Laatste Britse Guantánamo Bay-gevangene na dertien jaar vrijgelaten

Een archieffoto van Guantanoma Bay-gevangene Shaker Aamer. Hij wordt op 25 oktober vrijgelaten. Foto AFP

De Verenigde Staten zijn van plan om de laatste Britse Guantánamo Bay-gevangene vrij te laten, zo meldt de BBC. De 46-jarige Shaker Aamer zat sinds 2002 gevangen in de Amerikaanse gevangenis op Cuba. In de afgelopen dertien jaar is er geen enkele aanklacht tegen hem ingediend.

De in Saoedie-Arabië geboren Aamer keert terug naar zijn vrouw, die de Britse nationaliteit heeft, en hun vier kinderen die wonen in Londen. Zijn zeventienjarige dochter reageert via Twitter verheugd op dit nieuws.

Twitter avatar JohinaAamer Johina Aamer Thank you everyone for all the support. The news hasnt hit yet. We can’t believe we might finally see our Dad after 14 years. #ShakerAamer

Een woordvoerder van de Britse regering laat aan de BBC weten dat Groot-Brittannië herhaaldelijk heeft aangedrongen op deze vrijlating en dat ze Obama’s inzet steunen om Guantánamo Bay te sluiten. De Amerikaanse regering moet eerst nog het Congres informeren over deze vrijlating en wanneer dat is afgerond kan Aamar op 25 oktober, na meer dan dertien jaar eenzame opsluiting, zich weer als vrij man bewegen.

Bouwen van scholen of vechten voor de Taliban

Aamer groeide op in de Saoedische stad Medina, reisde door Europa en het Midden-Oosten, totdat hij in 1996 in Londen kwam wonen en daar zijn huidige vrouw leerde kennen, zo valt te lezen in dit profiel in de Britse krant The Independent.

In de jaren daarna werkte hij als Arabisch vertaler voor verschillende advocatenkantoren. In zijn vrije tijd hielp hij als vrijwilliger om vluchtelingen te helpen bij huisvesting. In die periode leerde hij Moazamm Begg kennen, die uiteindelijk ook als gevangene terechtkwam in Guantánamo Bay en in 2005 werd vrijgelaten, ze vertrokken in 2001 naar Afghanistan om te helpen bij het bouw van scholen.

Wanneer de Noordelijke Alliantie, gesteund door de Amerikaanse troepen, de aanval inzette op de Taliban worden zowel Aamer als Begg opgepakt. Het Amerikaanse leger beweert dat beide mannen vochten voor de Taliban, Aamer zou zelfs hebben gewerkt als persoonlijke assistent van Al-Qaedaleider Osama Bin Laden. Volgens de mensenrechtengroepering voor wie zij werkten zijn Aamer en Begg verkocht door dorpelingen aan de Noordelijke Alliantie die op hun beurt ze weer verkochten aan de Amerikanen.

‘Mishandeld door CIA in aanwezigheid van MI5, MI6’

In Guantánamo Bay ontpopte Aamer zich als een soort onofficiële woordvoerder van de gevangenen. Hij sprak zowel Arabisch als Engels en door zijn juridische achtergrond kende hij de regels in de Cubaanse gevangenis. Het is volgens The Independent ook de reden dat Aamer van alle tweehonderd gevangenen wordt vastgehouden onder de ergste omstandigheden. In eenzame opsluiting in een cel van een kleine twee bij tweeënhalve meter met 24 uur blootstelling tot kunstlicht, vlak naast een lawaaierige generator.

In al die tijd wordt er geen enkele aanklacht tegen hem ingediend. Sinds 2007 hebben zowel de Amerikaanse president George Bush als Barack Obama zijn vrijlating aangekondigd, maar deze werd later weer ingetrokken. Volgens The Independent durfden de Amerikanen en Britten hem niet vrij te laten. Advocaten van Aamer beweren dat hij in 2002 in een gevangenis in Afghanistan is mishandeld door de CIA in aanwezigheid van Britse agenten van de MI5 en MI6. Wanneer dit waar zou zijn dan betekent dat een nog grotere betrokkenheid van Groot-Brittannië bij de Amerikaanse ‘War on Terror’.

VS liet deze maand meer gevangenen vrij

Twee dagen geleden maakte de VS bekend dat ook de Saoedische gevangene Abdul Shalabi wordt vrijgelaten. Hij was sinds 2005 in hongerstaking als protest tegen zijn opsluiting, ook tegen Shalabi werd geen enkele aanklacht ingediend. Tijdens de hongerstaking is Shalabi 46 kilo afgevallen. Eerder deze maand werd ook nog een andere gevangene vrijgelaten.

Er zitten nog 113 gevangenen vast, waarvan ongeveer de helft overgeplaatst mag worden. De VS heeft ook een beroep gedaan op Nederland om twee gevangenen op te nemen. Nederland heeft dit vooralsnog geweigerd. Vooral de VVD zou dit niet zien zitten.

Lees ook in NRC Handelsblad het interview van correspondent Titia Ketelaar met de advocaat van Aamer : ‘Wil je bellen? Eerst een vinger in de anus’.
    • Huib de Zeeuw