Kustwachthelikopters voldoen niet aan reddingseisen

De Nederlandse Kustwachthelikopters voldoen niet aan de reddingseisen van de overheid. Dit komt doordat bij de aanbesteding is gekozen voor het laatste bod, zonder te kijken naar technische toetsing.

Een reddingsbrigade tijdens de opening van de 25ste editie van het Blauwe Vlag seizoen 2012. De Blauwe Vlag is de officiele erkenning voor stranden en jachthavens die voldoen aan specifieke eisen op het gebied van water, veiligheid, educatie en voorzieningen. Foto: ANP / Jerry Lampen

De Nederlandse Kustwachthelikopters voldoen niet aan de reddingseisen van de overheid, zo blijkt uit onderzoek van NRC.

Zo kunnen ze niet vliegen in de geëiste weersomstandigheden, hebben twee van de drie toestellen geen ingebouwde infraroodcamera, kan één niet automatisch stilhangen en hebben ze geen stoelbrancard. Voorwaarden die volgens Rijkswaterstaat ‘minimaal benodigd zijn’ om reddingswerk ‘veilig en effectief uit te kunnen voeren’.

Gebreken zijn ‘ronduit schokkend’

Joris Melkert, docent Luchtvaarttechniek aan de TU Delft, noemt de bevindingen ‘ronduit schokkend’. Landen zijn internationaal verplicht om de opsporing- en reddingsacties op zee – SAR, search and rescue – goed te regelen.

De belangrijke overheidstaak werd vorig jaar aanbesteed toen de oude Defensiehelikopters die deze uitvoerden, te oud werden en de nieuwe op zich lieten wachten. Drie bedrijven boden mee. Twee met een zwaarder helikoptertype dat aan alle eisen voldeed, voor circa 60 miljoen euro. Het Belgische Noordzee Helikopters Vlaanderen (NHV) bood met het kleinere type Dauphin voor 42,5 miljoen euro en won.

Het bod is toen niet op technische haalbaarheid getoetst. Zo was een belangrijke eis dat de helikopters in weersomstandigheden kunnen vliegen waarbij ijsafzetting op het toestel kan plaatsvinden. Een woordvoerder van fabrikant Airbus laat weten dat geen enkele Dauphin gecertificeerd is om te vliegen in deze zogenoemde ‘limited icing conditions’, dat is de term. De overheid had dit dus kunnen weten. Ook de te lange levertijd van de stoelbrancards was in de markt bekend.

Gebreken aan het licht bij controle

De bevindingen kwamen naar voren bij een controle van Rijkswaterstaat op 15 juni van dit jaar in Den Helder. Bij een aangekondigde inspectie door de Inspectie Leefomgeving en Transport, op diezelfde dag, bleken de gebreken aan een helikopter van een zo ernstige categorie dat die niet mocht vliegen tot ze waren verholpen.

Rijkswaterstaat toont zich vergeeflijk. In een interview met deze krant erkent projectleider Marc Sieval dat de helikopters niet aan alle eisen voldoen, maar noemt hij de bevindingen ‘geen showstoppers’.

Pas sinds eergisteren stelt Rijkswaterstaat dat de helikopters aan de eisen kunnen voldoen als geëist materieel slechts op ‘een van de drie helikopters aanwezig is’. De rijksdienst zegt tevreden te zijn met de helikopterreddingen, omdat die nu in elk geval beter zijn dan voorheen.

‘Handheld camera’s geven uitgebreider zoekveld’

Helikopterdeskundigen denken er anders over. Wetenschapper Jos Stevens van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum noemt de helikopters heli’s bovendien krap voor de acht drenkelingen die er volgens de overheid in zouden moeten passen.

Directeur Steven Igodt van NHV zei gisteravond nog dat zijn helikopters wel degelijk mogen vliegen in het geëiste vriesweer. De handheld (niet ingebouwde) infraroodcamera’s op twee van de drie toestellen geven volgens hem een uitgebreider ‘zoekveld’ dan de ingebouwde infraroodcamera die de overheid eiste.