Klimaatverandering bindt Obama en Xi

De presidenten Xi en Obama trekken samen op in de aanloop naar de grote klimaattop in Parijs in december

De Chinese president Xi Jinping en zijn Amerikaanse ambtgenoot Barack Obama zijn het over veel oneens, maar over klimaatverandering stralen zij eensgezind een grote urgentie uit. Dat bleek vrijdag op een gezamenlijke persconferentie na de tweedaagse Chinees-Amerikaanse top in Washington. Daar prees Obama de eensgezindheid bij de aanloop naar het nucleaire akkoord met Iran, en over de aanpak van Noord-Korea. Maar er zijn ook grote meningsverschillen, en „die moeten we openhartig aan de orde stellen”, aldus Obama.

Met Xi was hij een gezamenlijke verklaring overeengekomen om cybercrime aan te pakken (Obama: „Ik heb aangegeven dat het moet stoppen”), maar Obama relativeerde dit meteen door te zeggen dat deze woorden nog door daden gevolgd moeten worden. Over de omstreden Chinese aanleg van eilandjes in de Zuid-Chinese Zee leken de twee leiders geen enkele overeenstemming bereikt te hebben.

Maar op het gebied van klimaatverandering is van echte samenwerking sprake – heel anders dan in 2009 op de grote klimaatconferentie in Kopenhagen, toen de twee landen lijnrecht tegenover elkaar stonden en zo een verdrag blokkeerden. De leiders van de twee grootste economieën, samen verantwoordelijk voor meer dan de helft van alle broeikasgassen, willen dat de klimaattop eind dit jaar in Parijs een succes wordt. Vrijdag werd daarom een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan het klimaatakkoord over emissiereducties dat Obama en Xi in november vorig jaar sloten in China.

Vooral de Chinese stappen zijn opmerkelijk. Het land wil in 2017 een nationaal emissiehandelssysteem invoeren. Verder beloofde Xi een bedrag van ongeveer 3 miljard euro te storten in een internationaal klimaatfonds.

Obama kan op dit moment weinig extra’s stellen tegenover de Chinese voortvarendheid. Hij kan alleen maatregelen nemen buiten het Congres om (zoals het aanpakken van kolencentrales), omdat de Republikeinen ieder klimaatplan zullen torpederen. Maar één van de argumenten van de Republikeinen om dwars te liggen, namelijk dat de VS concurrentieachterstand riskeren omdat China nauwelijks iets tegen klimaatverandering zou doen, valt nu weg.

„De plannen onderstrepen China’s vastberadenheid klimaatverandering serieus aan te pakken”, zegt Jules Kortenhorst vanuit New York. Ex-CDA-parlementariër Kortenhorst is directeur van het Rocky Mountain Institute, een denktank op gebied van duurzame energie.

Volgens Kortenhorst neemt China definitief afscheid van zijn traditionele houding in de klimaatonderhandelingen – niet langer houdt het land staande, zoals het in het verleden deed, dat klimaatverandering door de rijke landen is veroorzaakt, en dat die het probleem dus moeten oplossen.

Op de Chinese plannen valt wel wat af te dingen. Zo gaat het voorlopig alleen om een relatieve emissiereductie (per eenheid van economische groei). Maar de inspanningen die China heeft aangekondigd zijn enorm. „Het Chinese elektriciteitsnetwerk wordt nu nog planmatig gevoed”, legt Kortenhorst uit. „Eens per jaar bepaalt de overheid wie wanneer stroom mag leveren. Daardoor kan het dat op een zonnige dag met een stevige bries toch de kolencentrales voluit draaien.”

Dat wordt volgens Kortenhorst nu omgedraaid. Groene bronnen krijgen de voorkeur en emissiehandel moet de overgang naar duurzame energie versnellen. „China heeft toegezegd dat in 2030 20 procent van zijn opgewekte energie duurzaam is. Daarvoor moet het een elektriciteitsnetwerk bouwen ter grootte van dat van Amerika.”

    • Paul Luttikhuis