De maan verdwijnt dit weekend. Voor even

In de nacht van zondag op maandag kleurt de maan rood door een totale maansverduistering. Pas in 2029 is die hier weer te zien. 

In de nacht van zondag op maandag is een totale maansverduistering te zien. Daarbij ‘verdwijnt’ de aanvankelijk volledig verlichte maan in de schaduw van de aarde. Het verschijnsel, dat zich boven de zuidwestelijke horizon afspeelt, begint om 3.07 uur. Vanaf dat moment wordt een steeds groter deel van de maanschijf, vanaf linksboven, donker.  

Van 4.11 uur tot 5.23 uur is de maan totaal verduisterd. Dat wil zeggen dat het maanoppervlak dan geen direct zonlicht ontvangt. Maar helemaal donker wordt zij daarbij niet. Door de afbuigende werking van de aardatmosfeer komt een klein beetje zonlicht toch op de maan terecht. Dat geeft de verduisterde maan een koperen gloed.

Deze gloed ontstaat doordat de aardatmosfeer blauw licht veel sterker verstrooit dan rood licht. Dat effect is op zijn sterkst wanneer het zonlicht een grote afstand door de atmosfeer moet afleggen: bij zonsopkomst en -ondergang bijvoorbeeld. Dat verklaart niet alleen de rode kleur van de laagstaande zon, maar ook die van de verduisterde maan.

Rond 5.23 uur gaat aan de linkerrand van de maanschijf weer ‘het licht aan’. Iets meer dan een uur later is de maansverduistering voorbij en is, laag boven de horizon, weer de vertrouwde vollemaan te zien. 

Echt zeldzaam is het niet 

Een maansverduistering ontstaat wanneer de maan, vanuit het standpunt van de zon, achter de aarde komt te staan. Dat betekent dat op dat moment op de maan juist een zonsverduistering afspeelt. Echt zeldzaam is zo’n gebeurtenis niet: bijna elk jaar is er – ergens op aarde – wel een gedeeltelijke of totale maansverduistering te zien.  

Omdat de maan niet overal tegelijk aan de hemel kan staan, gaat elk van die verduisteringen echter aan de halve planeet voorbij. Daardoor kan het een hele tijd duren voordat er op een bepaalde plek weer een totale maansverduistering te zien is.  

'Supermaan'

Vanuit Nederland was in 2008 voor het laatst een totale maansverduistering van begin tot einde waarneembaar. Van de totale maansverduistering van 2011 was alleen het laatste deel te zien. De volgende staat op het programma voor 27 juli 2018, maar ook daarvan missen we het begin. Pas in 2029 kan er weer een totale maansverduistering volledig worden gevolgd. 

De komende verduistering vindt overigens plaats op het moment dat de maan haar kleinste afstand tot de aarde van dit jaar bereikt. Hierdoor is de (tijdelijk verduisterde) vollemaan nu op zijn grootst. Sinds een aantal jaar wordt zo’n grote vollemaan ook wel ‘supermaan’ genoemd, maar dat is nogal overdreven: hij is maar 7 procent groter dan de gemiddelde vollemaan.