opinie

    • Marike Stellinga

Die 5 miljard voor werkende mensen is een uitstekend idee

VVD en PvdA denken heel verschillend over de arbeidsmarkt, maar over één ding zijn ze het roerend eens: er is een groot probleem, het aantal flexwerkers en zelfstandigen groeit te hard.

„Er komen minder vaste banen bij dan je zou wensen”, aldus Halbe Zijlstra (VVD) vorige week in de Tweede Kamer. „Flexwerk is enorm toegenomen, juist onder laagbetaalden en de onderkant van de middenklasse”, aldus Lodewijk Asscher (PvdA) donderdag in zijn Dreeslezing. En juist die groepen kunnen zich het minst wapenen tegen onzekerheid, zei Asscher.

Dit VVD-PvdA-kabinet ziet dus zeer goed dat er op de arbeidsmarkt van alles wringt. Beide partijen vinden bovendien dat de overheid het beleid moet aanpassen om dit op te lossen. Maar over hoe dat moet, zijn ze het totaal oneens. De VVD vindt dat mensen met een vast contract te veel bescherming genieten, dat kan minder. Dan zoeken werkgevers vanzelf minder naar flexwerkers. De PvdA wijst die oplossing af. Dan dreigt „een rat race naar zo laag mogelijke lonen met steeds beperktere bescherming” (Asscher).

Hoe moeilijk de kwestie ligt, blijkt uit het feit dat een ambtelijk rapport sinds het voorjaar in een la ligt en maar niet naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Dat ‘interdepartementale beleidsonderzoek’ naar „de betekenis van zzp’ers voor de werking van de arbeidsmarkt” ligt kennelijk te gevoelig in de coalitie.

Dus wat nu? We kunnen keihard zijn over de patstelling tussen de VVD en de PvdA (mag van mij best hoor). Maar we kunnen ook erkennen: soms werkt het zo in de politiek. Soms is het politieke uithoudingsvermogen op om nog eens de nek uit te steken.

En wat doe je dan? Als je allebei erkent dat het tegenwoordig moeilijk is aan een vast contract te komen? Nou, dan stuur je 5 miljard euro naar werkende mensen toe. Om werknemers een steuntje in de rug te geven.

Over de 5 miljard euro aan belastingverlaging voor werkende mensen die het kabinet op Prinsjesdag uitdeelde, is veel gezegd. Het is weggezet als visieloos, een zwaktebod, hypocriet, een gemiste kans, ideeënarmoede, het kopen van stemmen. Zelden is een gegeven paard zo in de bek gekeken.

Ik begrijp de kritiek op zich best. Je kunt betogen dat een kabinet dat zo hamerde op begrotingsdiscipline, dat ons bedolf onder belastingverhogingen, dat bovendien voorzichtig is over de vooruitzichten van de Nederlandse economie, wel erg makkelijk hengelt naar de gunst van kiezers door ze in 2016, het jaar voor de verkiezingen, een belastingverlaging te geven. Je kunt ook prima betogen dat we zo geen buffer opbouwen voor tegenslagen en we mogelijk snel opnieuw in een saneringslogica terecht komen. Je kunt bovendien overtuigend beargumenteren dat die 5 miljard beter was gebruikt als smeerolie voor een broodnodige hervorming van het belastingstelsel.

Maar.

Als je 5 miljard euro wil uitdelen, is dit de allerbeste manier. Niks visieloos aan. Wat mij betreft beter dan investeren in wat dan ook.

Omdat de productiefactor arbeid het zwaar heeft, niet alleen hier maar in heel het Westen. Wie hoogopgeleid is, is een driedubbele winnaar: gewild, fijn inkomen, veel zekerheid, veel keuzemogelijkheden, hatsa. Voor de rest geldt steeds vaker: er is veel concurrentie van mensen (uit Oost-Europa of aan de andere kant van de wereld), van machines en van nieuwe manieren van werken (denk aan Uber). Dat maakt het verwerven van zekerheid en inkomen moeilijker. Hoe lichter de belastinglast op werknemers, hoe beter. Dat doet de economie en ons allen goed.

    • Marike Stellinga