkelaars moeten zich meer bewust worden van de link tussen ontwerp en waarden. Het ontwikkelen van een vrouwelijke huishoudrobot in de 21ste eeuw getuigt bijvoorbeeld van weinig voeling met hedendaagse waarden. Hoog tijd dus dat er meer belangstelling komt voor de ethische kanten van technologie – óók van technologieën die minder sexy zijn.

Mark Coeckelbergh is techniekfilosoof aan De Montfort University in Leicester, Engeland.

    • Katleen Gabriels
    • Mark Coeckelbergh