Eindelijk belangrijk bladluizennieuws

Veel van de wereld is onzichtbaar of blijft ongezien. Zeker voor de wetenschap. Wie denkt dat de wetenschap alles bestudeert, heeft misschien wel opgelet op school maar vergist zich deerlijk. Onze kennis is beperkt. En daarom zijn stukken zoals deze week over de bladluis zo belangrijk. Pas onverwachte nieuwe kennis maakt duidelijk hoeveel we niet weten.

Bijna niemand kijkt goed naar bladluizen, schrijft Hester van Santen verderop in deze bijlage – in een verhaal waarin toch veel over deze minuscule insecten wordt verteld. Voor veel lezers zal het echt nieuws zijn, het complexe sociale leven van kleine insectjes in de boom om de hoek. Zelfs entomologen kijken er nauwelijks naar. ‘In een boek over sociale insecten wordt een hoofdstuk over bladluizen gemakkelijk over het hoofd gezien, zoals het deel van de krant dat je toch nooit leest’, schreef eerder dit jaar enigszins gelaten de bladluizenkenner Patrick Abbot in een jaarboek over, eh, sociale insecten.

Er zijn allerlei goede redenen om die luizen links te laten liggen. Ze zijn te klein om makkelijk te bestuderen en er is geen belangstelling van subsidiegevers – hooguit voor de bladluisbestrijding. En het publiek roept ook niet om informatie. Maar bij nadere inspectie zijn de sociale bladluissamenlevingen razend interessant. Want ze leven heel anders dan de bekende sociale insecten als termieten, bijen en mieren. Algemene kennis is weer eens niet genoeg, in de details van de werkelijkheid schuilt diepe variatie.

Natuurlijk mag een mens denken: ‘bladluizen, nou en?’, maar onthoud dan tenminste hoe weinig we van ze weten. En besef dat voor een beter begrip van onszelf ook die bladluis interessant kan zijn. Want een van onze belangrijkste mensenkenmerken zou sociabiliteit zijn. Instinctief helpen we (meestal) een ander, zonder iets terug te verwachten. En misschien wel even belangrijk voor een sociaal dier: we bezitten ook een instinctieve neiging tot straffen van regelovertreders. En al denken we dat we allemaal individuen zijn (op een paar uitzonderingen na), we zijn diep sociale wezens. En we zijn dus niet de enige.